Азаматтардың құқықтары мен заңды мүдделерін қорғау, мемлекеттік қызмет көрсету сапасын арттыру және әкімшілік кедергілерді азайту мемлекеттік басқару жүйесіндегі маңызды бағыттардың бірі. Халықтың мемлекеттік органдарға деген сенімін нығайту үшін көрсетілетін қызметтердің заң талаптарына сәйкес, ашық әрі сапалы жүзеге асырылуы қажет.
Осы бағытта Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің Түркістан облысы бойынша департаменті мемлекеттік қызмет көрсету сапасына тұрақты бақылау жүргізіп келеді. Департамент тарапынан заңнама талаптарының сақталуын қамтамасыз ету мақсатында бақылау, тексеру және түсіндіру іс-шаралары жүйелі түрде ұйымдастырылады.
Жыл басынан бері мемлекеттік қызмет көрсету сапасына байланысты Департаментке 440 өтініш келіп түскен. Жүргізілген жұмыстардың нәтижесінде жалпы 850 азаматтың бұзылған құқығы қалпына келтірілді. Оның ішінде 64 азаматтың құқығы арыз-шағымдар негізінде, 257 азаматтың құқығы сыртқы бақылау нәтижесінде, 529 азаматтың құқығы жоспарлы тексерулер барысында қалпына келтірілген.
Мемлекеттік қызмет көрсету барысында заң талаптарының бұзылуы әртүрлі сипатта кездесуі мүмкін. Олардың қатарында азаматтарға негізсіз бас тарту, заңнамада көзделмеген қосымша құжаттарды талап ету және мемлекеттік қызмет көрсету мерзімдерін бұзу сияқты жағдайлар бар. Мұндай кемшіліктер азаматтардың уақытын жоғалтып қана қоймай, олардың заңды құқықтарын жүзеге асыруына кедергі келтіреді.
Департаменттің бақылау жұмыстары барысында анықталған әрбір жағдай заң талаптарына сәйкес зерделеніп, азаматтардың құқықтарын қалпына келтіруге бағытталған тиісті шаралар қабылданады. Бұл ретте мемлекеттік органдарға заңнама талаптарын сақтау және қызмет алушылардың құқықтарына құрметпен қарау қажеттігі түсіндіріледі.
Мәселен, ағымдағы жылдың маусым айында Департаментке 43 қызмет алушының мемлекеттік қызмет көрсетуден негізсіз бас тартылғаны туралы ұжымдық арызы келіп түскен. Аталған азаматтар 2025 жылғы 25 қыркүйек пен 24 қараша аралығында жер учаскелерінің бөлінетіндігі мен бөлінбейтіндігін айқындау мақсатында тиісті мемлекеттік органға өтініш берген.
Бұл мемлекеттік қызмет Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2020 жылғы 1 қазандағы №301 бұйрығымен бекітілген «Жер учаскелерінің бөлінетіндігі мен бөлінбейтіндігін айқындау» қағидаларына сәйкес көрсетіледі.
Қағидаларда мемлекеттік қызмет көрсетуден бас тарту үшін заңнамада белгіленген нақты негіздер көрсетілген. Сонымен бірге мемлекеттік қызмет көрсетуден бас тартқан жағдайда қызмет беруші азаматқа бас тарту себептерін көрсете отырып, тиісті жауап беруге міндетті.
Алайда аталған 43 қызмет алушыға мемлекеттік қызмет көрсетуден «жер телімінің нақты бөлінетін көлемі көрсетілмеуіне байланысты өтінішті қанағаттандыру мүмкіншілігі жоқ» деген себеппен бас тартылған.
Департамент мамандары құжаттарды зерделеу барысында азаматтардың өтініштеріне қоса жер телімінің бөлінетін бөлігі көрсетілген схемаларды ұсынғанын анықтады. Яғни қызмет алушылар қажетті ақпаратты құжаттарында көрсеткен.
Жүргізілген тексеру нәтижесінде мемлекеттік орган тарапынан Қағида талаптарының бұзылғаны және азаматтарға мемлекеттік қызмет көрсетуден негізсіз бас тартылғаны анықталды. Сонымен қатар алдын ала шешім жобасы қызмет алушыларға жолданбаған және заңнамада көзделген тыңдау рәсімдері өткізілмеген.
Департаменттің араласуынан кейін 43 қызмет алушының мәселесі оң шешімін тапты. Нәтижесінде оларға жер учаскелерінің бөлінетіндігі туралы келісімдер беріліп, азаматтардың бұзылған құқықтары қалпына келтірілді.
Бұл жағдай мемлекеттік қызмет көрсету саласында заң талаптарын нақты сақтаудың маңызын көрсетеді. Азаматтың мемлекеттік органға жүгінуі оның заңда белгіленген қызметті тиісті тәртіппен алуға деген құқығын жүзеге асырудың бір жолы. Сондықтан әрбір өтініш заң талаптарына сәйкес қаралып, қабылданған шешімнің негізі қызмет алушыға түсінікті болуы қажет.
Мемлекеттік қызмет көрсету сапасы халықтың күнделікті өміріне тікелей әсер етеді. Жер мәселесі, әлеуметтік қолдау, құжат рәсімдеу және басқа да мемлекеттік қызметтер бойынша туындайтын мәселелер азаматтардың уақытын, қаражатын және еңбек ресурстарын талап етеді. Осы себепті әкімшілік рәсімдердің ашықтығы мен заңдылығының сақталуы қоғам үшін маңызды.
Құқықтық сауаттылықты арттыру да осы бағыттағы жұмыстардың бір бөлігі болып табылады. Азаматтар өз құқықтары мен мемлекеттік қызмет алу тәртібін білген жағдайда заңсыз шешімдерге немесе негізсіз талаптарға тап болған кезде тиісті органдарға жүгіне алады. Ал мемлекеттік органдар тарапынан жүргізілетін түсіндіру жұмыстары халықтың құқықтық мәдениетін қалыптастыруға ықпал етеді.
Мемлекеттік қызмет көрсету саласындағы бақылау жұмыстары тек заң бұзушылықтарды анықтаумен шектелмейді. Оның маңызды бөлігі, осындай жағдайлардың қайталануына жол бермеу, мемлекеттік қызметшілердің заң талаптарын сақтауын қамтамасыз ету және халықпен өзара қарым-қатынастың сапасын арттыру.
Азаматтардың құқықтарын қорғау, мемлекеттік қызмет көрсету сапасын жетілдіру және заңдылықты қамтамасыз ету бағытындағы жұмыстар алдағы уақытта да жалғаса береді. Әрбір азаматтың заңды құқығының сақталуы мемлекеттік басқарудың тиімділігі мен қоғамдағы құқықтық мәдениеттің маңызды көрсеткіштерінің бірі болып қала береді.
