Арыс қаласында мемлекеттік қызметшілердің құқықтық сауаттылығын арттыру, мемлекеттік басқару саласындағы реформалардың мазмұнын түсіндіру, қызметтік әдеп қағидаларын сақтау және сыбайлас жемқорлыққа қарсы мәдениетті нығайтуға бағытталған маңызды кездесу өтті. Арыс қаласы әкімдігі аппаратының үлкен мәжіліс залында Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің Түркістан облысы бойынша департаментінің ұйымдастыруымен «Жаңа Конституцияның негізгі бағыттары мен маңызды ережелерін, Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызметі туралы жаңа Заңын, Әдеп кодексінің талаптарын және сыбайлас жемқорлыққа қарсы мәдениетті қалыптастыру мәселелерін түсіндіру» тақырыбында жиын ұйымдастырылды.
Кездесуді Арыс қаласы әкімі аппаратының басшысы Талғат Анашбеков жүргізді. Іс-шараға қала әкімі аппаратының, қалалық дербес бөлімдердің және ауылдық округ әкімдері аппараттарының мемлекеттік қызметшілері қатысты. Жиынның негізгі мақсаты мемлекеттік қызмет саласындағы өзгерістер мен жаңа талаптарды қызметшілерге жан-жақты түсіндіру, заңнамалық жаңашылдықтардың мазмұнымен таныстыру және мемлекеттік аппараттағы кәсібилік пен жауапкершілікті күшейту мәселелерін талқылау болды.
Мемлекеттік қызмет – мемлекет пен қоғам арасындағы байланысты қамтамасыз ететін маңызды институттардың бірі. Азаматтар мемлекеттік органдар жұмысының тиімділігін ең алдымен көрсетілетін қызметтің сапасы, өтініштерінің қаралуы, мемлекеттік қызметшілердің кәсібилігі мен әдептілігі арқылы бағалайды. Сондықтан мемлекеттік қызметшінің заңнаманы жетік білуі, құқықтық өзгерістерден хабардар болуы және өз міндетін белгіленген талаптарға сәйкес орындауы мемлекеттік басқару сапасына тікелей әсер етеді.
Жиын барысында Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің Түркістан облысы бойынша департамент басшысының орынбасары Амандық Нұрлан Анарбекұлы мемлекеттік қызмет саласында жүргізіліп жатқан реформалар мен Жаңа Конституцияның негізгі бағыттарына тоқталды. Мемлекеттік қызмет жүйесіндегі өзгерістердің мазмұнын түсіндіру мемлекеттік қызметшілердің күнделікті жұмысында жаңа талаптарды дұрыс қолдануы үшін ерекше маңызға ие.
Мемлекеттік басқару саласындағы кез келген жаңашылдықтың нәтижелі жүзеге асуы оны орындайтын мамандардың білімі мен кәсіби дайындығына байланысты. Сондықтан заңнамалық өзгерістерді тек таныстырумен шектелмей, олардың практикалық маңызын түсіндіру мемлекеттік аппарат жұмысының сапасын арттыруға ықпал етеді.
Кездесуде Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы Мемлекеттік басқару академиясының Түркістан облысы бойынша филиалының өкілі Орынбек Назерке Мәдиқызы Жаңа Конституцияның негізгі ережелерін түсіндірді. Қатысушыларға негізгі бағыттар мен маңызды ережелер жөнінде ақпарат беріліп, олардың мемлекеттік басқару жүйесіндегі орнына назар аударылды.
Конституциялық қағидаларды білу мемлекеттік қызметші үшін аса маңызды. Себебі мемлекеттік органның кез келген қызметі заң талаптарына негізделуі тиіс. Мемлекеттік қызметші өз құзыреті шегінде шешім қабылдағанда азаматтардың құқықтары мен заңды мүдделерінің сақталуына басымдық беруі қажет. Бұл мемлекеттік аппаратқа деген қоғамдық сенімді қалыптастырудың негізгі шарттарының бірі.
Құқықтық мемлекетте мемлекеттік қызметшінің кәсібилігі оның салалық міндеттерді орындауымен ғана өлшенбейді. Ол қолданыстағы заңнаманы білуі, құқықтық нормаларды дұрыс қолдануы және қызмет барысында заңдылық қағидатын басшылыққа алуы қажет. Сондықтан Арыс қаласында өткізілген кездесудің құқықтық ағарту бағытындағы маңызы жоғары.
Жиын барысында Мемлекеттік қызмет басқармасының басшысы Жолбарыс Ерсұлтан Амангелдіұлы мемлекеттік қызмет туралы жаңа Заңдағы өзгерістерді таныстырды. Мемлекеттік қызмет жүйесіне қатысты талаптардың жаңаруы мемлекеттік аппараттың тиімділігін арттыру, қызметшілердің кәсіби жауапкершілігін күшейту және қоғам сұранысына сай басқару мәдениетін қалыптастырумен сабақтас.
Мемлекеттік қызметші күнделікті жұмысында азаматтармен тікелей қарым-қатынас жасайды, мемлекеттік бағдарламалардың жүзеге асырылуына қатысады, өтініштер мен ұсыныстарды қарайды және мемлекеттік шешімдердің орындалуына жауап береді. Сондықтан оның кәсіби білімімен қатар, жауапкершілігі, тәртібі және азаматтармен жұмыс істеу мәдениеті де жоғары деңгейде болуы қажет.
Қазіргі мемлекеттік басқару жүйесінде мемлекеттік қызметтің сапасына қойылатын талап жоғары. Азамат мемлекеттік органға жүгінген кезде оның мәселесіне заң аясында нақты жауап беріліп, қызмет сапалы көрсетілуі керек. Бұл үшін мемлекеттік қызметшілер заңнамалық өзгерістерді үнемі қадағалап, білімін жетілдіріп отыруы маңызды.
Кездесуде мемлекеттік қызметшілердің әдеп нормаларын сақтауы мәселесіне де ерекше көңіл бөлінді. Мемлекеттік қызмет саласындағы бақылау басқармасының басшысы Көпеев Мақсат Қайратұлы Әдеп кодексінің талаптары мен тәртіптік жаза қолдану қағидаларын түсіндірді.
Әдеп кодексінің талаптарын сақтау мемлекеттік қызметшінің кәсіби қызметінің ажырамас бөлігі болып табылады. Мемлекеттік қызметші жұмыс уақытында ғана емес, қоғаммен қарым-қатынас кезінде де мемлекеттік қызметтің беделіне нұқсан келтірмейтін мінез-құлық үлгісін ұстануы қажет. Азаматтарға құрметпен қарау, сыпайылық таныту, қызметтік міндеттерін адал орындау және жауапкершілікпен әрекет ету мемлекеттік қызмет мәдениетінің негізін қалыптастырады.
Мемлекеттік органның беделі көп жағдайда сол мекемеде жұмыс істейтін қызметкерлердің іс-әрекеті арқылы бағаланады. Бір мемлекеттік қызметшінің азаматпен қарым-қатынасы адамның тұтас мемлекеттік орган туралы пікіріне ықпал етуі мүмкін. Сондықтан әдеп талаптарының орындалуы формалды міндет емес, мемлекеттік аппаратқа деген қоғамдық сенімді қалыптастыратын маңызды фактор.
Тәртіптік жауапкершілік қағидаларын білу де мемлекеттік қызметшілер үшін маңызды. Әр қызметкер өзінің құқықтарымен қатар, міндеттері мен жауапкершілігін нақты білуі тиіс. Қызметтік тәртіптің сақталуы мемлекеттік органдағы жұмыстың жүйелі әрі нәтижелі ұйымдастырылуына мүмкіндік береді.
Жиынның маңызды бағыттарының бірі сыбайлас жемқорлыққа қарсы мәдениетті қалыптастыру мәселесіне арналды. Сыбайлас жемқорлықтың алдын алу басқармасының бас маманы Төрегелді Медет Сәбитұлы осы бағытта атқарылып жатқан жұмыстар жөнінде баяндады.
Сыбайлас жемқорлықтың алдын алу мемлекеттік басқару жүйесіндегі негізгі міндеттердің бірі. Бұл бағыттағы жұмыс құқық бұзушылық орын алғаннан кейін ғана жауапкершілік қолданумен шектелмеуі керек. Ең маңыздысы – оның туындауына ықпал ететін жағдайлардың алдын алу, мемлекеттік қызметшілер арасында адалдық, әділдік және заңға құрмет қағидаларын орнықтыру.
Сыбайлас жемқорлыққа қарсы мәдениет әрбір қызметшінің өзінің күнделікті әрекетінен басталады. Қызметтік өкілеттікті жеке мақсатқа пайдаланбау, шешім қабылдау кезінде заңдылық пен әділдік қағидаларын сақтау, азаматтардың құқықтары мен заңды мүдделеріне құрметпен қарау мемлекеттік қызметтегі адалдықтың негізгі белгілерінің бірі.
Мемлекеттік аппаратта ашықтық пен жауапкершілік жоғары болған сайын азаматтардың мемлекеттік институттарға деген сенімі де нығаяды. Осы себепті мемлекеттік қызметшілер арасында сыбайлас жемқорлыққа қарсы көзқарасты қалыптастыру тұрақты түрде жүргізілуі тиіс.
Арыс қаласында ұйымдастырылған кездесуде бірнеше маңызды бағыттың бір уақытта қамтылуы да ерекше мәнге ие болды. Конституциялық ережелер, мемлекеттік қызмет туралы заңнама, Әдеп кодексі және сыбайлас жемқорлықтың алдын алу мәселелері бір-бірімен өзара байланысты. Олардың барлығының түпкі мақсаты – заңға негізделген, кәсіби, жауапты және қоғам мүддесіне қызмет ететін мемлекеттік аппарат қалыптастыру.
Мемлекеттік қызметші үшін құқықтық сауаттылық күнделікті жұмыстың негізгі құралдарының бірі болуы қажет. Заң талаптарын дұрыс түсінбеу немесе өзгерістерден хабарсыз қалу қызмет барысында қателікке әкелуі мүмкін. Сондықтан осындай түсіндіру кездесулерін ұйымдастыру қызметшілердің білімін жаңартып, тәжірибеде туындайтын сұрақтарға жауап алуға мүмкіндік береді.
Әсіресе жергілікті деңгейдегі мемлекеттік қызметшілердің жұмысы тұрғындармен тікелей байланысты. Қала әкімі аппараты, дербес бөлімдер мен ауылдық округ әкімдері аппараттарының мамандары халықтың күнделікті мәселелерін шешуге қатысады. Осыған байланысты олардың құқықтық сауаттылығы мен кәсіби дайындығы көрсетілетін мемлекеттік қызметтердің сапасына тікелей ықпал етеді.
Ауылдық округтердегі мемлекеттік қызметшілер үшін де мұндай кездесулердің маңызы жоғары. Олар елді мекендердегі тұрғындармен тікелей жұмыс істеп, азаматтардың өтініштері мен ұсыныстарын қабылдайды. Сондықтан заңнамадағы өзгерістерді біркелкі түсіну және тәжірибеде дұрыс қолдану қала мен ауылдық округтердегі мемлекеттік басқару сапасын арттыруға мүмкіндік береді.
Мемлекеттік қызмет жүйесін жетілдіру үздіксіз кәсіби дамуды қажет етеді. Қызметші белгілі бір лауазымға тағайындалғаннан кейін алған білімімен шектеліп қалмай, заңнамалық өзгерістерді тұрақты зерделеп, кәсіби құзыретін жетілдіріп отыруы тиіс. Өйткені қоғамның мемлекеттік органдарға қоятын талабы мен мемлекеттік басқарудың міндеттері де үнемі жаңарып отырады.
Қазіргі кезеңде азаматтар мемлекеттік органдардан жеделдікпен қатар ашықтықты, заңдылықты және нақты нәтижені күтеді. Мұндай талаптарға жауап беру үшін мемлекеттік қызметшілердің кәсіби деңгейі жоғары болуы қажет. Осы тұрғыдан алғанда, Арыста өткен кездесу мемлекеттік аппарат қызметінің сапасын арттыруға бағытталған маңызды түсіндіру алаңына айналды.
Жиын барысында қатысушылардың сұрақтарына жауап берілуі кездесудің тәжірибелік маңызын арттыра түсті. Мемлекеттік қызметшілер өздерін қызықтырған мәселелер бойынша сала мамандарынан тікелей ақпарат алып, заңнамалық талаптарға қатысты түсіндірмелермен танысты.
Мұндай ашық пікір алмасу заң талаптарын біркелкі түсінуге мүмкіндік береді. Себебі заңнамалық өзгерістердің мазмұнын оқып танысумен қатар, оның тәжірибеде қалай қолданылатынын білу де маңызды. Мамандармен тікелей кездесу барысында нақты сұрақтарға жауап алу қызметшілердің күнделікті жұмысында кездесетін мәселелерді дұрыс шешуіне көмектеседі.
Мемлекеттік қызметтің негізгі мақсаты – халыққа қызмет ету. Сондықтан мемлекеттік қызметшінің жұмысы азаматтардың сенімімен тікелей байланысты. Әрбір қабылданған шешімнің заңдылығы, әр өтініштің сапалы қаралуы, азаматқа көрсетілген құрмет пен қызметтің ашықтығы мемлекеттік аппаратқа деген сенімді қалыптастырады.
Осы ретте мемлекеттік қызметшілердің әдептілігі мен кәсібилігі қатар жүруі қажет. Заңды жақсы білгенімен, азаматтармен қарым-қатынас мәдениеті төмен қызметкер мемлекеттік қызметтің оң беделін қалыптастыра алмайды. Сол сияқты сыпайылық танытқанымен, заң талаптарын дұрыс қолдана алмаған маман да сапалы мемлекеттік қызмет көрсете алмайды. Сондықтан кәсібилік, құқықтық сауаттылық және әдептілік біртұтас талап ретінде қарастырылуы тиіс.
Сыбайлас жемқорлықтың алдын алу мәселесі де осы қағидалармен тікелей сабақтас. Қызметші заң талаптарын жақсы біліп, әдеп нормаларын сақтап, шешім қабылдау кезінде әділдік пен ашықтықты басшылыққа алған жағдайда мемлекеттік органдағы сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін төмендетуге мүмкіндік туады.
Бұл жерде әр мемлекеттік қызметшінің жеке жауапкершілігі маңызды. Мемлекеттік аппараттың жалпы беделі мыңдаған қызметшінің күнделікті еңбегінен қалыптасады. Сондықтан әр қызметкер өзінің іс-әрекеті мемлекеттік органға деген қоғамдық сенімге әсер ететінін түсінуі қажет.
Құқықтық сауаттылық мемлекеттік қызметшінің өз құқықтарын білуімен ғана шектелмейді. Ол азаматтардың құқықтары мен заңды мүдделерін қорғауға, шешім қабылдау кезінде заң талаптарын сақтауға және қызметтік өкілеттіктердің шегін дұрыс түсінуге мүмкіндік береді.
Осындай кездесулер мемлекеттік қызметшілерге өз қызметіне жаңа талаптар тұрғысынан қарауға, білімін толықтыруға және кәсіби жауапкершілігін арттыруға жағдай жасайды. Сонымен бірге түрлі мемлекеттік органдардың өкілдері арасында тәжірибе алмасуға мүмкіндік береді.
Арыс қаласындағы жиынға қала әкімі аппаратымен қатар, дербес бөлімдер мен ауылдық округ әкімдері аппараттарының мемлекеттік қызметшілерінің қатысуы түсіндіру жұмыстарының кең ауқымда ұйымдастырылғанын көрсетті. Бұл мемлекеттік басқарудың әр деңгейінде заң талаптарын бірдей түсініп, ортақ қағидалар негізінде жұмыс жүргізу үшін маңызды.
Жергілікті мемлекеттік басқару жүйесінің тиімділігі көбіне тұрғындардың нақты мәселелерінің қаншалықты сапалы шешілетінімен бағаланады. Сондықтан мемлекеттік қызметшілердің кәсіби дайындығын арттыру түптеп келгенде халыққа көрсетілетін қызметтің сапасына ықпал етеді.
Жиын соңында Арыс қаласы әкімі аппаратының басшысы Талғат Әбдіқадірұлы Анашбеков арнайы келген мамандарға алғысын білдіріп, кездесудің мемлекеттік қызметшілердің құқықтық сауаттылығын арттырудағы маңызын атап өтті.
Кездесуде көтерілген мәселелер мемлекеттік қызметтің сапасын жетілдіру үшін заңнаманы білу, әдеп талаптарын сақтау және сыбайлас жемқорлыққа қарсы мәдениетті қалыптастырудың маңызын тағы бір мәрте айқындады.
Мемлекеттік қызметші – мемлекет пен халық арасындағы байланыстың маңызды буыны. Сондықтан оның әрбір іс-әрекеті заңға негізделіп, қоғам мүддесіне бағытталуы тиіс. Қызметтік міндетті адал орындау, азаматтардың өтініштеріне жауапкершілікпен қарау, әдеп нормаларын сақтау және сыбайлас жемқорлық көріністеріне төзбеушілік таныту – кәсіби мемлекеттік аппараттың негізгі қағидалары.
Мемлекеттік қызмет саласындағы реформаларды нәтижелі жүзеге асыру үшін жаңа талаптардың мәнін әр қызметші дұрыс түсінуі қажет. Осы мақсатта өткізілетін түсіндіру және оқыту шаралары мемлекеттік аппараттың кәсіби әлеуетін арттырып, қызмет сапасын жақсартуға мүмкіндік береді.
Арыс қаласында өткен кездесу де осы бағыттағы маңызды шаралардың бірі болды. Жаңа Конституцияның негізгі бағыттары мен ережелерін, мемлекеттік қызмет туралы жаңа Заңдағы өзгерістерді, Әдеп кодексінің талаптарын және сыбайлас жемқорлыққа қарсы мәдениетті қалыптастыру мәселелерін бір алаңда талқылау мемлекеттік қызметшілер үшін мазмұнды әрі тәжірибелік маңызы бар кездесу болды.
Заңды білу – мемлекеттік қызметшінің кәсібилігінің негізі, ал оны әділ әрі жауапкершілікпен қолдану – халық сенімінің кепілі. Сондықтан құқықтық сауаттылықты арттыру, кәсіби әдепті сақтау және адалдық қағидаларын нығайту бағытындағы жұмыстар мемлекеттік басқарудың сапасын жетілдірудегі маңызды міндеттердің бірі болып қала береді.
