Арыс қаласында «Таза Қазақстан» бағдарламасы мен «Заң және тәртіп» қағидаты аясында қаланың санитариялық тазалығын сақтау, абаттандыру талаптарының орындалуын қамтамасыз ету, қоршаған ортаға жауапкершілікпен қарау мәдениетін қалыптастыру бағытындағы рейдтік және профилактикалық іс-шаралар жүйелі түрде жалғасуда.
Кезекті рейд барысында арнайы жұмысшы топ өкілдері қала аумағындағы кәсіпкерлік нысандарды аралап, тазалық пен абаттандыру талаптарының орындалуына назар аударды. Бұған дейін тазалық талаптарын сақтау жөнінде ескерту берілген, алайда анықталған кемшіліктерді жоймаған кәсіпкерлік нысандарының иелерімен қайта түсіндіру жұмыстары жүргізілді. Сонымен қатар заң талаптарын сақтамаған бірқатар тұлғаларға қолданыстағы заңнамаға сәйкес әкімшілік шаралар қолданылды.
Рейдтік іс-шаралардың негізгі мақсаты – қала аумағындағы тазалықты қамтамасыз ету, қоғамдық орындардың санитариялық жағдайын жақсарту және кәсіпкерлер мен тұрғындардың өздеріне тиесілі аумақтарға жауапкершілікпен қарауын қалыптастыру. Бұл бағыттағы жұмыстар тек анықталған құқық бұзушылықтарға шара қолданумен шектелмей, олардың алдын алуға да бағытталған.
Бұған дейін ескерту берілген кәсіпкерлік нысандардың жағдайын қайта бақылау профилактикалық жұмыстардың нәтижелілігін анықтауға мүмкіндік береді. Өйткені ескерту берудің басты мақсаты – анықталған кемшілікті уақытылы жоюға мүмкіндік беру. Ал талаптар орындалмаған жағдайда қолданыстағы заңнамаға сәйкес тиісті әкімшілік шаралар қабылданады.
Қаладағы кәсіпкерлік нысандардың тазалығы жалпы қоғамдық кеңістіктің жағдайына тікелей әсер етеді. Дүкендер, сауда орындары, қызмет көрсету нысандары мен басқа да кәсіпкерлік объектілер күн сайын көптеген тұрғынға қызмет көрсетеді. Сондықтан олардың өз аумағы мен оған іргелес жерлердің санитариялық жағдайын тұрақты бақылауда ұстауы маңызды.
Кәсіпкерлік нысанының маңында тұрмыстық немесе өзге де қалдықтардың жиналуына жол бермеу, аумақты уақытылы тазарту, нысанның сыртқы келбетін күтіп ұстау және абаттандыру талаптарын орындау – қала тазалығын сақтаудың маңызды бөлігі.
«Таза Қазақстан» бағдарламасының негізгі міндеттерінің бірі де қоршаған ортаны таза ұстауды бір реттік науқан емес, күнделікті өмір салтына айналдыру болып табылады. Тазалық тек сенбілік кезінде немесе рейдтік шара алдында сақталмауы керек. Қоғамдық кеңістіктер мен кәсіпкерлік нысандардың маңы күн сайын таза әрі жинақы болуы қажет.
Осы тұрғыдан рейдтік жұмыстар тұрғындар мен кәсіпкерлердің жауапкершілігін күшейтуге бағытталған. Қаладағы әрбір нысан иесі өз аумағының тазалығына ұқыпты қараса, жалпы қаланың санитариялық жағдайын жақсартуға айтарлықтай үлес қосылады.
Кезекті рейд барысында белгіленбеген орындарда сауда жасау мәселесіне де ерекше назар аударылды. Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінің 204-бабы – «Белгіленбеген орындарда сауда жасау» бойынша 5 жеке тұлғаға әкімшілік айыппұл салынды.
Белгіленбеген орындардағы сауда қоғамдық тәртіпке ғана емес, қала тазалығына да әсер етуі мүмкін. Сауда жүргізілетін жерде түрлі қаптамалар, тұрмыстық қалдықтар мен басқа да қоқыстың пайда болуы ықтимал. Егер сауда арнайы ұйымдастырылған орында емес, кез келген қоғамдық кеңістікте жүргізілсе, қалдықтарды жинау мен санитариялық тазалықты қамтамасыз ету мәселесі туындайды.
Сонымен қатар ретсіз сауда жаяу жүргіншілердің қозғалысына қолайсыздық туғызып, қоғамдық кеңістіктің мақсатты пайдаланылуына кедергі келтіруі мүмкін. Сондықтан сауда-саттық белгіленген орындарда және қолданыстағы талаптарға сәйкес жүргізілуі қажет.
Заң талаптарын сақтау кәсіпкерлік қызметтің маңызды қағидаларының бірі. Кәсіппен айналысу барысында тек экономикалық мүдде ғана емес, қоғамдық тәртіп, санитариялық тазалық және ортақ кеңістікке жауапкершілік мәселелері де ескерілуі тиіс.
Қала аумағында жүргізіліп жатқан рейдтердің басты мақсаты тек айыппұл салу емес. Бірінші кезекте түсіндіру және профилактикалық жұмыстарға басымдық беріледі. Кәсіпкерлерге тазалық пен абаттандыру талаптары түсіндіріліп, анықталған кемшіліктерді жою қажеттігі ескертіледі. Алайда берілген ескертулер орындалмаған және заң талаптары сақталмаған жағдайда әкімшілік шаралар қолданылады.
Бұл – «Заң және тәртіп» қағидатының іс жүзіндегі көріністерінің бірі. Қоғамда белгіленген талаптар баршаға ортақ болуы және олардың орындалуы қамтамасыз етілуі тиіс. Заң талаптарын сақтау қоғамдық тәртіпті нығайтып қана қоймай, тұрғындар үшін қолайлы әрі қауіпсіз орта қалыптастыруға мүмкіндік береді.
Тазалық пен тәртіп бір-бірімен тығыз байланысты. Таза және ретке келтірілген аумақта қоғамдық кеңістікті пайдалану мәдениеті де қалыптасады. Ал қоқыс жиналған, ретсіз сауда орын алған немесе абаттандыру талаптары орындалмаған жерлер қаланың жалпы келбетіне кері әсер етеді.
Сондықтан «Таза Қазақстан» аясындағы жұмыстарды тек қоқыс жинаумен байланыстыру жеткіліксіз. Бағдарлама қоршаған ортаға ұқыпты қарау, қоғамдық орындарды таза ұстау, елді мекендерді көркейту және азаматтардың экологиялық жауапкершілігін арттыру секілді кешенді міндеттерді қамтиды.
Қаланың көркеюі де ең алдымен күнделікті тазалықтан басталады. Жаңа нысандар салу, көшелерді абаттандыру және қоғамдық орындарды жаңарту маңызды болғанымен, олардың тазалығын тұрақты сақтау одан кем емес міндет.
Тазартылған аумақты қайта ластамау, абаттандырылған қоғамдық мүлікке ұқыпты қарау және кәсіпкерлік нысандардың маңын таза ұстау арқылы жасалған жұмыстардың нәтижесін ұзақ уақыт сақтауға болады.
Арыс қаласының әрбір тұрғыны мен кәсіпкері осы ортақ жұмысқа өз үлесін қоса алады. Ол үшін ауқымды шара ұйымдастыру міндетті емес. Өз ауласын немесе кәсіпкерлік нысанының маңын таза ұстау, қалдықтарды белгіленген жерге шығару, қоғамдық орындарға қоқыс тастамау және заң талаптарын сақтау жеткілікті.
Осындай қарапайым әрекеттер күнделікті әдетке айналған кезде қаланың жалпы тазалық деңгейі де жоғарылайды.
Әсіресе кәсіпкерлердің бұл мәселедегі жауапкершілігі жоғары. Кәсіпкерлік нысандары қаланың қоғамдық өмірінің маңызды бөлігі болып табылады. Күн сайын дүкендерге, базарларға, қызмет көрсету орындарына көптеген адам келеді. Сондықтан олардың тазалығы мен сыртқы жағдайы қаланың жалпы көрінісіне әсер етеді.
Кәсіпкер өз нысанының ішкі тазалығымен қатар, оған тиесілі және іргелес аумақтың жағдайына да назар аударуы қажет. Қоқыстың жиналуына жол бермеу, аумақты уақытылы тазарту және санитариялық талаптарды сақтау кәсіпкерлік мәдениеттің бір бөлігі болуы тиіс.
Рейд барысында бұрын ескерту алған нысандарға қайта барудың да маңызы осында. Түсіндіру жұмысының нәтижесі нақты өзгерістен көрінуі қажет. Егер анықталған кемшілік жойылса, бұл кәсіпкердің қойылған талапқа жауапкершілікпен қарағанын көрсетеді. Ал ескертуге қарамастан заң бұзушылық жалғаса берсе, жауапкершілік шараларын қолдануға негіз туындайды.
Тұрақты бақылау тәртіпті күшейтеді. Сонымен бірге ол барлық кәсіпкерге тазалық пен абаттандыру талаптарының формалды талап емес, орындалуы міндетті қағида екенін көрсетеді.
Қала тазалығын қамтамасыз етуде тұрғындардың да рөлі ерекше. Қоғамдық орынға қоқыс тастамау, белгіленбеген жерде сауда жасамау, ортақ мүлікке ұқыпты қарау және қоршаған ортаны ластамау әр азаматтың жауапкершілігіне жатады.
Таза қала қалыптастыру үшін тек мемлекеттік органның бақылауы жеткіліксіз. Тұрғындардың саналы көзқарасы қажет. Адам бақылаушы немесе полиция қызметкері тұрғандықтан емес, туған қаласын таза ұстауды өзінің міндеті деп түсінгендіктен тазалық талабын сақтауы тиіс.
Экологиялық мәдениеттің негізгі өлшемдерінің бірі де осы. Қоқысты жерге тастамау немесе табиғатты ластамау үшін міндетті түрде ескерту қажет болмауы тиіс. Бұл әр адамның күнделікті мінез-құлқының қалыпты қағидасына айналуы керек.
«Таза Қазақстан» бастамасы қоғамда дәл осындай көзқарасты қалыптастыруға бағытталған. Әрбір азамат өзінің тұратын аумағына, көшесіне, қаласына және қоршаған ортаға жанашырлықпен қараған кезде ғана тазалық жұмыстары тұрақты нәтиже береді.
Туған қаланы құрметтеу оның тазалығын сақтаудан басталады. Өз үйінің ауласын таза ұстап, көшеде қоқыс тастамайтын, қоғамдық мүлікке ұқыпты қарайтын азамат қаланың көркеюіне күн сайын үлес қосып жүреді.
Бұл ретте кәсіпкерлер де қала тұрғындары ретінде ортақ жауапкершіліктен тыс қалмайды. Керісінше, олардың қызметі қоғамдық кеңістікпен тығыз байланысты болғандықтан, тазалық пен тәртіпке қатысты міндеттері жоғары.
Қаланың санитариялық жағдайын тұрақты сақтау үшін рейдтік шаралар мен түсіндіру жұмыстарын қатар жүргізу маңызды. Тек әкімшілік шара қолдану ұзақ мерзімді нәтиже бермеуі мүмкін. Сондықтан құқық бұзушылықтың себебін түсіндіру және оның қайталануына жол бермеу бағытындағы профилактикалық жұмыстар жалғасуы қажет.
Арыс қаласында жүргізіліп жатқан рейдтік іс-шаралар осы екі бағытты қатар қамтиды. Бір жағынан, кәсіпкерлер мен тұрғындарға заң талаптары түсіндіріледі. Екінші жағынан, берілген ескертулерді орындамаған немесе заң талаптарын бұзған тұлғаларға тиісті әкімшілік шаралар қолданылады.
Осы арқылы заң талаптарының орындалуын қамтамасыз ету және қоғамда жауапкершілік мәдениетін қалыптастыру көзделеді.
Қала тазалығы – коммуналдық қызметтердің ғана міндеті деген түсініктен арылу қажет. Коммуналдық қызметтер көшелер мен қоғамдық аумақтарды тазартқанымен, тұрғын немесе кәсіпкер қайтадан қоқыс тастаса, сол жұмыс қайта атқарылуға мәжбүр болады.
Бұл қосымша уақытты, жұмыс күшін және техникалық ресурстарды қажет етеді. Сондықтан ең тиімді тазалық – қоқысты жинағаннан кейін тазарту ғана емес, оның бейберекет тасталуына жол бермеу.
Осы қағиданы әр азамат ұстанса, қаладағы тазалық жұмыстарын әлдеқайда тиімді ұйымдастыруға мүмкіндік туады.
Белгіленбеген орындардағы саудаға жол бермеу де осы жүйелі жұмыстың бір бөлігі. Сауда қызметінің арнайы белгіленген жерлерде жүргізілуі тәртіпті қамтамасыз етіп, санитариялық тазалықты бақылауға мүмкіндік береді.
Ретсіз сауда орындары пайда болған жағдайда қоғамдық кеңістікке түсетін жүктеме артып, жаяу жүргіншілердің қозғалысына кедергі келуі және қоқыс мәселесі туындауы ықтимал. Сондықтан бұл бағыттағы бақылаудың да қала тазалығы мен абаттандырылуына қатысы бар.
Кезекті рейд барысында Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекстің 204-бабы бойынша 5 жеке тұлғаға әкімшілік айыппұл салынуы белгіленбеген орындарда сауда жасауға жол берілмейтінін тағы бір мәрте көрсетеді.
Қоғамдағы тәртіп заң талаптарын барлығы бірдей орындаған жағдайда ғана қалыптасады. Бір азамат немесе кәсіпкер талапты орындап, екіншісі оны елемейтін болса, ортақ тәртіпті сақтау қиындайды. Сондықтан заң талаптарының баршаға бірдей қолданылуы маңызды.
Арыс қаласында тазалық пен абаттандыруға қатысты рейдтік жұмыстар алдағы уақытта да тұрақты түрде жүргізіледі. Қала аумағындағы кәсіпкерлік нысандардың, қоғамдық орындардың және өзге де аумақтардың санитариялық жағдайына бақылау жалғасады.
Сонымен бірге тұрғындар мен кәсіпкерлер арасында түсіндіру жұмыстары жүргізіліп, заң талаптарын сақтаудың маңызы туралы ақпарат беріледі. Мұндай профилактикалық жұмыстардың мақсаты – құқық бұзушылық орын алғаннан кейін ғана шара қолдану емес, оның алдын алу.
Қала тазалығы бір күндік акциямен шешілетін мәселе емес. Ол тұрақты жұмыс пен ортақ жауапкершілікті қажет етеді. Бүгін тазартылған аумақ ертең де таза болуы үшін әрбір тұрғын мен кәсіпкер өз міндетін орындауы тиіс.
Арыс қаласының көрікті әрі жайлы болуы тұрғындардың туған жерге деген көзқарасына тікелей байланысты. Таза аула, жинақы көше, ретке келтірілген кәсіпкерлік нысан және абаттандырылған қоғамдық кеңістік қаланың жалпы келбетін қалыптастырады.
Сондықтан тазалықты сақтау – тек әкімшілік талап емес, туған қалаға деген құрметтің көрінісі.
Барша қала тұрғындары мен кәсіпкерлерді өздеріне тиесілі аумақтардың тазалығын тұрақты сақтауға, қоршаған ортаға жанашырлықпен қарауға, қалдықтарды белгіленген орындарға шығаруға және қолданыстағы заң талаптарын қатаң сақтауға шақырамыз.
«Таза Қазақстан» аясындағы жұмыстардың түпкі мақсаты – тазалықты күнделікті өмірдің қалыпты мәдениетіне айналдыру. Әр азамат пен кәсіпкер осы жауапкершілікті сезінген жағдайда ғана қалада таза, қауіпсіз және жайлы орта қалыптасады.
Таза әрі көрікті Арыс – баршамызға ортақ құндылық. Қаланың тазалығын сақтау мемлекеттік органдардың, кәсіпкерлердің және тұрғындардың бірлескен әрекеті арқылы жүзеге асады. Осы бағыттағы рейдтік және профилактикалық іс-шаралар алдағы уақытта да тұрақты түрде жалғасатын болады.
