Сауран ауданында тұрғындардың өмір сүру сапасын арттыру, елді мекендердегі инженерлік инфрақұрылымды кезең-кезеңімен жетілдіру және халықтың өтініштеріне нақты шешім қабылдау бағытындағы жұмыстар жалғасуда. Аудан әкімі Мақсат Таңғатаров тұрғындарды жеке қабылдап, әлеуметтік және инфрақұрылымдық бағыттағы мәселелерді тыңдады.
Жеке қабылдауға барлығы 8 азамат қатысып, 11 мәселе көтерілді. Тұрғындар денсаулық сақтау, әлеуметтік қолдау, тұрғын үй, жер қатынастары, ауыл шаруашылығы, электр жарығы, ауыз су, жол, білім беру және әлеуметтік нысандарға қатысты ұсыныс-пікірлерін жеткізді.
Қабылдау барысында инженерлік инфрақұрылымға қатысты мәселелерге де назар аударылды. Атап айтқанда, Үшқайық ауылдық округіне қарасты Нұртас елді мекенінің тұрғындары көтерген электр жарығы мен ауыз су мәселелері бойынша қазіргі таңда жобалау-сметалық құжаттамалар әзірленіп жатқаны айтылды.
Мемлекеттік сараптаманың оң қорытындысы алынғаннан кейін облыстық бюджеттен қаржы бөлу жөнінде ұсыныс енгізіледі. Қаржыландыру мәселесі шешілген жағдайда құрылыс-монтаждау жұмыстарын кезең-кезеңімен жүзеге асыру көзделеді.
Электрмен тұрақты қамтамасыз ету – қазіргі заманғы елді мекеннің қалыпты өмір сүруіне қажетті негізгі инфрақұрылымдық талаптардың бірі. Электр энергиясы тұрғындардың күнделікті тұрмысымен қатар, білім беру, денсаулық сақтау, кәсіпкерлік, ауыл шаруашылығы және басқа да салалардың тұрақты жұмысына қажет.
Сондықтан электр желілерінің жағдайын жақсарту және қажетті инфрақұрылымды дамыту тұрғындардың тұрмыс сапасын арттырумен тікелей байланысты.
Сонымен бірге энергетикалық инфрақұрылымды дамыту барысында энергияны тиімді пайдалану қағидаттарына да мән беру маңызды. Қазіргі энергетикалық саясат тек жаңа қуаттар мен желілер салумен шектелмейді. Қолда бар энергияны тиімді пайдалану да негізгі міндеттердің бірі.
Энергия тиімділігі – қажетті қызмет пен нәтижені энергияны негізсіз артық жұмсамай қамтамасыз ету. Бұл қағидат тұрғын үйлерге де, мемлекеттік мекемелерге де, кәсіпкерлік және өндірістік нысандарға да қатысты.
Электр желілерін дамыту барысында заманауи техникалық талаптарды сақтау, электр энергиясының негізсіз шығындарын азайту және инфрақұрылымның сенімділігін қамтамасыз ету ұзақ мерзімді тиімділік үшін маңызды.
Энергетикалық инфрақұрылымның сапасы ауданның әлеуметтік-экономикалық дамуына да тікелей әсер етеді. Электр қуаты тұрақты елді мекендерде шағын және орта кәсіпкерлікті дамытуға, жаңа өндірістік жобаларды жүзеге асыруға және ауыл шаруашылығына заманауи технологияларды енгізуге мүмкіндік артады.
Ауыл шаруашылығында суару жүйелері, сорғылар, өнімді сақтау және өңдеу жабдықтары электр энергиясын қажет етеді. Сондықтан электрмен жабдықтау мәселесі ауыл шаруашылығының технологиялық дамуына да ықпал етеді.
Осы ретте энергияны тиімді пайдаланатын жабдықтарды таңдау маңызды. Электр энергиясын шамадан тыс тұтынатын ескі жабдықтар шаруашылық шығындарын көбейтуі мүмкін. Ал тиімді технологиялар ресурстық шығындарды оңтайландыруға мүмкіндік береді.
Энергияны үнемдеу қарапайым тұрмыстық деңгейден басталады. Қажетсіз жарықты сөндіру, энергия тиімділігі жоғары шамдарды пайдалану, электр құрылғыларын босқа қосып қоймау – әр тұрғын орындай алатын қарапайым әрекеттер.
Мұндай дағдылар бір үй көлемінде шағын болып көрінгенімен, тұтас елді мекен деңгейінде энергия тұтынуға оң әсерін тигізеді.
Сондықтан энергетикалық инфрақұрылымды дамыту мен тұрғындардың энергия тұтыну мәдениетін арттыру бір-бірін толықтыратын бағыттар болуы тиіс.
Нұртас елді мекенінің тұрғындары көтерген екінші маңызды мәселе – ауыз сумен қамтамасыз ету.
Су – адам өмірі мен елді мекендердің тұрақты дамуы үшін аса маңызды табиғи ресурс. Халықты сапалы ауыз сумен қамтамасыз ету әлеуметтік міндет болумен қатар, табиғи ресурстарды тиімді басқару мәселесімен де байланысты.
Ауыз су жүйелерін дамыту кезінде суды тұтынушыға жеткізумен бірге желілердегі артық шығынға жол бермеу маңызды.
Құбыр желілерінің техникалық жағдайын бақылау, ақауларды уақытылы анықтау және судың орынсыз жоғалуын азайту ресурстық тиімділікті арттыруға мүмкіндік береді.
Бұл – «жасыл экономика» қағидаттарының бірі.
«Жасыл экономика» тек электр энергетикасына қатысты ұғым емес. Ол су, жер, энергия және басқа табиғи ресурстарды ұтымды пайдалану, қоршаған ортаны қорғау және экономиканың ресурстық тиімділігін арттыру бағыттарын қамтиды.
Сондықтан елді мекендерді сумен қамтамасыз ету барысында суды үнемдеу мәдениетін қалыптастырудың да маңызы жоғары.
Тұрғындар күнделікті тұрмыста суды қажетсіз ағызбау, ақаулы крандар мен құбырларды уақытылы жөндеу арқылы су ресурстарын сақтауға үлес қоса алады.
Ауыл шаруашылығында бұл мәселенің маңызы одан да жоғары. Суармалы егіншілікте суды тиімді жеткізу және заманауи су үнемдеу технологияларын қолдану табиғи ресурстарға түсетін жүктемені азайтады.
Сауран ауданында ауыл шаруашылығы саласының дамуын ескерсек, су мен энергия ресурстарын қатар тиімді пайдалану маңызды міндеттердің бірі болып қала береді.
Суару жүйесінде қолданылатын электр сорғыларының тиімділігі де су және энергия үнемдеу мәселелерін өзара байланыстырады. Техникалық тұрғыдан дұрыс таңдалған және қалыпты жағдайда жұмыс істейтін жабдық ресурстарды ұтымды пайдалануға мүмкіндік береді.
Осылайша су үнемдеу мен энергия тиімділігі бір-бірінен бөлек емес, ортақ ресурстық саясаттың құрамдас бөліктері.
Тұрғындардың инфрақұрылымдық мәселелерін шешу кезінде ұзақ мерзімді тиімділікке назар аудару маңызды. Бүгін салынған инженерлік жүйе алдағы жылдар бойы халыққа қызмет етуі тиіс.
Сондықтан жобалау кезеңінің өзі ерекше маңызға ие. Жобалау-сметалық құжаттаманы сапалы әзірлеу болашақ нысанның техникалық сенімділігіне және құрылыс жұмыстарының тиімді ұйымдастырылуына негіз болады.
Нұртас елді мекеніндегі электр жарығы мен ауыз су мәселелері бойынша жобалау-сметалық құжаттамалардың әзірленіп жатқаны осы бағыттағы жұмыстың нақты кезеңге өткенін көрсетеді.
Мемлекеттік сараптаманың оң қорытындысы алынғаннан кейін облыстық бюджеттен қаржы бөлу жөнінде ұсыныс енгізілуі жоспарланып отыр. Қаржыландыру шешілген жағдайда құрылыс-монтаждау жұмыстары кезең-кезеңімен жүзеге асырылады.
Бұл жұмыстардың нәтижесі тұрғындардың күнделікті тұрмыс жағдайына тікелей әсер етеді.
Сапалы электр инфрақұрылымы мен ауыз су жүйесі ауылдық елді мекендердің даму әлеуетін арттырады. Инженерлік коммуникациялар жақсарған сайын тұрғындардың өмір сүру жағдайы ғана емес, кәсіпкерлік белсенділік үшін де қолайлы орта қалыптасады.
Электр энергиясы мен суға тұрақты қолжетімділік шағын кәсіпкерлік нысандарының жұмыс істеуі үшін маңызды. Сондықтан инфрақұрылымға салынған инвестицияның экономикалық маңызы да жоғары.
Бұл ретте жаңа инфрақұрылым салумен қатар оның тиімді пайдаланылуы басты назарда болуы тиіс.
Энергияны тиімді пайдалану саясатының негізгі мақсаты да осы – жаңа ресурстарға деген сұранысты қамтамасыз етумен бірге қолда бар энергияны ұтымды жұмсау.
Қазіргі кезеңде электр энергиясына деген сұраныс жыл сайын артып келеді. Жаңа тұрғын үйлер, кәсіпорындар, әлеуметтік нысандар мен технологиялардың көбеюі энергетикалық жүйеге қосымша жүктеме түсіреді.
Сондықтан жаңа энергетикалық қуаттарды дамыту ғана емес, энергия тиімділігін арттыру да энергетикалық қауіпсіздіктің маңызды бөлігі болып табылады.
Энергия тиімділігі арқылы бірдей қажеттілікті аз энергия шығынымен қамтамасыз етуге болады. Бұл тұрғындар үшін коммуналдық шығындарды оңтайландыруға, кәсіпкерлер үшін өндірістік шығындарды төмендетуге, ал жалпы энергетикалық жүйе үшін артық жүктемені азайтуға ықпал етеді.
Осы тұрғыдан тұрғындар арасында энергия үнемдеу жөніндегі ақпараттық-түсіндіру жұмыстарын тұрақты жүргізудің маңызы зор.
Әр азамат электр энергиясының қалай өндіріліп, жеткізілетініне және оның экономикалық құны бар ресурс екеніне жауапкершілікпен қарауы қажет.
Электр желісінің болуы энергияны шексіз пайдалануға болады дегенді білдірмейді. Керісінше, инфрақұрылым жақсарған сайын оны тиімді пайдалану мәдениеті де қалыптасуы тиіс.
Бұл қағидат табиғи газға да қатысты.
Сауран ауданындағы елді мекендерді газдандыру тұрғындардың тұрмыс сапасын жақсарту және инженерлік инфрақұрылымды дамыту бағытындағы маңызды жұмыстардың бірі.
Газ инфрақұрылымы кеңейген сайын табиғи газды қауіпсіз әрі тиімді пайдалану туралы түсіндіру жұмыстарының маңызы артады.
Үйлердің жылу оқшаулауын жақсарту, жылыту жүйесінің техникалық жағдайын бақылау және бөлме температурасын тиімді реттеу газ шығынын оңтайландыруға мүмкіндік береді.
Яғни газдандыру мен энергия тиімділігі бір-бірін толықтыруы тиіс.
Елді мекенге табиғи газ жеткізу – инфрақұрылымдық міндет болса, оны үнемді пайдалану – тұрғындардың және тұтынушылардың жауапкершілігі.
Сол сияқты электр желісін жаңарту немесе жаңадан салу – мемлекеттің инфрақұрылымдық жұмысы, ал электр энергиясын босқа жұмсамау – әр тұтынушының міндеті.
Осындай өзара жауапкершілік энергетикалық ресурстарды тиімді пайдаланудың негізін қалыптастырады.
Қазақстанда энергия көздерін әртараптандыру мәселесіне де ерекше назар аударылып келеді. Экономика мен халық санының өсуі ұзақ мерзімді кезеңде тұрақты электр энергиясын өндіру қажеттілігін арттырады.
Бұл бағытта дәстүрлі энергетикамен қатар жаңартылатын энергия көздерінің мүмкіндіктері қарастырылады.
Күн және жел энергетикасы «жасыл экономика» қағидаттарының маңызды құрамдас бөлігі. Олар энергетикалық балансты әртараптандыруға мүмкіндік береді.
Сонымен бірге энергетикалық қауіпсіздікті ұзақ мерзімді қамтамасыз ету мәселесінде атом энергетикасы да қарастырылатын бағыттардың бірі.
Атом энергетикасы туралы ақпараттық-түсіндіру жұмыстары ғылыми негізделген және нақты ақпаратқа сүйенуі тиіс. Тұрғындарға атом электр станцияларының жұмыс істеу қағидаттары, қауіпсіздік жүйелері, технологиялық талаптар және энергетикалық жүйедегі орны туралы түсінікті ақпарат беру маңызды.
Атом энергетикасы мәселесін энергия тиімділігіне қарсы қою дұрыс емес. Жаңа генерациялық қуаттарды дамыту мен энергияны үнемдеу бір уақытта жүзеге асырылуы қажет.
Қандай көлемде жаңа электр энергиясы өндірілсе де, оны негізсіз ысырап етпеу қағидаты өзектілігін жоғалтпайды.
Сондықтан энергетикалық саясаттың негізінде үш маңызды бағыт қатар жүреді: сенімді энергия өндіру, оны тұрақты жеткізу және тиімді тұтыну.
Жергілікті деңгейде тұрғындардың электр жарығы мәселесін шешу осы үлкен энергетикалық жүйенің соңғы әрі ең маңызды буындарының бірі болып табылады. Себебі энергетикалық саясаттың нақты нәтижесін тұрғын өзінің үйіндегі тұрақты электр жарығы арқылы сезінеді.
Сол себепті Нұртас елді мекеніндегі электр жарығына қатысты жобаның сапалы әзірленуі және тиісті кезеңдерден өтуі тұрғындар үшін маңызды.
Сонымен бірге су инфрақұрылымын дамыту «жасыл экономика» саясатының жергілікті деңгейдегі тағы бір маңызды бағытын көрсетеді.
Су ресурстарының шектеулі екенін ескерсек, жаңа желілерді салумен бірге судың шығынын азайту және тұтыну мәдениетін қалыптастыру қажет.
Инфрақұрылымдық жобаларда ұзақ мерзімді тиімділік қағидаты басшылыққа алынған жағдайда бюджет қаражатын да тиімді пайдалануға мүмкіндік артады.
Сапалы салынған және дұрыс пайдаланылатын желілердің қызмет ету мерзімі ұзарып, жиі жөндеуге кететін қосымша шығын азаяды.
Бұл да ресурстық тиімділіктің бір көрінісі.
Жеке қабылдауда тұрғын үй мәселесі де көтерілді. Бұл бағытта қолданыстағы заңнама талаптары түсіндірілді. Сонымен қатар Шорнақ ауылдық округінде жеке инвестордың қаржысы есебінен 24 пәтерлі тұрғын үйдің құрылысы жүргізіліп жатқаны және алдағы уақытта тұрғын үйлердің заңнамаға сәйкес кезек тәртібімен берілетіні атап өтілді.
Жаңа тұрғын үй құрылысы кезінде де энергия тиімділігі мәселесінің маңызы жоғары. Жалпы алғанда, заманауи тұрғын үйлерді жобалау кезінде жылу шығынын азайту, табиғи жарықты тиімді пайдалану және инженерлік жүйелердің тиімділігін ескеру кейінгі пайдалану шығындарын төмендетуге мүмкіндік береді.
Ғимараттың энергия тиімділігі оның құрылысы аяқталғаннан кейін емес, жобалау кезеңінен бастап қалыптасады.
Қабырғалардың, шатырдың, терезелердің жылу сақтау қабілеті және жылыту жүйесінің тиімділігі ғимараттың кейін қанша энергия тұтынатынына әсер етеді.
Сондықтан жаңа құрылыс пен «жасыл экономика» арасында да тікелей байланыс бар.
Энергия тиімді тұрғын үй тұрғындардың коммуналдық шығындарын оңтайландыруға мүмкіндік береді және жалпы энергия жүйесіне түсетін жүктемені төмендетуге ықпал етеді.
Алайда Шорнақ ауылдық округінде салынып жатқан 24 пәтерлі тұрғын үйде нақты қандай энергия тиімді технологиялар қолданылатыны жөнінде бастапқы ақпаратта мәлімет жоқ. Сондықтан мұны осы нысанға қатысты нақты факт ретінде емес, қазіргі құрылыс саласындағы жалпы маңызды қағидат ретінде қарастырған жөн.
Сауран ауданында тұрғындардың өтініштері негізінде инфрақұрылымдық мәселелердің қаралуы халықтың нақты қажеттіліктерін анықтауға мүмкіндік береді.
Тұрғындар электр жарығы немесе ауыз су мәселесін көтерген кезде бұл тек бір үйдің немесе бір көшенің мәселесі емес, тұтас елді мекеннің даму жағдайына қатысты мәселе болуы мүмкін.
Сондықтан мұндай өтініштерді жүйелі түрде саралау ауданның инфрақұрылымдық басымдықтарын айқындауға көмектеседі.
Аудан әкімі Мақсат Таңғатаров қабылдау барысында көтерілген әрбір мәселе бақылауға алынатынын айтып, тұрғындардың өтініштері заң талаптарына сәйкес кезең-кезеңімен қаралатынын жеткізді.
Жауапты мекемелерге азаматтардың мәселелерін жан-жақты зерделеп, нақты шешім қабылдау бағытында тиісті жұмыстар жүргізу тапсырылды.
Электр және ауыз су инфрақұрылымын дамытуға қатысты мәселелердің шешілуі тұрғындардың өмір сапасын жақсартумен қатар, Сауран ауданының тұрақты әлеуметтік-экономикалық дамуына ықпал етеді.
Бұл ретте инфрақұрылымды кеңейту мен ресурстарды тиімді пайдалану қатар жүруі тиіс.
Электр энергиясын үнемдеу, суды ұтымды пайдалану, газ ресурстарына жауапкершілікпен қарау және жаңа инфрақұрылымның тиімділігін қамтамасыз ету – «жасыл экономика» қағидаттарын жергілікті деңгейде жүзеге асырудың нақты тетіктері.
Сауран ауданындағы әрбір инфрақұрылымдық жоба тұрғындарға қолайлы жағдай қалыптастырумен бірге болашақтағы ресурс тұтыну көлеміне де әсер етеді.
Сондықтан бүгін қабылданған инженерлік шешімдердің сапасы ауданның ертеңгі энергетикалық және экологиялық тұрақтылығына ықпал етеді.
Энергияны тиімді пайдалану – тек энергетика саласының міндеті емес. Ол тұрғын үй құрылысынан бастап ауыл шаруашылығына, кәсіпкерліктен коммуналдық қызметке дейінгі барлық бағытпен байланысты.
Ал «жасыл экономика» осы салалардың барлығын табиғи және энергетикалық ресурстарды ұтымды пайдалану қағидаты арқылы біріктіреді.
Сауран ауданында электр желілерін жетілдіру, ауыз сумен қамтамасыз ету, газдандыру және жаңа әлеуметтік-экономикалық нысандарды дамыту барысында ресурстық тиімділікке басымдық беру ауданның ұзақ мерзімді тұрақты дамуына негіз болады.
Тұрғындардың өтініштері бойынша қолға алынған жұмыстардың түпкі мақсаты да – халыққа қолайлы, қауіпсіз әрі сапалы өмір сүру ортасын қалыптастыру.
Ал бұл мақсатқа қол жеткізуде сенімді инженерлік инфрақұрылыммен қатар энергия мен табиғи ресурстарды тиімді пайдалану мәдениетінің орны ерекше.
