Қазақстан мен Өзбекстан арасындағы достық пен тату көршілік – ғасырлар бойы қалыптасқан тарихи, мәдени және рухани сабақтастыққа негізделген құндылық. Бүгінде екі мемлекет арасындағы стратегиялық әріптестік тек республикалық деңгейдегі келіссөздермен шектелмей, өңірлер мен аудандар арасындағы нақты байланыстар арқылы кеңейіп келеді. Соның бір көрінісі – Төлеби ауданының Өзбекстан Республикасымен өңіраралық қарым-қатынасты дамытуға бағытталған жұмысы. **2026 жылғы 20 маусымда** жарияланған ресми сипаттағы ақпаратқа сәйкес, Төлеби ауданының әкімі **Еркеғали Әлімқұловтың Өзбекстан Республикасына жұмыс сапары** аясында Қазақстан Республикасының Өзбекстан Республикасындағы сол кездегі Төтенше және Өкілетті Елшісі **Бейбіт Атамқұловпен** кездесу өтті. Кездесудің нақты сағаты жарияланған материалда көрсетілмеген, сондықтан уақытқа қатысты қосымша дерек енгізілген жоқ. Басқосуда Қазақстан мен Өзбекстан арасындағы стратегиялық әріптестікті одан әрі дамыту, өңіраралық ынтымақтастықты кеңейту, сауда-экономикалық байланыстарды нығайту және туризм саласындағы бірлескен жобаларды іске асыру мәселелері талқыланды. Еркеғали Әлімқұлов Төлеби ауданының әлеуметтік-экономикалық даму көрсеткіштері мен инвестициялық әлеуетіне тоқталып, ауданның **туризм, ауыл шаруашылығы және кәсіпкерлік** салаларындағы мүмкіндіктері туралы баяндады. Сонымен қатар Төлеби ауданы мен Өзбекстанның Ташкент облысындағы **Бостандық ауданы арасында қол қойылған ынтымақтастық туралы меморандумның** маңызы атап өтілді. Кездесу қорытындысында тараптар өзара тиімді әріптестікті жалғастыруға, тәжірибе алмасуға және бірлескен бастамаларды қолдауға дайын екендіктерін білдірді. ([Далын Ақпарат][1])
## ТАТУ КӨРШІЛІК – ЕКІ ЕЛДІ ЖАҚЫНДАСТЫРАТЫН ҚҰНДЫЛЫҚ
Қазақстан мен Өзбекстанды тек мемлекеттік шекара ғана байланыстырып тұрған жоқ. Екі халықтың тарихында, дәстүрінде, дүниетанымында, мәдениеті мен тұрмысында ортақ құндылықтар мол. Сондықтан қазақ-өзбек қатынастарындағы тату көршілік ұғымы ерекше мағынаға ие. 2026 жылғы **30 наурызда Ташкент қаласында** Қазақстан Республикасының Сыртқы істер министрі Ермек Көшербаев пен Өзбекстан Республикасының Сыртқы істер министрі Бахтиёр Саидов өткізген келіссөздерде де екі тарап достыққа, өзара түсіністікке және тату көршілікке негізделген стратегиялық серіктестік пен одақтастықты тереңдетуге бейілділіктерін растаған. Сол келіссөздерде саяси, сауда-экономикалық, инвестициялық, транзиттік-көліктік, су-энергетикалық және мәдени-гуманитарлық өзара іс-қимылды одан әрі нығайту мәселелері қарастырылып, **2026–2027 жылдарға арналған Қазақстан Республикасы мен Өзбекстан Республикасы Сыртқы істер министрліктері арасындағы ынтымақтастық бағдарламасына** қол қойылды. Бұл жалпы мемлекеттік бағыттың жергілікті деңгейде де жалғасып отырғанын Төлеби ауданының Өзбекстан өңірлерімен байланысынан көруге болады. Өңіраралық әріптестік мемлекеттер арасындағы үлкен келісімдердің нақты мазмұнға ие болуына жағдай жасайды. Себебі екі ел арасындағы достықты күнделікті өмірде кәсіпкерлердің байланысы, туристердің сапары, мәдени қарым-қатынас, тәжірибе алмасу және ортақ жобалар бекемдейді. Төлеби ауданы мен көршілес мемлекеттің өңірлері арасында қалыптасып келе жатқан осы қарым-қатынас өзара сенімнің іс жүзіндегі көрінісі болып табылады. ([Государственный портал РК][2])
**ӨЗАРА СЕНІМ – ЫНТЫМАҚТАСТЫҚТЫҢ НЕГІЗІ.** Төлеби ауданы әкімінің Өзбекстанға жұмыс сапары барысында өткен кездесуде де осы құндылық айқын көрініс тапты. Қазақстанның Өзбекстандағы елшісімен болған кездесуде екі ел арасындағы достық пен тату көршілік қатынастардың нығайып келе жатқаны айтылып, өңірлер арасындағы байланысты дамыту Қазақстан–Өзбекстан ынтымақтастығын жаңа деңгейге көтеретіні атап өтілді. Бұл жерде сенім ұғымының маңызы ерекше. Кез келген ұзақ мерзімді әріптестік өзара сенімсіз қалыптаспайды. Сенім – қабылданған келісімдерді орындаудан, әріптестің мүддесіне құрметпен қараудан, ашық қарым-қатынастан және ортақ бастамаларға жауапкершілікпен қараудан басталады. Төлеби ауданының Бостандық ауданымен ынтымақтастық туралы меморандум қабылдауы да осы байланысты жүйелі негізде дамытуға бағытталған қадам. Мұндай құжаттар екі жақтың қарым-қатынасын бір реттік кездесулер деңгейінен тұрақты әріптестік деңгейіне көтеруге мүмкіндік береді. ([Далын Ақпарат][1])
## ТӨЛЕБИДІҢ МҮМКІНДІГІ – ОРТАҚ ЖОБАЛАРҒА НЕГІЗ
Төлеби ауданының өңіраралық ынтымақтастықтағы маңызды артықшылықтарының бірі – оның табиғи және экономикалық әлеуеті. Кездесу барысында аудан әкімі Еркеғали Әлімқұлов туризм, ауыл шаруашылығы және кәсіпкерлік бағыттарына арнайы тоқталған. Бұл салалардың аталуында нақты негіз бар. Төлеби ауданының табиғи тау бөктерлері, демалыс аймақтары мен экологиялық туризмді дамытуға қолайлы аумақтары туристік бағыттағы жаңа жобаларды қалыптастыруға мүмкіндік береді. Жарияланған материалда екі елдің өңіраралық байланысы шеңберінде **экотуризм саласында тәжірибе алмасу, бірлескен туристік бағыттар қалыптастыру және табиғи ресурстарды тиімді пайдалану мәселелеріне** мән беріліп отырғаны көрсетілген. Төлеби ауданының табиғи ерекшеліктерін ескере отырып, туристік бағыттарды бірлесіп ілгерілету, тәжірибе алмасу және экологиялық демалыс орындарын дамыту жөніндегі өзара іс-қимылды күшейту мүмкіндіктері қарастырылған. Мұндай байланыс ауданның туристік әлеуетін таныстырумен қатар халықтар арасындағы өзара таныстықты да арттырады. Турист бір елден екінші елге барған кезде табиғатты ғана көрмейді – сол халықтың мәдениетімен, салт-дәстүрімен, қонақжайлығымен және күнделікті өмірімен танысады. Осы тұрғыдан туризм экономикаға ғана емес, халықтар достығын нығайтуға да қызмет ететін салалардың бірі. ([Далын Ақпарат][1])
Экологиялық туризмнің дамуы жергілікті кәсіпкерлік үшін де жаңа мүмкіндіктер қалыптастырады. Нақты жарияланған материалда **қонақ үйлер, демалыс орындары, ұлттық тағамдар мен қолөнер бағытындағы қызмет түрлерін дамыту** арқылы тұрғындардың табысын арттыруға және шағын кәсіпкерлікті қолдауға жағдай жасалатыны көрсетілген. Демек, халықаралық және өңіраралық ынтымақтастықтың түпкі нәтижесі тек ресми кездесумен немесе қол қойылған құжатпен өлшенбеуі керек. Оның пайдасы қарапайым тұрғынға жеткенде, кәсіпкер жаңа серіктес тапқанда, ауылдағы қызмет көрсету саласы дамығанда, туристік нысандарға келушілер көбейгенде нақты нәтижеге айналады. Бұл ретте Төлеби ауданының Өзбекстан өңірлерімен әріптестігінің әлеуметтік маңызы да артады. Өйткені экономикалық байланыс халықтың тұрмыс сапасына әсер ететін жаңа мүмкіндіктер ашуы мүмкін. ([Далын Ақпарат][1])
## ӨҢІРЛЕР ДОСТЫҒЫ – МЕМЛЕКЕТТЕР ДОСТЫҒЫНЫҢ БЕРІК НЕГІЗІ
Қазақстан мен Өзбекстан арасындағы қарым-қатынаста өңірлердің рөлі артып келеді. Бұл бағыт мемлекет деңгейінде де қолдау тауып отыр. 2026 жылғы **30 мамырда Астанада** Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев пен Өзбекстан Президенті Шавкат Мирзиёевтің қатысуымен Қазақстан мен Өзбекстан арасындағы уағдаластықтарды жүзеге асыруға арналған **сауда-экономикалық ынтымақтастық жөніндегі Жол картасына** қол қойылды. Құжатқа өнеркәсіп, мұнай химиясы, логистика, металлургия, агроөнеркәсіп кешені, туризм және «жасыл» энергия салаларын қамтитын жобалар енгізілді. Бұл – екі ел арасындағы әріптестіктің нақты экономикалық бағыттар бойынша тереңдеп келе жатқанын көрсетеді. Ал Төлеби ауданының Өзбекстан өңірлерімен туризм, ауыл шаруашылығы мен кәсіпкерлік саласында ынтымақтастық орнатуға ұмтылысы осы жалпы мемлекеттік бағытпен үндеседі. ([Государственный портал РК][3])
Өңірлік ынтымақтастықтың мәні – екі мемлекет арасындағы достықты халыққа барынша жақын деңгейге жеткізу. Президенттер немесе министрлер арасындағы келісімдер стратегиялық бағытты белгілейді. Ал сол бағытты облыстар, аудандар, кәсіпкерлер, мәдениет және спорт өкілдері нақты мазмұнмен толықтырады. Аудандар арасында байланыс орнаған кезде жергілікті мамандар бір-бірінің тәжірибесін зерделейді, кәсіпкерлер серіктестікке шығады, туризм саласының өкілдері ортақ бағыттарды қарастырады, мәдени байланыстар кеңейеді. Нәтижесінде мемлекетаралық қарым-қатынас қарапайым азаматтардың арасындағы достыққа ұласады. Сондықтан Төлеби ауданының халықаралық өңіраралық ынтымақтастыққа қатысуы ауданның әлеуметтік-экономикалық мүмкіндігін кеңейтумен қатар Қазақстан мен Өзбекстан халықтарының арасындағы өзара түсіністікті нығайтуға да ықпал етеді.
**ТАТУ КӨРШІЛІК – ТҰРАҚТЫЛЫҚТЫҢ КЕПІЛІ.** Қазақстанның сыртқы саясатында Орталық Азиядағы тұрақтылық пен өзара тиімді ынтымақтастық маңызды орын алады. 2026 жылғы наурыздағы Қазақстан мен Өзбекстан сыртқы істер министрлерінің келіссөздерінде де өңірлік ынтымақтастықты дамыту, Орталық Азиядағы бейбітшілік пен тұрақтылықты нығайтуға бағытталған бірлескен күш-жігердің маңызы арнайы аталды. Бұл ұстаным жергілікті деңгейдегі әріптестік үшін де маңызды. Өйткені көрші халықтар арасында өзара түсіністік, сауда, мәдени байланыс және тұрақты қарым-қатынас болған сайын тұтас өңірдегі сенім де артады. Төлеби ауданының Өзбекстанмен байланысты күшейтуі осы үлкен үдерістің жергілікті деңгейдегі бір бөлігі ретінде бағалануы тиіс. ([Государственный портал РК][2])
## ДОСТЫҚТЫҢ ӨЛШЕМІ – ӨЗАРА ҚҰРМЕТ
Қазақстан–Өзбекстан қарым-қатынасының маңызды ерекшелігі – өзара құрмет. Өз мемлекетін сүю көрші елдің мәдениеті мен халқына құрметсіздік таныту дегенді білдірмейді. Керісінше, өз елінің мүддесін қорғай отырып, көрші мемлекетпен тең әрі өзара тиімді қарым-қатынас орната білу – мемлекеттілік мәдениетінің көрсеткіші. Осы тұрғыдан алғанда Төлеби ауданының халықаралық өңірлік байланыстары жастар тәрбиесі үшін де маңызды мазмұнға ие. Жас ұрпақ Қазақстанның өз көршілерімен достық, бейбітшілік, сенім және әріптестік негізінде қарым-қатынас орнататынын көріп өседі. Бұл олардың бойында елге деген мақтанышпен қатар өзге халықтың мәдениеті мен дәстүріне құрметпен қарау қасиетін қалыптастырады.
Халықтар достығы күнделікті өмірде адамдардың қарым-қатынасынан көрінеді. Бірлескен кәсіпкерлік жобадағы адалдық, туристі құрметпен қарсы алу, әріптестің пікіріне құлақ асу, тәжірибемен бөлісу – осындай достықтың нақты белгілері. Сондықтан халықаралық ынтымақтастық туралы айтқанда тек ресми делегациялардың сапарларына назар аудару жеткіліксіз. Оның ең маңызды нәтижесі – адамдардың бір-біріне деген сенімінің артуы.
Төлеби ауданы мен Бостандық ауданы арасындағы меморандумның мәні де осында. Ол өңіраралық қатынасты дамытуға құқықтық және ұйымдастырушылық негіз қалыптастырып, жаңа бастамаларды іске асыруға мүмкіндік береді. Кездесуде осы құжаттың маңызының арнайы аталуын екі тараптың қарым-қатынасты ұзақ мерзімді негізде дамытуға мүдделі екенінің белгісі ретінде қарастыруға болады. ([Далын Ақпарат][1])
## ЫНТЫМАҚТАСТЫҚ – БІРЛЕСКЕН ІСТЕН КӨРІНЕДІ
Төлеби ауданы әкімінің жұмыс сапары аясындағы келіссөздің қорытындысында тараптардың **өзара тиімді әріптестікті одан әрі дамытуға, тәжірибе алмасуға және бірлескен бастамаларды қолдауға дайын екендіктері** нақты айтылған. Бұл – кездесудің негізгі нәтижелерінің бірі. Өйткені ынтымақтастықтың келешегі тек келісім білдіруден емес, кейінгі нақты жұмыстан көрінеді. Тәжірибе алмасу арқылы әр өңір екінші тараптың тиімді шешімдерін зерделей алады. Бірлескен бастамалар кәсіпкерлік, туризм және ауыл шаруашылығы салаларына жаңа мүмкіндік береді. Ал тұрақты байланыс туындаған мәселелерді өзара түсіністікпен шешуге жағдай жасайды. ([Далын Ақпарат][1])
Әсіресе Төлеби ауданы үшін экологиялық туризм бағытындағы серіктестік перспективалы. Ауданның табиғи байлығын халықаралық аудиторияға таныстыру жергілікті бренд қалыптастыруға мүмкіндік береді. Бірақ туризмнің дамуы табиғатты қорғаумен қатар жүруі тиіс. Жарияланған материалда экологиялық мәдениетті қалыптастыру мен табиғи ресурстарды тиімді пайдалану мәселелерінің қатар көтерілуі осыған байланысты. Бұл бағыттағы халықаралық тәжірибе алмасу табиғатқа жауапкершілікпен қарай отырып экономикалық мүмкіндік қалыптастыруға жол ашады. ([Далын Ақпарат][1])
Қазақстан мен Өзбекстан арасындағы достықтың тағы бір маңызды қыры – екі халықтың тарихи жақындығы. Бұл байланыс саяси шешімдерден әлдеқайда бұрын қалыптасқан. Сондықтан бүгінгі өңіраралық әріптестік сол тарихи жақындықтың заманауи жалғасы болып табылады. Қазіргі кезеңде достықтың мазмұны жаңа сипат алып, экономика, инвестиция, кәсіпкерлік, туризм және басқа салалардағы нақты ынтымақтастықпен толығуда.
**ӨЗАРА СЕНІМ – ОРТАҚ БОЛАШАҚҚА БАСТАЙТЫН ЖОЛ.** Қазақстан мен Өзбекстан арасындағы тұрақты қарым-қатынас Орталық Азия халықтарының ортақ мүддесіне қызмет етеді. Көрші мемлекеттердің бір-бірінің жетістігіне құрметпен қарауы, ортақ мәселелерді келісім арқылы шешуі, сауда мен туризмді дамытуы және мәдени байланыстарды кеңейтуі тұтас өңірдегі тұрақтылықты нығайтады. Бұл – мемлекетаралық саясаттың ғана емес, азаматтық құндылықтардың да көрінісі.
Төлеби ауданының Өзбекстан Республикасымен өңіраралық байланысты дамытуы осы құндылықтарды жергілікті деңгейде нақты іске айналдыруға бағытталған. Аудан әкімі Еркеғали Әлімқұловтың жұмыс сапары барысында Қазақстанның Өзбекстандағы елшісі Бейбіт Атамқұловпен өткен кездесуде стратегиялық әріптестік, сауда-экономикалық байланыс, туризм, ауыл шаруашылығы, кәсіпкерлік және өңіраралық тәжірибе алмасу мәселелерінің көтерілуі – ынтымақтастықтың ауқымды сипатын көрсетті. Төлеби мен Бостандық аудандары арасындағы меморандумның маңызын атап өту де өңірлік байланыстың нақты негізі қалыптасқанын аңғартады. ([Далын Ақпарат][1])
Бұл жерде ең маңыздысы – ынтымақтастықтың негізінде **достық, тату көршілік, өзара сенім және құрмет** құндылықтарының тұруы. Экономикалық көрсеткіштер өзгереді, жобалар аяқталады, жаңа бастамалар пайда болады. Ал халықтар арасындағы сенім мен достық ұзақ мерзімді әріптестіктің ең берік негізі болып қала береді.
**Қазақстан–Өзбекстан достығы – екі халықтың тарихи жақындығын бүгінгі нақты істермен жалғастырып отырған маңызды құндылық. Төлеби ауданының өңіраралық әріптестікті кеңейтуі сол достыққа жергілікті деңгейде жаңа серпін береді. Өзара құрметке негізделген қатынас сенімді нығайтады, сенім ынтымақтастықты дамытады, ал ынтымақтастық халықтардың ортақ игілігіне қызмет етеді. Тату көршілік пен халықтар достығын сақтау – бүгінгі буынның ғана емес, келешек ұрпақ алдындағы да жауапкершілігі.**
[1]: https://jalynaqparat.kz/?p=7128 «ҚАЗАҚСТАН–ӨЗБЕКСТАН ӘРІПТЕСТІГІНІҢ ӨҢІРЛІК БАҒЫТТАРЫ ТАЛҚЫЛАНДЫ»
[2]: https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa/press/news/details/1191166?utm_source=chatgpt.com «Қазақстан мен Өзбекстан одақтастық қатынастарды дамытуды және стратегиялық диалогты нығайтуды жалғастыруда»
[3]: https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa-tashkent/press/news/details/1246337?utm_source=chatgpt.com «2026 ж. 30 мамырда Қазақстан мен Өзбекстан арасындағы уағдаластықтарды жүзеге асыруға арналған Жол картасына қол қойылды»