Сауран ауданында елді мекендердің санитарлық жағдайын жақсарту, қоғамдық орындардың тазалығын сақтау және тұрғындарға қолайлы өмір сүру ортасын қалыптастыру мақсатында кезекті кең көлемді тазалық жұмыстары ұйымдастырылды.
Ауқымды шараға аудан бойынша 500-ге жуық тұрғын қатысып, 14 арнайы техника жұмылдырылды. Бірлескен жұмыстар барысында көшелер, қоғамдық орындар, әлеуметтік нысандардың айналасы және халық көп жүретін аумақтар ретке келтірілді.
Тазалық шарасы аясында жасыл желектер суарылып, арық-атыз жүйелері тұрмыстық қалдықтардан тазартылды. Сонымен қатар ретсіз өскен шөптер шабылып, жаяу жүргіншілер жолақтары қалыпқа келтірілді. Ғимараттардың қасбеттері ретке келтіріліп, елді мекендердің жалпы сәулеттік және санитарлық келбетін жақсартуға бағытталған жұмыстар атқарылды.
Мұндай ауқымды тазалық шаралары елді мекеннің сыртқы келбетін жақсартумен ғана шектелмейді. Олар қоршаған ортаны қорғау, тұрғындар арасында экологиялық мәдениет қалыптастыру және табиғи ресурстарға жауапкершілікпен қарау бағытындағы маңызды жұмыстардың бірі болып табылады.
Қазіргі кезеңде «жасыл экономика» қағидаттарын жүзеге асыру тек ірі энергетикалық немесе өндірістік жобалар арқылы ғана емес, жергілікті деңгейдегі күнделікті экологиялық жұмыстар арқылы да көрініс табады.
Көшелердің тазалығы, арық-атыздардың қалыпты жұмыс істеуі, жасыл желектердің күтімі, тұрмыстық қалдықтардың ретсіз тасталуына жол бермеу және қоғамдық аумақтарды ұқыпты пайдалану – тұрақты дамудың негізгі элементтері.
Осы тұрғыдан алғанда Сауран ауданында жүргізілген тазалық шаралары «жасыл экономика» саясатының жергілікті деңгейдегі нақты көріністерінің бірі саналады.
Экологиялық мәдениет адамның табиғатқа деген күнделікті қарым-қатынасынан қалыптасады. Қоғамдық орынға қоқыс тастамау, жасыл желекті бүлдірмеу, суды босқа ағызбау және электр энергиясын қажетсіз пайдаланбау – барлығы ортақ жауапкершілік мәдениетінің бөлігі.
Тұрғындар осындай қарапайым дағдыларды күнделікті өмірде ұстанған жағдайда ауданның санитарлық жағдайын жақсартуға ғана емес, табиғи және энергетикалық ресурстарды тиімді пайдалануға да үлес қоса алады.
Сауран ауданындағы кезекті тазалық жұмыстарына 500-ге жуық адамның қатысуы қоғамдық жауапкершіліктің маңызын көрсетеді.
Тазалықты тек коммуналдық қызметтердің міндеті ретінде қабылдау жеткіліксіз. Елді мекеннің жай-күйі сол аумақта тұратын әрбір азаматтың күнделікті әрекетіне байланысты.
Адам өзі тұратын көше мен қоғамдық аумаққа ұқыпты қараса, тазалықты сақтау әлдеқайда тиімді болады.
Сондықтан мұндай шаралардың тәрбиелік маңызы да жоғары. Тазалық жұмыстарына тұрғындардың, жастардың және түрлі мекеме қызметкерлерінің қатысуы қоғамда ортақ кеңістікке деген жауапкершілік сезімін қалыптастырады.
Әсіресе жас ұрпақтың экологиялық шараларға қатысуы олардың табиғатқа деген көзқарасына оң әсер етеді.
Экологиялық мәдениет отбасынан басталады. Балаларға қоқысты арнайы орынға тастау, суды босқа ағызбау, ағаштар мен жасыл желектерді қорғау және қоғамдық орындарды таза ұстау дағдыларын үйрету болашақтағы экологиялық жауапкершіліктің негізін қалайды.
Кең көлемді тазалық жұмыстары барысында жасыл желектердің суарылуы да маңызды бағыттардың бірі болды.
Көгалдандыру мен жасыл аймақтарды сақтау елді мекендердің экологиялық жағдайына оң әсер етеді. Ағаштар мен басқа да өсімдіктер ауаның сапасын жақсартуға, шаң-тозаңның таралуын азайтуға және ыстық кезеңдерде қолайлы микроклимат қалыптастыруға ықпал етеді.
Алайда жасыл желектерді көбейту ғана жеткіліксіз. Оларды тұрақты күтіп-баптау, уақытылы суару және зақымданудан қорғау қажет.
Бұл ретте су ресурстарын тиімді пайдалану мәселесі де ерекше маңызға ие.
Су – шектеулі табиғи ресурс. Сондықтан жасыл желектерді суару кезінде де суды қажетті көлемде және тиімді пайдалану маңызды.
Суару уақытын дұрыс ұйымдастыру, судың босқа ағып кетуіне жол бермеу және мүмкіндік болған жағдайда тиімді суару тәсілдерін қолдану ресурстық үнемділікке ықпал етеді.
Бұл қағидат ауыл шаруашылығында ғана емес, елді мекендерді көгалдандыру жұмыстарына да қатысты.
«Жасыл экономика» қағидаттарының бірі – табиғи ресурстарды барынша ұтымды пайдалану. Сондықтан көгалдандыру жұмыстарының өзі су үнемдеу мәдениетімен қатар жүруі тиіс.
Арық-атыз жүйелерінің тұрмыстық қалдықтардан тазартылуы да маңызды экологиялық және инфрақұрылымдық шара.
Арықтардың қоқыспен бітелуі судың қалыпты өтуіне кедергі келтіреді. Бұл өз кезегінде суару жүйесінің тиімділігін төмендетіп, су ресурсының орынсыз жоғалуына немесе белгілі бір аумақтарда судың жиналып қалуына себеп болуы мүмкін.
Сондықтан арық-атыздарды тұрақты тазалау санитарлық жұмыспен қатар су инфрақұрылымын күтіп ұстаудың да бір бөлігі.
Арық жүйелерінің қалыпты жұмыс істеуі елді мекендегі жасыл желектерді суару және су ағынын реттеу үшін маңызды.
Осы себепті тұрғындардың арықтарға тұрмыстық қалдық тастамауы ерекше маңызға ие.
Қоқыс бір сәтте көзден таса болғанымен, кейін инженерлік жүйеге кедергі келтіріп, қосымша тазалау жұмыстары мен техника жұмылдыруды қажет етеді.
Бұл өз кезегінде қосымша еңбек, жанар-жағармай және қаржы шығынына әкеледі.
Яғни тазалықты сақтау – тек эстетикалық мәселе емес, ресурстарды үнемдеудің де бір жолы.
Қоғамдық орындар қоқыспен жиі ластанса, оларды тазарту үшін қосымша техника мен жұмыс күші қажет болады.
Ал аумақ таза сақталса, коммуналдық қызметтердің ресурстарын басқа қажетті жұмыстарға бағыттауға мүмкіндік пайда болады.
Осылайша азаматтардың экологиялық тәртібі ауданның коммуналдық ресурстарын тиімді пайдалануға тікелей ықпал етеді.
Тазалық жұмыстарында 14 арнайы техниканың жұмылдырылуы да коммуналдық инфрақұрылымның маңызын көрсетеді.
Арнайы техника үлкен аумақтарды қысқа мерзім ішінде тазартуға, жиналған қалдықтарды шығаруға және абаттандыру жұмыстарын орындауға мүмкіндік береді.
Сонымен бірге мұндай техниканы пайдалану кезінде де ресурстық тиімділік мәселесі ескерілуі тиіс.
Жұмыс бағыттарын алдын ала жоспарлау, техникалардың бос жүрісін азайту, жанар-жағармайды тиімді пайдалану және жұмыстарды бір аумақта кешенді ұйымдастыру коммуналдық қызметтердің тиімділігін арттыруға ықпал етеді.
Бұл да «жасыл экономика» қағидаттарының практикалық көрінісі.
Ресурстық тиімділік тек электр немесе су үнемдеумен шектелмейді. Ол техниканы, уақытты, жанар-жағармайды, бюджет қаражатын және еңбек ресурстарын ұтымды пайдалануды да қамтиды.
Сондықтан тазалық жұмыстарын дұрыс ұйымдастырудың өзі экономикалық және экологиялық нәтиже береді.
Сауран ауданында ғимараттардың қасбеттерін реттеу және қоғамдық кеңістіктердің сыртқы келбетін жақсарту бағытындағы жұмыстардың жүргізілуі де тұрғындарға жайлы орта қалыптастыруға мүмкіндік береді.
Таза әрі абаттандырылған елді мекен тұрғындардың өз аумағына деген жауапкершілігін арттырады.
Қоғамдық кеңістік қаншалықты таза және күтімді болса, оны қайта ластауға деген немқұрайлы көзқарас та төмендейді.
Сондықтан абаттандыру тек сыртқы көрініс үшін емес, қоғамдық мәдениет қалыптастыру үшін де маңызды.
Елді мекендердің санитарлық жағдайы олардың әлеуметтік және экономикалық тартымдылығына да әсер етеді.
Таза, көгалдандырылған және ретке келтірілген аумақ тұрғындар үшін қолайлы орта қалыптастырып қана қоймай, ауданға келетін қонақтар мен инвесторларға да жағымды әсер қалдырады.
Сондықтан қоршаған ортаны күтіп ұстау әлеуметтік-экономикалық дамудың да бір бөлігі.
«Жасыл экономика» қағидаттарын жүзеге асыру барысында қалдықтарды басқару ерекше орын алады.
Тұрмыстық қалдықтарды белгіленбеген орындарға тастау қоршаған ортаға елеулі зиян келтіруі мүмкін.
Қалдықтар топырақты, су арналары мен қоғамдық кеңістіктерді ластайды. Кей жағдайда олар желмен таралып, үлкен аумаққа жайылуы мүмкін.
Сондықтан қалдықтарды уақытылы жинау және белгіленген тәртіппен шығару тұрақты санитарлық жағдайды қамтамасыз етудің негізгі шарты.
Бұл ретте қалдықтардың көлемін азайту да маңызды.
Қажетсіз заттарды шамадан тыс сатып алмау, қайта пайдалануға болатын бұйымдарды пайдалану және жарамды заттарды бірден тастамау жауапты тұтыну мәдениетін қалыптастырады.
Жауапты тұтыну табиғи ресурстарды да сақтауға көмектеседі.
Кез келген өнімді шығару үшін шикізат, су және электр энергиясы жұмсалады.
Ол өнімді тасымалдау мен сақтау кезінде де қосымша энергия жұмсалады.
Сондықтан қажетсіз қалдықтың азаюы өндірістік ресурстарға деген артық сұраныстың төмендеуіне де жанама түрде ықпал етеді.
Осылайша тазалық пен энергия тиімділігі бір-бірінен бөлек емес.
Олардың негізінде ортақ қағида – ресурстарды ысырап етпеу жатыр.
Электр энергиясын үнемдеу де осы мәдениеттің маңызды бөлігі.
Тұрғын үйлерде, мемлекеттік мекемелерде және кәсіпкерлік нысандарында электр жарығын қажетсіз пайдаланбау, энергия тиімді шамдарға көшу және электр құрылғыларын босқа жұмыс істетпеу қарапайым энергия үнемдеу шаралары болып табылады.
Бұл әрекеттер жеке тұтынушының шығынын төмендетуге ғана емес, жалпы энергетикалық жүйеге түсетін артық жүктемені азайтуға көмектеседі.
Энергияны тиімді пайдалану саясатының мәні жаңа электр қуатын өндірумен қатар қолда бар энергияны ұтымды тұтынуда жатыр.
Экономика мен халық саны өскен сайын электр энергиясына деген сұраныс та артады.
Сондықтан жаңа генерациялық қуаттарды дамыту мен энергия тиімділігін арттыру қатар жүруі керек.
Осы бағытта жаңартылатын энергия көздерінің де рөлі жоғары.
Күн мен жел энергетикасы энергия көздерін әртараптандыруға және «жасыл экономика» үлесін арттыруға мүмкіндік береді.
Ал ұзақ мерзімді энергетикалық қауіпсіздікті қамтамасыз ету үшін әртүрлі генерация көздерінің мүмкіндіктерін кешенді бағалау қажет.
Қазақстанда атом энергетикасы мәселесі де осы ұзақ мерзімді энергетикалық саясат аясында қарастырылады.
Атом энергетикасына қатысты ақпараттық-түсіндіру жұмыстары ғылыми негізделген және нақты ақпаратқа сүйенуі тиіс.
Халыққа атом электр станцияларының жұмыс істеу принциптері, қауіпсіздік жүйелері, экологиялық талаптар және энергетикалық жүйедегі орны түсінікті түрде жеткізілуі маңызды.
Алайда қандай энергия көзі пайдаланылса да, энергияны тиімді тұтыну қағидаты өзгермейді.
Электр энергиясы жаңартылатын көзден немесе басқа генерация түрінен өндірілсе де, оны негізсіз ысырап етпеу қажет.
Сондықтан энергетикалық қауіпсіздік пен энергия үнемдеу бір-бірін толықтыратын бағыттар.
Газдандыру саласында да осындай тәсіл маңызды.
Елді мекендерге газ жеткізу тұрғындардың тұрмыс сапасын жақсартып, инженерлік инфрақұрылымның дамуына ықпал етеді.
Сонымен қатар табиғи газды тиімді пайдалану, жылыту жүйелеріндегі шығынды төмендету және газ жабдықтарын қауіпсіз қолдану қажет.
Ғимараттың жылу тиімділігі жоғары болған жағдайда бөлмені жылытуға аз энергия жұмсалады.
Бұл тұрғындардың коммуналдық шығындарын оңтайландырып, энергетикалық ресурстың босқа жұмсалуына жол бермейді.
Сондықтан газдандыру мен энергия тиімділігі біртұтас саясаттың өзара байланысты бағыттары ретінде қарастырылуы тиіс.
Сауран ауданында тазалық және абаттандыру жұмыстарының тұрақты жүргізілуі осы жалпы «жасыл» даму қағидаттарымен үйлеседі.
Қоршаған ортаны қорғау тек қоқысты жинаумен шектелмейді.
Ол суды үнемдеу, жасыл желектерді қорғау, энергияны тиімді пайдалану, қалдықтардың көлемін азайту және әр азаматтың экологиялық жауапкершілігін арттыру сияқты көптеген бағыттарды қамтиды.
Экологиялық мәдениеті жоғары қоғамда тазалықты қамтамасыз ету үшін үнемі үлкен көлемде ресурс жұмсаудың қажеттілігі де азаяды.
Өйткені тұрғындар өздері қоғамдық орындарды ластамайтын болса, коммуналдық қызметтердің жұмысы да жеңілдейді.
Сондықтан тазалық шараларының басты нәтижесі тек белгілі бір аумақты қоқыстан тазарту емес, адамдардың мінез-құлқындағы өзгеріс болуы тиіс.
Тұрғындар «бұл көшені біреу тазалайды» деген көзқарастан «бұл біздің ортақ кеңістігіміз» деген түсінікке көшкен жағдайда тұрақты нәтиже қалыптасады.
Бұл тұрғыдан ақпараттық-түсіндіру жұмыстарының маңызы жоғары.
Тазалық шараларымен қатар тұрғындарға қоршаған ортаны қорғаудың, су мен энергияны үнемдеудің және табиғи ресурстарды ұқыпты пайдаланудың маңызын түсіндіру қажет.
Мектептер мен басқа білім беру ұйымдарында экологиялық тәрбиеге ерекше мән беру де маңызды.
Балалар табиғатты қорғау мәдениетін ерте жастан меңгерген жағдайда бұл дағдылар олардың күнделікті өмір салтына айналады.
Ағашты сындырмау, қоқыс тастамау, суды үнемдеу және жарықты қажетсіз жақпау сияқты қарапайым әдеттер үлкен экологиялық мәдениеттің негізін құрайды.
Сауран ауданындағы тазалық шараларының тұрақты ұйымдастырылуы осындай мәдениетті қалыптастыруға мүмкіндік береді.
Аудан аумағында абаттандыру және тазалық жұмыстарының алдағы уақытта да жалғасуы қоршаған ортаның санитарлық жағдайын тұрақты бақылауда ұстауға мүмкіндік береді.
Бұл ретте тазалықпен бірге көгалдандыру, арық жүйелерін күтіп ұстау және қоғамдық орындарды абаттандыру жұмыстарын кешенді жүргізу тиімді.
Кешенді тәсіл бір аумаққа бірнеше рет техника мен жұмыс күшін жұмылдыру қажеттілігін азайтып, ресурстарды тиімді пайдалануға жағдай жасайды.
Мысалы, белгілі бір аумақта қоқыс тазалау, шөп шабу, арықты тазарту және қасбеттерді ретке келтіру жұмыстары бір кезеңде үйлестірілсе, ұйымдастыру тиімділігі артады.
Осындай тәсілдер бюджеттік және техникалық ресурстарды ұтымды пайдалануға ықпал етеді.
Қалдықтарды жинау мен тасымалдау кезінде де маршруттарды оңтайландыру маңызды.
Арнайы техниканың ең қысқа және тиімді бағытпен жүруі жанар-жағармай шығынын азайтып, жұмыс уақытын үнемдеуге көмектеседі.
Бұл қарапайым шаралар аудан көлемінде жиынтық экономикалық тиімділік қалыптастырады.
«Жасыл экономика» дәл осындай жүйелі өзгерістерден тұрады.
Ол тек бір ірі жоба емес, көптеген салалардағы шағын және үлкен тиімді шешімдердің жиынтығы.
Тұрғындар үйінде энергияны үнемдейді, кәсіпкер өндірісте ресурстарды тиімді пайдаланады, коммуналдық қызмет техниканың бағытын оңтайландырады, ал ауыл шаруашылығында су үнемдеу технологиялары қолданылады.
Осының барлығы бір мақсатқа – экономикалық өсімді ресурстарды ұтымды пайдалану арқылы қамтамасыз етуге бағытталады.
Сауран ауданында қоршаған ортаны күтіп ұстау жұмыстарын әлеуметтік және экономикалық дамудан бөлек қарастыруға болмайды.
Таза және жайлы орта тұрғындардың денсаулығына, өмір сапасына және еңбек белсенділігіне әсер етеді.
Көрікті әрі абаттандырылған елді мекендер ауданның жалпы тартымдылығын арттырады.
Сондықтан тазалыққа жұмсалатын күш пен ресурс – тұрғындардың өмір сүру сапасына салынған инвестиция.
Бірақ оның нәтижесін сақтау әрбір азаматтың жауапкершілігіне байланысты.
Тазаланған аумақ қайта қоқысқа толса, бұрын жұмсалған еңбек пен ресурстың бір бөлігі нәтижесіз кетеді.
Сондықтан қоғамдық тәртіп пен экологиялық жауапкершілік ресурстық тиімділікпен тікелей байланысты.
Сауран ауданында жүргізілген кезекті кең көлемді тазалық жұмыстары осы бағыттағы жүйелі жұмыстың жалғасып жатқанын көрсетеді.
500-ге жуық тұрғынның бірлескен еңбекке атсалысуы және 14 арнайы техниканың жұмылдырылуы ауданның санитарлық жағдайын жақсартуға бағытталған ауқымды жұмысты қамтамасыз етті.
Көшелер, қоғамдық орындар мен әлеуметтік нысандардың айналасы ретке келтіріліп, жасыл желектер суарылды, арық-атыз жүйелері қалдықтардан тазартылды, шөптер шабылып, жаяу жүргіншілер жолақтары қалыпқа келтірілді және ғимараттардың қасбеттері реттелді.
Бұл жұмыстардың барлығы тұрғындарға жайлы әрі қауіпсіз өмір сүру ортасын қалыптастыруға бағытталған.
Ал ұзақ мерзімді міндет – осы тазалықты тұрақты сақтау.
Ол үшін әр тұрғынның табиғи және қоғамдық ресурстарға ұқыпты көзқарасы қажет.
Таза көше, таза арық, күтіп-бапталған жасыл желек және ретке келтірілген қоғамдық кеңістік – экологиялық мәдениеттің нақты көрсеткіші.
Суды үнемдеу, электр энергиясын тиімді пайдалану және қалдықтарды азайту сол мәдениеттің жалғасы болып табылады.
Осылайша Сауран ауданындағы абаттандыру және тазалық жұмыстары «жасыл экономика» қағидаттарын күнделікті өмірде жүзеге асыруға ықпал етеді.
Қоршаған ортаны қорғау, табиғи ресурстарды тиімді пайдалану, энергия үнемдеу және тұрғындардың экологиялық жауапкершілігін арттыру бағытындағы жұмыстар жүйелі жалғасқан жағдайда ауданның тұрақты дамуына берік негіз қалыптасады.
Сауран ауданында тазалық және абаттандыру жұмыстары алдағы уақытта да тұрақты түрде жалғасады. Негізгі мақсат – елді мекендердің санитарлық тазалығын қамтамасыз ету, қоршаған ортаны күтіп ұстау, ресурстарды ұтымды пайдалану және тұрғындар үшін жайлы өмір сүру ортасын қалыптастыру.
