Арыс қаласында мүгедектігі бар азаматтардың қоғамдық ортаға кедергісіз қол жеткізуін қамтамасыз ету, әлеуметтік және кәсіпкерлік нысандардың қолжетімділік талаптарына сәйкестігін бақылау бағытындағы жұмыстар жүйелі түрде жалғасуда. Бұл бағыттағы негізгі міндет – қала тұрғындары үшін қоғамдық нысандарды барынша қолжетімді етіп, азаматтардың еркін қозғалуына қажетті жағдайлардың сақталуын қамтамасыз ету.
Осы мақсатта қала әкімдігі жанынан құрылған арнайы жұмысшы топ халық тығыз орналасқан аумақтардағы әлеуметтік және кәсіпкерлік нысандарға кезекті мониторинг жүргізді. Бақылау барысында ғимараттардың кіреберістері, пандустардың жағдайы және мүгедектігі бар азаматтардың нысандарға еркін кіріп-шығуына қажетті мүмкіндіктердің қолданыстағы талаптарға сәйкестігі назарға алынды.
Қолжетімді орта қалыптастыру – әлеуметтік маңызы жоғары мәселелердің бірі. Қоғамдық қызметтерді пайдалану кезінде әрбір азаматқа тең мүмкіндік берілуі қажет. Сондықтан мемлекеттік мекемелер, әлеуметтік нысандар және халыққа қызмет көрсететін кәсіпкерлік орындар мүмкіндігі шектеулі азаматтардың қажеттіліктерін ескеріп, белгіленген талаптарды орындауы тиіс.
Мониторинг нәтижесінде бірқатар нысандарда қолжетімділікке қатысты кемшіліктер анықталды. Жұмысшы топ ғимарат иелеріне тиісті түсіндіру жұмыстарын жүргізіп, нысандарды белгіленген стандарттар мен талаптарға сәйкестендіру қажеттігін жеткізді. Анықталған кемшіліктерді жою жөнінде арнайы хабарламалар таратылып, тиісті шараларды уақытылы қабылдау керектігі ескертілді.
Мұндай бақылаудың мақсаты тек кемшілікті анықтау емес, ең алдымен нысан иелеріне қолжетімді ортаның маңызын түсіндіру және талаптардың нақты орындалуына ықпал ету болып табылады. Себебі дұрыс ұйымдастырылмаған кіреберіс немесе талапқа сай келмейтін пандус мүгедектігі бар азаматтардың күнделікті қызметтерді өз бетінше пайдалануына кедергі келтіруі мүмкін.
Қоғамдық кеңістіктің қолжетімді болуы адамның білім алуына, әлеуметтік қызметтерді пайдалануына, қажетті мекемелерге баруына және қоғам өміріне белсенді араласуына мүмкіндік береді. Осы себепті қолжетімді орта қалыптастыруға тек техникалық талап ретінде емес, азаматтардың құқықтары мен қажеттіліктерін қамтамасыз ететін маңызды әлеуметтік міндет ретінде қарау қажет.
Кәсіпкерлер мен нысан иелеріне қолданыстағы талаптарды сақтау міндетті екені де түсіндірілді. Заң талаптары орындалмаған жағдайда әкімшілік жауапкершілік қарастырылатыны ескертілді. Сондықтан ғимарат иелері анықталған кемшіліктерді уақытында жойып, өз нысандарын белгіленген стандарттарға сәйкестендіруі қажет.
Бұл бағыттағы жұмыстар Арыс қаласында бұған дейін де жүргізілген. 2024-2025 жылдары өткізілген мониторинг барысында бірқатар нысан иелеріне тиісті ескертулер беріліп, нәтижесінде анықталған кемшіліктер жойылып, ғимараттар белгіленген талаптарға сәйкестендірілді. Бұл жүйелі бақылау мен түсіндіру жұмыстарының нақты нәтижесін көрсетеді.
Сонымен қатар берілген ескертулерге тиісті деңгейде мән бермеген нысан иелеріне Халықты әлеуметтік қорғау саласындағы реттеу және бақылау комитетінің Түркістан облысы бойынша департаменті тарапынан әкімшілік шаралар қабылданды. Бірнеше нысанға айыппұл салынып, қолжетімділік талаптарының орындалуы заңнама аясында бақылауға алынды.
Қолжетімді ортаны қалыптастыруда ғимаратты пайдалануға бергеннен кейін ғана кемшіліктерді түзету емес, құрылыс және жоспарлау кезеңінен бастап барлық қажетті талаптарды ескеру маңызды. Осыған байланысты құрылысы аяқталған әлеуметтік нысандардың мүгедектігі бар адамдарға қолайлы жағдай жасалғаны жөніндегі сәйкестік декларациясына қол қою рәсімдері Халықты әлеуметтік қорғау саласындағы реттеу және бақылау комитетінің Түркістан облысы бойынша департаментінің құзырына өткен.
Мүгедектігі бар азаматтарға қолайлы орта қалыптастыру мемлекеттік органдардың ғана міндеті емес. Бұл жұмысқа кәсіпкерлер, мекеме басшылары, құрылыс саласының өкілдері және нысан иелері де жауапкершілікпен қарауы қажет. Қоғамдық ғимараттар мен қызмет көрсету орындары барлық азамат үшін бірдей қолжетімді болған жағдайда ғана инклюзивті орта қалыптасады.
Әсіресе халық көп жиналатын орындарда қолжетімділік талаптарының орындалуы маңызды. Азамат күнделікті қажетті қызметін алу үшін басқа адамның көмегіне тәуелді болмауы тиіс. Нысанға еркін кіру және ғимарат ішінде қозғалу мүмкіндігі адамның дербестігі мен қоғам өміріне толыққанды қатысуына жағдай жасайды.
Арыс қаласында жүргізіліп жатқан мониторинг жұмыстары осы талаптардың іс жүзінде орындалуын қамтамасыз етуге бағытталған. Арнайы жұмысшы топ нысандардың жағдайын бақылап қана қоймай, анықталған кемшіліктер бойынша нақты түсіндіру жүргізіп, оларды жою қажеттігін нысан иелеріне жеткізуде.
Алдыңғы жылдары берілген ескертулерден кейін бірқатар ғимараттың талаптарға сәйкестендірілуі нысан иелерінің жауапкершілік танытқанын көрсетеді. Сонымен бірге талаптарды орындамағандарға әкімшілік шаралардың қолданылуы қолжетімді орта қалыптастыру мәселесіне заң аясында нақты талап қойылатынын аңғартады.
Қолжетімді қала қалыптастыру – ұзақ мерзімді әрі жүйелі жұмысты қажет ететін бағыт. Бұл жерде әрбір нысанның жағдайы, тұрғындардың қажеттілігі және қолданыстағы талаптардың орындалуы назарда болуы тиіс. Нәтижесінде қаладағы әлеуметтік және кәсіпкерлік инфрақұрылым барлық тұрғынға ыңғайлы болуы қажет.
Мүгедектігі бар азаматтарға кедергісіз орта қалыптастыру олардың қоғам өміріне белсенді араласуына мүмкіндік береді. Сондықтан мұндай жұмыстардың түпкі мақсаты – тек пандус орнату немесе кіреберісті өзгерту емес, адамның күнделікті өмірінде кездесетін кедергілерді барынша азайту.
Арыс қаласында нысандардың қолжетімділік талаптарына сәйкестігін қамтамасыз ету бойынша мониторинг пен түсіндіру жұмыстары алдағы уақытта да жүйелі түрде жалғасады. Жауапты мамандар тарапынан қоғамдық және кәсіпкерлік нысандардың жағдайы бақылауда болып, анықталған кемшіліктерді жою бойынша тиісті шаралар қабылданатын болады.
Қоғамның әрбір мүшесіне тең мүмкіндік жасау – әлеуметтік жауапкершіліктің маңызды көрсеткіші. Арыста жүргізіліп жатқан жұмыстар да мүгедектігі бар азаматтардың құқықтарын қамтамасыз етуге, олардың қоғамдық нысандарға кедергісіз қол жеткізуіне және барша тұрғын үшін қолайлы орта қалыптастыруға бағытталған.
