Қазақстан мен Өзбекстан арасындағы достық, тату көршілік және стратегиялық серіктестік бүгінде мемлекетаралық деңгеймен шектелмей, өңірлер арасындағы нақты байланыстар арқылы жаңа мазмұнға ие болып келеді. Екі елді ортақ тарих, мәдениет, салт-дәстүр, рухани жақындық пен ғасырлар бойы қалыптасқан көршілік қатынастар байланыстырады. Осындай берік негізге сүйенген ынтымақтастықтың нақты көрінісінің бірі – Түркістан облысы Төлеби ауданы мен Өзбекстан Республикасының Ташкент облысындағы аудандар арасында жолға қойылып жатқан әріптестік. 2026 жылы Төлеби ауданының әкімі Еркеғали Әлімқұлов бастаған ресми және іскерлік делегация Өзбекстан Республикасына жұмыс сапарымен барып, өңіраралық байланысты кеңейтуге бағытталған маңызды кездесулер өткізді. Сапардың негізгі мақсаты – Қазақстан мен Өзбекстан арасындағы стратегиялық серіктестікті одан әрі нығайту, өңіраралық ынтымақтастықты кеңейту және экономикалық байланыстарды тереңдету болды. Бұл сапар аясындағы маңызды нәтижелердің бірі – Төлеби ауданы мен Ташкент облысының Бостандық ауданы арасында достық қарым-қатынастар мен өзара ынтымақтастықты дамытуға арналған меморандумның қабылдануы. Бұл жөніндегі материал 2026 жылғы **15 маусымда сағат 10:07-де** жарияланған. ([ernur.kz][1])
Меморандумға байланысты өткен рәсімге Төлеби ауданының әкімі **Еркеғали Әлімқұлов**, туризм мен мәдениет саласына жауапты Ташкент облысы әкімінің орынбасары **Жамшид Бабажанов** және Бостандық ауданы әкімінің орынбасары **Жамшид Шукуров** қатысты. Тараптар кездесуде өңіраралық ынтымақтастықты дамыту, екі ауданның туристік әлеуетін бірлесіп пайдалану, мәдени байланыстарды нығайту және экономикалық әріптестікті кеңейту мәселелерін талқылады. Қабылданған құжат екі өңір арасындағы бауырластық байланысты нығайтуға, өзара тиімді әріптестікті дамытуға және жаңа бірлескен жобаларды жүзеге асыруға негіз қалыптастырады. Меморандумдағы маңызды қағидаттардың қатарында **тең құқықтылық, өзара құрмет, өзара тиімділік және ішкі істерге араласпау** принциптері көрсетілген. Бұл ұстанымдардың өзі Қазақстан мен Өзбекстан арасындағы қарым-қатынастың тек экономикалық мүддеге емес, сенім мен құрметке негізделетінін аңғартады. ([ernur.kz][1])
Құжаттың мазмұны да ауқымды. Онда сауда-экономикалық байланыстарды дамыту, кәсіпкерлік субъектілері арасындағы ынтымақтастықты жандандыру және сыртқы сауда үшін қолайлы жағдай қалыптастыруға ерекше назар аударылған. Сонымен бірге **ауыл шаруашылығы, трансшекаралық, тау және экологиялық туризм, медицина мен денсаулық сақтау, мәдениет, дене шынықтыру және спорт** салаларындағы өзара іс-қимылды кеңейту жоспарланған. Яғни Төлеби мен Бостандық арасындағы әріптестік бір ғана саламен шектелмейді. Екі өңірдің тәжірибесі мен мүмкіндігін өзара тиімді пайдаланып, тұрғындардың әлеуметтік-экономикалық жағдайына ықпал ететін нақты бағыттарды дамыту көзделіп отыр. Меморандумға сәйкес ынтымақтастықтың нақты бағыттары бойынша жауапты үйлестірушілер белгіленіп, тұрақты байланыс тетігі қалыптастырылмақ. Мұндай жүйе бірлескен бастамаларды кезең-кезеңімен жүзеге асыруға және тәжірибе алмасуды жүйелі жүргізуге мүмкіндік береді. ([ernur.kz][1])
**ДОСТЫҚ ПЕН СЕНІМ – ЫНТЫМАҚТАСТЫҚТЫҢ НЕГІЗІ.** Қазақстан мен Өзбекстан – тарихы мен тағдыры сабақтас мемлекеттер. Екі ел арасындағы қарым-қатынастың беріктігі ең алдымен халықтардың өзара құрметі мен сенімінен бастау алады. Ал сол достықты өңірлер деңгейінде жалғастыру – мемлекетаралық серіктестіктің өміршеңдігін көрсетеді. Төлеби мен Бостандық аудандары арасындағы меморандум осы тұрғыдан ерекше мәнге ие. Өйткені құжаттың негізгі мазмұнында тек экономика емес, халықтар арасындағы бауырластық байланысты дамыту мәселесі де қамтылған. Өңірлердің бір-бірімен тәжірибе алмасуы, кәсіпкерлердің байланыс орнатуы, мәдениет пен спорт салаларындағы өзара іс-қимылдың кеңеюі түптеп келгенде екі ел азаматтарының арасындағы байланысты нығайтады.
Төлеби ауданы үшін Өзбекстанмен өңіраралық әріптестікті дамыту географиялық тұрғыдан да маңызды. Аудан әкімінің инвестициялық мүмкіндіктерге қатысты ресми мәліметінде Төлеби ауданының Өзбекстан астанасы Ташкент қаласына шамамен **бір сағаттық жол** қашықтығында орналасқаны көрсетілген. Сонымен бірге аудан Шымкент қаласына шамамен **30 минуттық** қашықтықта орналасқан. Бұл ерекшелік Төлебидің сауда, кәсіпкерлік, туризм және инвестициялық байланыстарды дамытудағы мүмкіндігін арттырады. Аудан халқының саны ресми материалда **122 мың адам**, ал аудан орталығы Ленгір қаласының халқы **32 мың адам** деп көрсетілген. ([Государственный портал РК][2]) Географиялық жақындықтың өзі ынтымақтастыққа дайын мүмкіндік бергенімен, оның нақты нәтижеге айналуы екі тараптың өзара сеніміне, келісіміне және жүйелі жұмысына байланысты.
Төлеби делегациясының Өзбекстанға жұмыс сапары Бостандық ауданымен ғана шектелмеді. Делегация Ташкент облысының **Паркент ауданында** болып, оның әлеуметтік-экономикалық және туристік даму бағыттарымен танысты. Кездесулер барысында екі өңір арасындағы өзара тиімді байланысты дамыту, туризм саласында тәжірибе алмасу, кәсіпкерлік және мәдени-гуманитарлық қатынастарды нығайту мәселелері қаралды. Нәтижесінде **Төлеби ауданы мен Паркент ауданы арасында ынтымақтастық туралы меморандумға қол қойылды**. Құжатқа Төлеби ауданының әкімі Еркеғали Әлімқұлов пен Паркент ауданының әкімі **Эльмурод Пулатов** қол қойды. Тараптар алдағы уақытта бірлескен жобаларды жүзеге асыруға уағдаласты. ([Толебиақпарат][3])
Паркент ауданымен жасалған меморандумның мазмұнында да достық пен өзара құрмет мәселесіне ерекше мән берілген. Құжат аясында тараптардың **өзара сенім, құрмет және тиімді әріптестік қағидаттарына** сүйене отырып ынтымақтастықты кеңейтуі көзделген. Сонымен қатар сауда-экономикалық қатынастарды дамыту, кәсіпкерлік субъектілері арасындағы байланысты нығайту және инвестициялық мүмкіндіктерді арттыру мәселелері қамтылған. Бұдан бөлек, ауыл шаруашылығы, тау және экологиялық туризм, денсаулық сақтау, мәдениет, дене шынықтыру және спорт салаларында тәжірибе алмасу мен бірлескен бастамаларды жүзеге асыру жоспарланған. ([Толебиақпарат][3]) Бұл бағыттар Төлеби ауданының табиғи және экономикалық ерекшеліктеріне де сәйкес келеді. Тау туризмі мен экотуризмді дамыту, ауыл шаруашылығындағы тәжірибемен бөлісу, кәсіпкерлер арасындағы байланысты кеңейту екі өңір үшін де өзара тиімді болуы мүмкін.
Осылайша, 2026 жылғы жұмыс сапарының нәтижесінде Төлеби ауданы Өзбекстанның Ташкент облысындағы **Бостандық және Паркент аудандарымен** әріптестікті нақты құжаттармен бекіту бағытында қадам жасады. Бұл – халықаралық ынтымақтастықтың жергілікті деңгейде қалай жүзеге асатынын көрсететін маңызды мысал. Мемлекеттер арасындағы үлкен келісімдердің нәтижесі өңірлер, қалалар мен аудандар арасындағы байланысқа ұласқанда ғана қарапайым азаматтар оның нақты пайдасын сезіне бастайды.
**ҚАЗАҚСТАН–ӨЗБЕКСТАН ДОСТЫҒЫ – ОРТАҚ ҚҰНДЫЛЫҚ.** Қазақ пен өзбек халықтарының арасындағы қарым-қатынасты тек ресми кездесулермен өлшеуге болмайды. Екі халықтың мәдениеті мен дәстүрінде, тұрмыс-тіршілігінде, дүниетанымында ұқсастық көп. Тарихи байланыс бүгінгі экономикалық және гуманитарлық әріптестікпен жалғасып отыр. Сондықтан Төлеби ауданы мен Өзбекстанның аудандары арасындағы ынтымақтастықты кеңейту – қалыптасқан достықты жаңа мазмұнмен толықтырудың бір жолы. Мұнда өзара құрмет бірінші орында тұрады. Бір тарап екінші тараптың тәжірибесін зерттейді, тиімді жобалармен танысады, өз мүмкіндігін ұсынады. Осындай тең әріптестік жағдайында ғана ұзақ мерзімді сенім қалыптасады.
Төлеби мен Бостандық аудандарының арасындағы меморандумда белгіленген **тең құқықтылық пен өзара құрмет қағидаты** осының дәлелі. ([ernur.kz][1]) Халықаралық қарым-қатынаста сенім бір күнде қалыптаспайды. Ол нақты келісімдердің орындалуынан, тараптардың бір-біріне жауапкершілікпен қарауынан және ортақ мүддені құрметтеуінен қалыптасады. Сондықтан өңіраралық ынтымақтастықтағы әрбір сәтті жоба Қазақстан мен Өзбекстан арасындағы жалпы достықтың нығаюына өз үлесін қосады.
**ТУРИЗМ – ХАЛЫҚТАРДЫ ЖАҚЫНДАСТЫРАТЫН КӨПІР.** Төлеби ауданы мен Ташкент облысының аудандары арасындағы келісімдерде туризм саласына ерекше орын берілуінің өзіндік себебі бар. Туризм тек экономикалық сала емес. Бір елдің азаматы екінші елге саяхаттап барған кезде оның табиғатымен ғана емес, мәдениетімен, дәстүрімен, тарихымен және халқымен танысады. Осы арқылы халықтар арасындағы түсіністік артады. Төлеби ауданындағы тау және экологиялық туризм әлеуеті мен Ташкент облысының туристік тәжірибесін байланыстыру екі жаққа да жаңа мүмкіндік бере алады. Бостандық ауданымен жасалған құжатта трансшекаралық, тау және экологиялық туризм бағыттары нақты қамтылса, Паркент ауданымен жасалған келісімде де тау және экологиялық туризм саласында тәжірибе алмасу қарастырылған. ([ernur.kz][1])
Туристік байланыс дамыған сайын кәсіпкерлік те жанданады. Қонақ үй, демалыс орны, қоғамдық тамақтану, тасымал, сауда, қолөнер және қызмет көрсету салаларына сұраныс артады. Осы арқылы жаңа экономикалық мүмкіндіктер пайда болады. Сондықтан Төлеби ауданы үшін көршілес Өзбекстан өңірлерімен туризм саласындағы тәжірибе алмасу тек туристер санын көбейту емес, аудан экономикасын әртараптандыруға мүмкіндік беретін бағыт ретінде де маңызды.
**КӘСІПКЕРЛІК ПЕН САУДА – ӨЗАРА ТИІМДІ ӘРІПТЕСТІКТІҢ БАҒЫТЫ.** Бостандық ауданымен қабылданған меморандумда кәсіпкерлік субъектілері арасындағы ынтымақтастықты жандандыру және сыртқы сауда үшін қолайлы жағдай қалыптастыруға назар аударылған. ([ernur.kz][1]) Паркент ауданымен келісімде де сауда-экономикалық қатынастар мен кәсіпкерлер арасындағы байланысты дамыту қарастырылған. ([Толебиақпарат][3]) Бұл екі ауданмен әріптестіктің экономикалық мазмұны нақты екенін көрсетеді. Кәсіпкерлер бір-бірінің нарығын зерттеп, тәжірибе алмасып, өзара тиімді жобаларды қарастыра алады. Ал мемлекеттік органдардың міндеті – осындай іскерлік байланыстардың қалыптасуына жағдай жасау.
Өңіраралық ынтымақтастық ауыл шаруашылығына да жаңа мүмкіндік ашады. Төлеби ауданында ауыл шаруашылығы маңызды салалардың бірі болғандықтан, көршілес өңірлермен технология, өндіріс, өңдеу және кәсіпкерлік тәжірибе алмасудың маңызы жоғары. Екі меморандумда да ауыл шаруашылығы ынтымақтастық бағыттарының қатарына енгізілген. ([ernur.kz][1]) Мұндай байланыстардың құндылығы – дайын тәжірибені жай көшіруде емес, әр өңірдің табиғи-климаттық және экономикалық ерекшелігіне сәйкес тиімді тәсілдерді зерделеуде.
**МӘДЕНИ БАЙЛАНЫС – БАУЫРЛАСТЫҚТЫ БЕКЕМДЕЙДІ.** Экономикалық келісім қаншалықты маңызды болса да, Қазақстан мен Өзбекстан арасындағы достықтың рухани негізі халықтар арасындағы мәдени жақындықта жатыр. Сондықтан Бостандық және Паркент аудандарымен ынтымақтастықта мәдени байланыстардың жеке бағыт ретінде көрсетілуі заңды. ([ernur.kz][1]) Мәдениет арқылы халықтар бір-бірінің тарихын, дәстүрін, өнерін және құндылықтарын тереңірек танып-біледі. Мұндай қарым-қатынас әсіресе жастар үшін маңызды. Жастар көрші елді тек картадағы мемлекет ретінде емес, ортақ тарихы мен мәдениеті бар жақын халық ретінде қабылдайды.
Спорт саласындағы байланыс та осы мақсатқа қызмет етеді. Бостандықпен жасалған меморандумда дене шынықтыру мен спорт саласындағы өзара іс-қимылды кеңейту қарастырылса, Паркентпен келісімде де бұл бағыт қамтылған. ([ernur.kz][1]) Спорттық жарыстар, оқу-жаттығу жиындары және тәжірибе алмасу жастарды жақындастыратын тиімді құралдардың бірі. Спорт алаңында қалыптасқан достық пен өзара құрмет кейін халықтар арасындағы қарым-қатынасқа да оң ықпал етеді.
Өңіраралық ынтымақтастықтың тағы бір маңызды ерекшелігі – **тұрақты байланыс тетігінің қалыптастырылуы**. Бостандық ауданымен жасалған меморандум бойынша ынтымақтастықтың нақты бағыттарына жауапты үйлестірушілер белгіленуі тиіс. ([ernur.kz][1]) Бұл келісімнің тек қағаз жүзінде қалмауына бағытталған тетік ретінде маңызды. Өйткені кез келген меморандумның шынайы нәтижесі оның кейін қалай орындалатынымен өлшенеді. Жауапты тұлғалардың тұрақты байланысы ортақ жобаларды талқылауға, туындаған мәселелерді жедел шешуге және тәжірибе алмасуды жүйелі жүргізуге мүмкіндік береді.
Алдағы кезеңге қатысты да нақты жоспар белгіленген. Бостандық ауданымен қабылданған құжат бойынша тараптар ішкі мемлекеттік рәсімдер аяқталғаннан кейін **екіжақты достық қатынастарды ресми түрде бекітетін келісімге қол қоюды жоспарлаған**. ([ernur.kz][1]) Бұл Төлеби мен Бостандық арасындағы әріптестіктің бір реттік сапар немесе кездесу деңгейінде қалмай, ұзақ мерзімді қатынасқа ұласуына негіз қалыптастырады.
**СЕНІМ – КӨРШІЛІК ҚАТЫНАСТЫҢ БАСТЫ КАПИТАЛЫ.** Төлеби ауданының Өзбекстан өңірлерімен ынтымақтастығын патриоттық және қоғамдық құндылықтар тұрғысынан бағалағанда осы ұғымға ерекше мән берген жөн. Өз мемлекетіңді құрметтеу басқа елді немесе халықты құрметтемеу дегенді білдірмейді. Керісінше, өз елінің мүддесін сақтай отырып, көрші мемлекеттермен тең әрі өзара тиімді қарым-қатынас орната білу – жауапты мемлекетке тән қасиет. Қазақстан мен Өзбекстан арасындағы стратегиялық серіктестіктің өңірлік деңгейде жалғасуы осы ұстанымның нақты көрінісі.
Өзара құрмет бар жерде сенім қалыптасады. Сенім бар жерде тұрақты әріптестік орнайды. Ал тұрақты әріптестік халықтардың әл-ауқатын арттыруға бағытталған жаңа бастамаларға жол ашады. Төлеби, Бостандық және Паркент аудандары арасындағы байланыстардың негізгі мәні де осы өзара сабақтастықтан көрінеді.
Қазақстан мен Өзбекстанның достығы – екі мемлекет үшін ғана емес, бүкіл Орталық Азиядағы тұрақтылық пен ынтымақтастық үшін маңызды. Ал үлкен мемлекетаралық достықтың беріктігі өңірлер арасындағы байланыстан, кәсіпкерлердің серіктестігінен, мәдени қарым-қатынастан, жастардың достығынан және қарапайым азаматтардың өзара құрметінен құралады.
Төлеби ауданының халықаралық өңірлік ынтымақтастықты кеңейту бағытындағы 2026 жылғы қадамдары осы тұрғыдан маңызды. Төлеби мен Бостандық аудандары арасында достық және ынтымақтастық туралы меморандум қабылданды. Төлеби мен Паркент аудандары арасында да ынтымақтастық меморандумына қол қойылды. Құжаттарда экономика мен саудадан бастап ауыл шаруашылығы, туризм, денсаулық сақтау, мәдениет және спортқа дейінгі бағыттар қамтылды. Ең бастысы, әріптестіктің негізіне **теңдік, өзара құрмет, сенім және өзара тиімділік** қағидаттары қойылды. ([ernur.kz][1])
**Қазақстан мен Өзбекстан арасындағы достық – тарихтан тамыр тартқан, бүгінгі өзара сеніммен нығайып келе жатқан құндылық. Ал Төлеби ауданының Бостандық және Паркент аудандарымен орнатып отырған байланыстары сол достықты өңірлік деңгейде нақты іспен жалғастырудың көрінісі. Бір-бірінің тәжірибесін құрметтеу, ортақ жобаларды жүзеге асыру, мәдени және экономикалық байланысты кеңейту – халықтарды жақындастырып, мемлекеттер арасындағы тату көршілікті бекемдейді. Төлебиден бастау алған осындай әріптестік – өзара құрмет пен ынтымаққа негізделген Қазақстан–Өзбекстан достығының нақты жалғасы.**
[1]: https://ernur.kz/turkistan-oblysy/turkistan-tolebi-audany-khalykaralyk-onirlik-yntymaktastykty-keneitip-zhatyr «ТҮРКІСТАН: Төлеби ауданы халықаралық өңірлік ынтымақтастықты кеңейтіп жатыр»
[2]: https://www.gov.kz/memleket/entities/turkestan-tolebi-audany/press/news/details/913449?utm_source=chatgpt.com «БАСТЫ МАҚСАТЫМЫЗ – СІЗДЕРМЕН АШЫҚ ДИАЛОГ ОРНАТЫП, КӘСІПКЕРЛІКТІ ДАМЫТУҒА КЕДЕРГІЛЕР БОЛСА, БІРЛЕСЕ ОТЫРЫП ЗАҢ АЯСЫНДА ШЕШУ»
[3]: https://tolebiaqparat.kz/t%D3%A9lebide-ishki-turizm-damidy/zha%D2%A3aly%D2%9Btar/?utm_source=chatgpt.com «ТӨЛЕБИДЕ ІШКІ ТУРИЗМ ДАМИДЫ -«