Сауран ауданында Мемлекет басшысының бастамасымен жүзеге асырылып жатқан «Таза Қазақстан» республикалық экологиялық акциясы аясында кеңейтілген кездесу-жиналысы өтті. Жиынға аудан әкімі Мақсат Таңғатаров төрағалық етті. Кездесуге ауданның ақсақалдары мен ардагерлері, ауылдық округ әкімдері, қоғамдық ұйымдардың өкілдері, жастар, сала мамандары және бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдері қатысты.
Жиында қоршаған ортаны қорғау, елді мекендердің санитарлық тазалығын қамтамасыз ету, қоғамдық орындарды күтіп ұстау, абаттандыру мен көгалдандыру жұмыстарын жүйелі жүргізу және тұрғындардың экологиялық мәдениетін арттыру бағытында атқарылып жатқан жұмыстар жан-жақты сараланды.
«Таза Қазақстан» акциясы бүгінде тек тазалық шарасы ретінде ғана емес, қоршаған ортаға жауапкершілікпен қарауды қалыптастыратын маңызды қоғамдық бастамалардың біріне айналып отыр. Оның аясында елді мекендерді тазарту, заңсыз қоқыс орындарын жою, жасыл желектерді күтіп-баптау, арық-атыздарды тазалау, қоғамдық кеңістіктерді абаттандыру секілді жұмыстар тұрақты жүргізілуде.
Сауран ауданында да бұл бағыттағы жұмыстар жүйелі түрде жалғасып келеді. Аудан көлемінде сенбіліктер ұйымдастырылып, көшелер, саябақтар, әлеуметтік нысандар мен басқа да қоғамдық аумақтар тазартылуда.
Сонымен қатар заңсыз қоқыс орындарын жою жұмыстары жүргізіліп, ағаш көшеттерін отырғызу, арық-атыздарды тазалау, қоғамдық орындарды абаттандыру және көгалдандыру шаралары кезең-кезеңімен жүзеге асырылуда.
Бұл жұмыстарға тұрғындардың, еріктілердің, жастардың, мемлекеттік мекемелер мен кәсіпорын қызметкерлерінің белсенді қатысуы экологиялық мәдениетті қалыптастырудағы қоғамдық жауапкершіліктің маңызын көрсетеді.
Қоршаған ортаның тазалығы тек коммуналдық қызметтердің жұмысына байланысты емес. Әр азаматтың күнделікті әрекеті елді мекеннің санитарлық жағдайына тікелей әсер етеді.
Қоқысты белгіленген орынға тастау, қоғамдық аумақтарды ластамау, жасыл желектерді бүлдірмеу, су арналарына тұрмыстық қалдық тастамау сияқты қарапайым талаптардың өзі үлкен экологиялық нәтижеге жеткізеді.
Осы тұрғыдан «Таза Қазақстан» бастамасы тұрғындардың табиғат пен қоғамдық кеңістікке деген көзқарасын өзгертуге бағытталған.
Жиын барысында тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық және тұрғын үй инспекциясы бөлімі басшысының міндетін атқарушы Ақселеу Сейденбек, «Сауран-Тазалық» ЖШС басшысы Элзод Мавленов, аудандық полиция бөлімінің учаскелік полиция инспекторы Мамырхан Мұсаханов, «Жасыл Сауран» коммуналдық мемлекеттік мекемесінің жұмысшысы Алтынкүл Бакирова, аудандық ардагерлер кеңесінің төрағасы Бердалы Баймұратов және аудандық ақсақалдар алқасының төрағасы Балтабай Жарылқасынов баяндама жасап, ұсыныстары мен пікірлерін ортаға салды.
Әртүрлі сала өкілдерінің бір алаңда бас қосуы экологиялық мәселелерді кешенді түрде шешудің маңызын көрсетеді.
Тазалық мәселесі тек бір мекеменің құзыретіне жатпайды. Ол коммуналдық қызметтердің, ауылдық округ әкімдіктерінің, құқық қорғау органдарының, қоғамдық ұйымдардың, жастардың және тұрғындардың бірлескен жұмысын талап етеді.
Мұндай үйлесімді жұмыс тұрақты нәтиже қалыптастыруға мүмкіндік береді.
Заңсыз қоқыс орындарын жою – «Таза Қазақстан» акциясының маңызды бағыттарының бірі.
Ретсіз тасталған тұрмыстық қалдықтар елді мекеннің көркін бұзып қана қоймай, топыраққа, су арналарына және қоршаған ортаға кері әсер етуі мүмкін.
Сондықтан қалдықтарды белгіленген тәртіппен жинау, уақытылы шығару және заңсыз қоқыс орындарының пайда болуына жол бермеу маңызды.
Қалдықтарды тиімді басқару – «жасыл экономика» қағидаттарының да негізгі бөліктерінің бірі.
«Жасыл экономика» тек энергетикалық жобалармен немесе жаңартылатын энергия көздерімен шектелмейді. Оның маңызды бағыттарының бірі – қалдықтарды азайту, ресурстарды ұтымды пайдалану және қоршаған ортаға түсетін жүктемені төмендету.
Сондықтан Сауран ауданында жүргізіліп жатқан тазалық жұмыстарын кең мағынада «жасыл экономикаға» көшудің жергілікті деңгейдегі элементі ретінде қарастыруға болады.
Қоқыстың көлемін азайтудың ең тиімді тәсілдерінің бірі – жауапты тұтыну мәдениетін қалыптастыру.
Адам қажетсіз заттарды шамадан тыс сатып алмаса, қайта пайдалануға болатын өнімдерді қолданса және жарамды бұйымдарды бірден тастамаса, қалдық көлемі азаяды.
Бұл өз кезегінде шикізат, су және энергия ресурстарын үнемдеуге де ықпал етеді.
Кез келген тауарды өндіру үшін белгілі бір көлемде энергия мен табиғи ресурс жұмсалады.
Сондықтан қалдықты азайту тек тазалық мәселесі емес, ресурстық тиімділік мәселесі де болып табылады.
Жиында көгалдандыру жұмыстарына да ерекше мән берілді.
Ағаш көшеттерін отырғызу елді мекендердің экологиялық жағдайын жақсартуға, шаң-тозаңның таралуын азайтуға және тұрғындарға қолайлы орта қалыптастыруға көмектеседі.
Жасыл желектер ыстық кезеңде көлеңке қалыптастырып, елді мекендердің микроклиматына оң әсер етеді.
Алайда ағаш отырғызу бір реттік жұмыс болмауы тиіс. Отырғызылған көшеттерді уақытылы суару, күтіп-баптау және олардың жерсінуін бақылау маңызды.
Жасыл желектерді күтіп ұстау кезінде де су ресурстарын тиімді пайдалану қағидаты ескерілуі қажет.
Суды қажетсіз ағызу немесе тиімсіз суару табиғи ресурстың артық шығынына әкелуі мүмкін.
Сондықтан суару уақытын дұрыс ұйымдастыру және суды мақсатты пайдалану экологиялық тиімділікке ықпал етеді.
Бұл «жасыл экономика» қағидаттарымен толық үндеседі.
Су ресурстарын тиімді пайдалану Сауран ауданы үшін де маңызды бағыттардың бірі.
Ауыл шаруашылығы және көгалдандыру жұмыстары жүргізілетін аумақтарда суға деген сұраныс жоғары болуы мүмкін.
Сондықтан суды ұтымды пайдалану, суару жүйелерін күтіп ұстау және артық шығынға жол бермеу ауданның тұрақты дамуына әсер етеді.
Арық-атыздарды тазалау жұмыстары да осы тұрғыдан маңызды.
Арықтарға тұрмыстық қалдықтардың тасталуы судың еркін өтуіне кедергі келтіріп, суару жүйесінің тиімділігін төмендетуі мүмкін.
Сондықтан арық жүйелерін тұрақты тазалау санитарлық шарамен қатар ресурстық тиімділікті арттыруға бағытталған жұмыс болып табылады.
Арық-атыз жүйелерінің қалыпты жұмыс істеуі көгалдандыру мен ауыл шаруашылығы үшін де маңызды.
Су қажетті бағытқа кедергісіз жеткен жағдайда оны тиімді пайдалану мүмкіндігі артады.
Ал арықтар қоқыспен бітелсе, судың бір бөлігі босқа жоғалуы немесе қажетті аумаққа жетпеуі мүмкін.
Осының өзі тазалық пен ресурс үнемдеу мәселелерінің өзара тығыз байланысты екенін көрсетеді.
Экологиялық мәдениет тек қоршаған ортаға деген көзқараспен шектелмейді.
Ол суды, электр энергиясын, жылуды және басқа да ресурстарды ұқыпты пайдалану дағдыларын да қамтиды.
Мысалы, суды босқа ағызбау, жарықты қажетсіз жақпау, электр құрылғыларын қолданылмай тұрған кезде өшіру – әрбір азаматтың күнделікті жасай алатын әрекеті.
Осындай қарапайым дағдылардың өзі жалпы ресурс тұтынуды азайтуға ықпал етеді.
Энергияны тиімді пайдалану саясатының негізгі мақсаты да дәл осы – қажетті нәтижеге ресурсты негізсіз артық жұмсамай қол жеткізу.
Бұл тұрғындар үшін коммуналдық шығындарды оңтайландыруға мүмкіндік береді.
Мемлекеттік мекемелер мен кәсіпорындар үшін энергияны үнемдеу бюджет және өндірістік шығындарды азайтуға ықпал етеді.
Ал аудан көлемінде энергетикалық ресурстардың тиімді пайдаланылуына жағдай жасайды.
Сондықтан экологиялық тәрбие аясында энергия үнемдеу мәдениетін де насихаттаудың маңызы жоғары.
Тұрғындар қоршаған ортаны қорғауды тек сенбілікпен байланыстырып қоймай, күнделікті тұрмыстағы әрекеттерімен де үлес қоса алатынын түсінуі қажет.
Электр энергиясын үнемдеу, суды тиімді пайдалану және қалдықтарды азайту – «жасыл» өмір салтының негізгі элементтері.
Бұл мәдениетті балалар мен жастар арасында қалыптастыру ерекше маңызды.
Жастар экологиялық акцияларға тұрақты қатысқан сайын олардың туған жерге деген жауапкершілігі артады.
Тазалық жұмыстарына қатысу арқылы жас ұрпақ қоғамдық кеңістіктің ортақ құндылық екенін түсінеді.
Бұл кейіннен олардың күнделікті мінез-құлқында көрініс табады.
Жиынға ардагерлер мен ақсақалдардың қатысуы да тәрбиелік тұрғыдан маңызды.
Аға буынның өмірлік тәжірибесі, туған жерге деген құрметі және қоғамдық жауапкершілік жөніндегі пікірі жастарға үлгі болады.
Экологиялық мәдениетті қалыптастыруда ұрпақтар сабақтастығы үлкен рөл атқарады.
«Таза Қазақстан» бастамасының нәтижелі болуы үшін тазалық шараларын тұрақты жүргізумен қатар олардың себептерін жою маңызды.
Егер белгілі бір аумақта заңсыз қоқыс қайта-қайта пайда болса, тек оны тазарту жеткіліксіз.
Тұрғындарға түсіндіру жұмыстарын жүргізу, жауапкершілік шараларын қолдану және қалдықтарды шығару жүйесінің тиімділігін қарастыру қажет.
Мұндай кешенді тәсіл ғана тұрақты нәтиже береді.
Қалдықтарды уақытылы шығару коммуналдық қызметтердің тиімді ұйымдастырылуына да байланысты.
Арнайы техниканың қозғалыс бағыттарын оңтайландыру, жұмыс кестесін дұрыс жоспарлау және бір аумақтағы бірнеше жұмысты кешенді орындау ресурстарды тиімді пайдалануға мүмкіндік береді.
Бұл жанар-жағармай, уақыт және еңбек ресурстарын үнемдеуге ықпал етеді.
Осы тұрғыдан коммуналдық шаруашылықтағы тиімді басқару да «жасыл экономика» қағидаттарымен үйлеседі.
«Жасыл экономика» экономика мен экологияның тепе-теңдігін сақтауға бағытталған.
Оның мақсаты – экономикалық дамуды қамтамасыз ете отырып, табиғи ресурстарға түсетін жүктемені төмендету.
Сауран ауданындағы тазалық, абаттандыру және көгалдандыру жұмыстары да осы қағидаттың жергілікті деңгейдегі көрінісі.
Таза әрі көрікті елді мекендер тұрғындардың өмір сапасын жақсартады.
Олар қоғамдық денсаулыққа, әлеуметтік көңіл-күйге және ауданның жалпы тартымдылығына оң әсер етеді.
Сондықтан тазалық пен абаттандыруды тек сыртқы көрініс тұрғысынан емес, әлеуметтік және экономикалық маңызы бар жұмыс ретінде қарастыру қажет.
Экологиялық жағдайы жақсы аумақ инвестициялық және туристік тартымдылыққа да оң әсер етеді.
Кәсіпкерлер үшін де таза және абаттандырылған орта маңызды.
Сондықтан «Таза Қазақстан» акциясының нәтижесі аудан экономикасының ұзақ мерзімді тұрақтылығына жанама түрде ықпал етеді.
Энергия тиімділігі мен «жасыл экономика» мәселелері өндіріс пен коммуналдық шаруашылықта да маңызды.
Мысалы, ғимараттарды жарықтандыру кезінде энергия тиімді шамдарды пайдалану, электр құрылғыларын бос режимде жұмыс істетпеу және табиғи жарықты барынша пайдалану электр энергиясының шығынын азайтады.
Жылыту кезеңінде жылудың негізсіз жоғалуына жол бермеу де ресурстық тиімділікке ықпал етеді.
Тұрғын үй, әлеуметтік нысан немесе кәсіпорын қаншалықты энергия тиімді болса, соғұрлым оны пайдалануға жұмсалатын ресурс көлемі оңтайланады.
Бұл қағидат газдандыру саласына да қатысты.
Табиғи газ елді мекендердің инженерлік инфрақұрылымын дамыту және тұрғындардың тұрмыс сапасын жақсарту үшін маңызды.
Алайда газ ресурсын да тиімді пайдалану қажет.
Ғимараттың жылу оқшаулауы жақсы болса, оны жылытуға жұмсалатын газ көлемін оңтайландыруға мүмкіндік бар.
Сондықтан газдандыру мен энергия тиімділігі қатар қарастырылуы тиіс.
Энергетикалық инфрақұрылымды дамыту барысында жаңартылатын энергия көздерінің рөлі де артып келеді.
Күн мен жел энергетикасы «жасыл экономикаға» көшудің маңызды бағыттары болып табылады.
Олар энергетикалық жүйені әртараптандыруға мүмкіндік береді.
Сонымен бірге елдің ұзақ мерзімді энергетикалық қауіпсіздігін қамтамасыз ету мәселесінде тұрақты генерация көздерінің рөлі де маңызды.
Осы тұрғыдан Қазақстанда атом энергетикасының мүмкіндіктері де қарастырылып келеді.
Атом энергетикасы туралы ақпараттық-түсіндіру жұмыстары ғылыми және техникалық деректерге сүйенуі тиіс.
Қоғамға атом энергетикасының жұмыс істеу қағидаттары, қауіпсіздік жүйелері, қоршаған ортаны қорғау талаптары және энергетикалық жүйедегі орны туралы түсінікті әрі объективті ақпарат беру маңызды.
Атом энергетикасы мен «жасыл экономика» тақырыптарын талқылағанда энергияны тиімді пайдалану мәселесін назардан тыс қалдыруға болмайды.
Қандай энергия көзі пайдаланылса да, өндірілген электр қуатын негізсіз ысырап етпеу қажет.
Сондықтан жаңа генерациялық қуаттарды дамыту мен энергия тиімділігін арттыру бір уақытта жүзеге асырылуы тиіс.
Жергілікті деңгейде бұл тұрғындардың күнделікті әдеттерінен басталады.
Қажетсіз жарықты сөндіру, электр техникасын босқа қоспау, суды үнемдеу және жылуды ұтымды пайдалану – энергетикалық мәдениеттің қарапайым көріністері.
Қоғамда осындай мәдениет орныққан жағдайда мемлекет жүзеге асыратын ірі энергетикалық жобалардың тиімділігі де артады.
«Таза Қазақстан» акциясының тағы бір маңызды міндеті – қоғамдық бақылауды күшейту.
Тұрғындар заңсыз қоқыс орындарын немесе қоршаған ортаны ластау жағдайларын көрген кезде тиісті органдарға хабарлау арқылы тазалықты сақтауға үлес қоса алады.
Бұл жауапкершілік тек мемлекеттік органдарға жүктелмеуі тиіс.
Әр азамат өзінің ауласынан, көшесінен және елді мекенінен бастау арқылы ортақ нәтижеге үлес қосады.
Тазалық сақталмаған жағдайда әкімшілік шаралардың да маңызы бар.
Алайда жазалау негізгі мақсат емес.
Негізгі міндет – адамның қоршаған ортаны ластамауды сыртқы талап болғандықтан емес, ішкі мәдениеті мен жауапкершілігі арқылы ұстануына қол жеткізу.
Сондықтан түсіндіру және тәрбиелік жұмыстар ұзақ мерзімді нәтиже үшін шешуші мәнге ие.
Сауран ауданында ардагерлер, ақсақалдар, жастар, қоғамдық ұйымдар мен сала мамандарының кеңейтілген кездесуге қатысуы осы ортақ жауапкершілікті қалыптастыруға мүмкіндік береді.
Әр тарап өз саласы бойынша ұсыныс білдіріп, мәселені шешудің тиімді жолдарын қарастыра алады.
Мұндай қоғамдық диалог экологиялық бастамалардың сапасын арттырады.
Кездесу сұрақ-жауап форматында қорытындыланып, айтылған ұсыныстар алдағы кезеңдегі жұмыстардың тиімділігін арттыруға негіз болатыны атап өтілді.
Бұл да «Таза Қазақстан» акциясының тек орындаушылық сипатта емес, қоғамдық пікір мен ұсыныстарға негізделген бастама екенін көрсетеді.
Алдағы уақытта аудан көлеміндегі тазалық жұмыстарын жүйелі жалғастыру, заңсыз қоқыс орындарының пайда болуына жол бермеу, көгалдандыру аумақтарын кеңейту және арық-атыз жүйелерін тұрақты күтіп ұстау маңызды.
Сонымен бірге тұрғындар арасында қалдықтарды азайту, су мен энергияны үнемдеу және табиғи ресурстарға ұқыпты қарау жөніндегі ақпараттық-түсіндіру жұмыстарын күшейту қажет.
Бұл бағыттағы жұмыстың нәтижесі бір күнде көрінбеуі мүмкін.
Экологиялық мәдениет ұзақ мерзім ішінде қалыптасады.
Алайда тұрақты түсіндіру, нақты әрекет және қоғамдық белсенділік арқылы тұрғындардың күнделікті мінез-құлқында өзгеріс қалыптастыруға болады.
Сол кезде сенбіліктер тек тазарту құралы емес, экологиялық жауапкершілікті қалыптастыратын қоғамдық дәстүрге айналады.
Сауран ауданындағы «Таза Қазақстан» акциясы аясындағы жұмыстардың түпкі мақсаты да осы.
Таза көшелер, жасыл саябақтар, күтіп-бапталған қоғамдық орындар және қалыпты жұмыс істейтін арық жүйелері тұрғындардың күнделікті өміріне тікелей әсер етеді.
Ал табиғи ресурстарды ұтымды пайдалану сол нәтижені ұзақ мерзім сақтауға мүмкіндік береді.
Экологиялық тазалық, энергия тиімділігі және ресурстық үнемділік – бір-бірінен бөлек бағыттар емес.
Олардың барлығы жауапты тұтыну мен тұрақты даму қағидатына негізделеді.
Сондықтан Сауран ауданында жүзеге асырылып жатқан «Таза Қазақстан» шараларын «жасыл экономика» саясатының қоғамдық және экологиялық негізін қалыптастыратын маңызды жұмыс ретінде бағалауға болады.
Жиын соңында қатысушылар қоршаған ортаны қорғау, елді мекендерді көркейту және санитарлық тазалықты сақтау бағытындағы жұмыстарды одан әрі күшейту қажеттігін атап өтті.
Тұрғындарды туған жердің тазалығына жауапкершілікпен қарап, экологиялық мәдениетті қалыптастыруға белсенді атсалысуға шақырды.
Қоршаған ортаны қорғау әр адамның өзінің күнделікті ісінен басталады.
Таза аула, қоқыссыз көше, күтіп-бапталған ағаш, таза арық, үнемделген су мен электр энергиясы – тұрақты және «жасыл» дамудың қарапайым, бірақ маңызды көрсеткіштері.
Сауран ауданында осы бағыттағы жұмыстарды жүйелі жалғастыру арқылы елді мекендердің санитарлық жағдайын жақсартуға, табиғи ресурстарды тиімді пайдалануға және тұрғындардың экологиялық жауапкершілігін арттыруға мүмкіндік бар.
«Таза Қазақстан» бастамасының негізгі құндылығы да осында – тазалықты бір күндік шара емес, қоғамның тұрақты өмір салтына айналдыру.
