Арыс қаласында мемлекеттік қызметшілердің құқықтық сауаттылығын арттыруға, мемлекеттік басқару саласындағы реформалардың мазмұнын жан-жақты түсіндіруге, қызметтік әдеп талаптарын сақтау мен сыбайлас жемқорлыққа қарсы мәдениетті нығайтуға бағытталған маңызды кездесу өтті. Арыс қаласы әкімдігі аппаратының үлкен мәжіліс залында Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің Түркістан облысы бойынша департаментінің ұйымдастыруымен «Жаңа Конституцияның негізгі бағыттары мен маңызды ережелерін, Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызметі туралы жаңа Заңын, Әдеп кодексінің талаптарын және сыбайлас жемқорлыққа қарсы мәдениетті қалыптастыру мәселелерін түсіндіру» тақырыбында жиын ұйымдастырылды.
Кездесуді Арыс қаласы әкімі аппаратының басшысы Талғат Анашбеков жүргізді. Іс-шараға қала әкімі аппаратының, қалалық дербес бөлімдердің және ауылдық округ әкімдері аппараттарының мемлекеттік қызметшілері қатысты. Жиын барысында мемлекеттік басқару жүйесінде жүзеге асырылып жатқан өзгерістер, мемлекеттік қызметшілерге қойылатын жаңа талаптар, құқықтық нормаларды дұрыс қолдану, қызметтік әдепті сақтау және сыбайлас жемқорлықтың алдын алу мәселелері кеңінен қозғалды.
Мемлекеттік қызмет – мемлекет пен қоғам арасындағы байланысты қамтамасыз ететін маңызды институттардың бірі. Азаматтар мемлекеттік органдардың жұмысын ең алдымен өздеріне көрсетілетін қызметтің сапасы, өтініштердің қаралу деңгейі, қабылданатын шешімдердің заңдылығы мен мемлекеттік қызметшілердің кәсібилігі арқылы бағалайды. Сондықтан әрбір мемлекеттік қызметші қолданыстағы заңнаманы жетік біліп, мемлекеттік басқару саласындағы өзгерістерді уақытылы меңгеріп, өз қызметінде заңдылық пен жауапкершілік қағидаларын басшылыққа алуы тиіс.
Жиын барысында Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің Түркістан облысы бойынша департамент басшысының орынбасары Амандық Нұрлан Анарбекұлы мемлекеттік қызмет саласындағы реформалар мен Жаңа Конституцияның негізгі бағыттарына тоқталды. Мемлекеттік басқаруды жетілдіруге бағытталған өзгерістердің мазмұнын мемлекеттік қызметшілерге түсіндіру олардың күнделікті қызмет барысында жаңа талаптарды дұрыс қолдануы үшін маңызды.
Қоғам дамыған сайын мемлекеттік аппаратқа қойылатын талап та арта түседі. Бүгінгі мемлекеттік қызметші тек өз саласының маманы болып қана қоймай, заңнаманы жақсы меңгерген, азаматтармен тиімді қарым-қатынас орната алатын, ашықтық пен жауапкершілікті басты қағида ретінде қабылдайтын кәсіби маман болуы қажет. Мемлекеттік қызметтің сапасы мемлекеттік органның ішкі жұмысымен ғана емес, оның тұрғындармен қарым-қатынасынан да көрінеді.
Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы Мемлекеттік басқару академиясының Түркістан облысы бойынша филиалының өкілі Орынбек Назерке Мәдиқызы Жаңа Конституцияның негізгі ережелерін түсіндірді. Қатысушыларға оның негізгі бағыттары мен маңызды қағидалары жөнінде ақпарат беріліп, мемлекеттік басқару жүйесіндегі құқықтық нормалардың орнына назар аударылды.
Конституциялық талаптарды білу мемлекеттік қызметші үшін ерекше маңызға ие. Себебі мемлекеттік орган қызметінің барлық бағыты заңдылық қағидатына негізделуі тиіс. Мемлекеттік қызметші қандай да бір шешім қабылдағанда немесе азаматтың өтінішін қарағанда заң талаптарын сақтап, азаматтардың құқықтары мен заңды мүдделеріне құрметпен қарауы қажет.
Құқықтық сауаттылық мемлекеттік қызметшінің кәсіби деңгейін айқындайтын негізгі өлшемдердің бірі. Заңнаманы дұрыс білмеу немесе өзгерістерден хабарсыз болу қызмет барысында қателікке әкелуі мүмкін. Сондықтан осындай түсіндіру кездесулері заң талаптарын біркелкі түсінуге және оларды тәжірибеде дұрыс қолдануға мүмкіндік береді.
Мемлекеттік қызмет басқармасының басшысы Жолбарыс Ерсұлтан Амангелдіұлы мемлекеттік қызмет туралы жаңа Заңдағы өзгерістерді таныстырды. Бұл бағыттағы түсіндіру жұмыстары мемлекеттік қызметшілердің өз құқықтары мен міндеттерін нақты білуіне, жаңа талаптарды күнделікті жұмыс барысында дұрыс басшылыққа алуына ықпал етеді.
Мемлекеттік қызметтің тиімділігі ең алдымен қызметкерлердің кәсібилігіне байланысты. Қызметші өз міндетін сапалы орындап, белгіленген талаптарды сақтап, азаматтардың өтініштеріне уақтылы және заң аясында жауап берген жағдайда мемлекеттік органға деген қоғамдық сенім де артады.
Жергілікті деңгейдегі мемлекеттік қызметшілердің жұмысы халықпен тікелей байланысты. Қала әкімі аппаратының, дербес бөлімдердің және ауылдық округ әкімдері аппараттарының қызметкерлері күн сайын тұрғындардың түрлі мәселелерімен жұмыс істейді. Олар әлеуметтік, инфрақұрылымдық, жер қатынастары, коммуналдық шаруашылық және басқа да көптеген бағыттар бойынша азаматтардың өтініштерін қарайды. Сондықтан мұндай мамандардың құқықтық сауаттылығы мен кәсіби дайындығы тұрғындарға көрсетілетін қызметтің сапасына тікелей әсер етеді.
Жиында мемлекеттік қызметшілердің әдеп нормаларын сақтауы мәселесіне де ерекше көңіл бөлінді. Мемлекеттік қызмет саласындағы бақылау басқармасының басшысы Көпеев Мақсат Қайратұлы Әдеп кодексінің талаптары мен тәртіптік жаза қолдану қағидаларын түсіндірді.
Мемлекеттік қызметші – мемлекеттік органның бет-бейнесі. Оның әрбір сөзі, іс-әрекеті, азаматпен қарым-қатынасы мемлекеттік қызметтің беделіне әсер етеді. Сондықтан әдеп талаптарын сақтау қызметтік міндеттің ажырамас бөлігі болуы тиіс.
Азаматпен сыпайы сөйлесу, оның өтінішін мұқият тыңдау, мәселені заң шеңберінде қарау, қызметтік өкілеттікті дұрыс пайдалану, әріптестермен өзара құрмет қағидатын сақтау – мемлекеттік қызмет мәдениетінің негізгі белгілерінің бірі.
Әдеп кодексінің талаптары мемлекеттік қызметшіден тек жұмыс уақытында ғана емес, жалпы қоғамдық ортада да жауапкершілікті мінез-құлықты талап етеді. Себебі мемлекеттік қызметшінің әрекеті қоғам тарапынан мемлекеттік органмен байланысты қабылдануы мүмкін. Осы себепті мемлекеттік қызмет беделіне нұқсан келтіретін әрекеттерге жол бермеу маңызды.
Тәртіптік жаза қолдану қағидаларын түсіндіру де қызметшілердің өз міндеттері мен жауапкершілігін терең түсінуіне мүмкіндік береді. Қызметтік тәртіптің сақталуы мемлекеттік орган жұмысының тұрақтылығы мен тиімділігін қамтамасыз етеді.
Жиынның тағы бір маңызды бөлігі сыбайлас жемқорлыққа қарсы мәдениетті қалыптастыру мәселесіне арналды. Сыбайлас жемқорлықтың алдын алу басқармасының бас маманы Төрегелді Медет Сәбитұлы осы бағытта жүзеге асырылып жатқан жұмыстар жөнінде баяндады.
Сыбайлас жемқорлықтың алдын алу мемлекеттік басқару жүйесінің ашықтығы мен тиімділігін қамтамасыз етудің маңызды шарты. Бұл бағыттағы жұмыс тек құқық бұзушылық анықталғаннан кейін шара қолданумен шектелмеуі керек. Ең басты міндет – оның туындауына ықпал ететін себептердің алдын алу, мемлекеттік қызметшілер арасында адалдық пен әділдік құндылықтарын қалыптастыру.
Мемлекеттік қызметтегі адалдық әрбір қызметшінің күнделікті әрекетінен басталады. Қызметтік өкілеттікті жеке мақсатқа пайдаланбау, шешім қабылдауда әділдік пен бейтараптықты сақтау, азаматтардың құқықтарына құрметпен қарау, заң талаптарын бұлжытпай орындау – сыбайлас жемқорлыққа қарсы мәдениеттің негізгі қағидалары.
Мемлекеттік аппараттың ашықтығы мен есептілігі артқан сайын халықтың мемлекеттік органдарға деген сенімі де нығаяды. Ал сенім – тиімді мемлекеттік басқарудың маңызды негізі.
Осы тұрғыдан алғанда, мемлекеттік қызметшінің жауапкершілігі тек белгілі бір тапсырманы орындаумен шектелмейді. Ол өзінің қабылдаған шешімі мен әрекетінің қоғамға әсерін де түсінуі тиіс.
Мемлекеттік қызметшілер арасында сыбайлас жемқорлыққа қарсы мәдениетті қалыптастыру тұрақты түрде жүргізілуі қажет. Бір реттік түсіндіру жиыны жеткіліксіз. Әрбір қызметші адалдық пен заңдылық қағидаларын өзінің күнделікті кәсіби ұстанымына айналдыруы тиіс.
Арыста өткен кездесудің маңыздылығы бірнеше маңызды бағыттың бір алаңда қамтылуымен ерекшеленді. Конституциялық нормалар, мемлекеттік қызмет саласындағы заңнамалық өзгерістер, Әдеп кодексі және сыбайлас жемқорлықтың алдын алу мәселелері бір-бірімен өзара тығыз байланысты.
Олардың барлығының түпкі мақсаты – кәсіби, адал, жауапты, ашық және халықтың мүддесіне қызмет ететін мемлекеттік аппарат қалыптастыру.
Мемлекеттік қызметшілер үшін заңнамалық өзгерістерді үнемі қадағалап отыру маңызды. Себебі мемлекеттік басқару жүйесі қоғам сұранысына сай тұрақты түрде жаңарып, жетілдіріліп отырады. Жаңа талаптар мен нормаларды қызметшілер уақытылы меңгерген жағдайда оларды іске асыру да тиімді болады.
Осындай оқыту және түсіндіру шаралары мемлекеттік қызметкерлерге өз білімдерін толықтырып қана қоймай, мамандармен тікелей пікір алмасуға мүмкіндік береді. Теориялық нормаларды тәжірибеде қолдану кезінде туындайтын мәселелер бойынша нақты түсіндірме алу күнделікті жұмыстың сапасын арттырады.
Жиын соңында қатысушылар тарапынан қойылған сұрақтарға жауап берілді. Бұл кездесудің тәжірибелік маңызын арттыра түсті. Қатысушылар мемлекеттік қызметке, жаңа заңнамалық талаптарға, әдеп нормалары мен сыбайлас жемқорлықтың алдын алуға байланысты өздерін қызықтырған сұрақтарға сала мамандарынан тікелей жауап алды.
Мұндай ашық пікір алмасу заң талаптарын біркелкі түсінуге мүмкіндік береді. Әсіресе жаңа өзгерістер енгізілген кезде оларды әртүрлі түсіндіруге жол бермеу маңызды. Сондықтан уәкілетті сала мамандарының тікелей түсіндіру жүргізуі мемлекеттік қызметшілер үшін аса қажет.
Мемлекеттік қызметтің басты мақсаты – халыққа қызмет ету. Осы қарапайым қағида әрбір мемлекеттік қызметшінің күнделікті жұмысында көрініс табуы тиіс. Азамат мемлекеттік органға жүгінген кезде өзінің өтінішінің мұқият қаралып, заң шеңберінде нақты жауап алғанын сезінуі қажет.
Бұл мемлекеттік аппарат пен қоғам арасындағы сенімді нығайтады. Ал сенім қалыптасқан жерде азамат пен мемлекеттік орган арасында тиімді диалог орнайды.
Мемлекеттік қызметшілердің құқықтық сауаттылығын арттыру осындай нәтижеге қол жеткізудің маңызды құралы. Қызметші заңды жақсы білсе, азаматқа дұрыс ақпарат береді, заңсыз шешімнің алдын алады және өзінің құзыреті шегінде сапалы жұмыс жүргізе алады.
Сонымен қатар кәсіби білім мен әдептілік қатар жүруі қажет. Заңды жақсы білгенімен, азаматтармен дөрекі қарым-қатынас жасайтын қызметші мемлекеттік қызметтің оң беделін қалыптастыра алмайды. Сол сияқты әдепті болғанымен, заң талаптарын жеткілікті білмейтін маман да сапалы қызмет көрсете алмайды.
Сондықтан қазіргі мемлекеттік қызметшіге кәсібилік, құқықтық сауаттылық, әдептілік, адалдық және жауапкершілік біртұтас талап ретінде қойылады.
Жергілікті мемлекеттік органдар үшін бұл талаптардың маңызы ерекше. Өйткені азаматтар күнделікті мәселелерінің басым бөлігі бойынша дәл осы жергілікті органдарға жүгінеді. Ауылдық округ әкімдері аппараттарынан бастап қалалық бөлімдерге дейінгі мемлекеттік қызметшілер халықтың нақты мәселелерін шешуге тікелей қатысады.
Сондықтан Арыс қаласы әкімі аппаратының, қалалық дербес бөлімдердің және ауылдық округтер әкімдері аппараттарының мемлекеттік қызметшілерінің жиынға қатысуы құқықтық түсіндіру жұмыстарының кең ауқымда жүргізілгенін көрсетті.
Қала мен ауылдық округтерде мемлекеттік қызметтің сапасы бірдей жоғары деңгейде болуы керек. Тұрғын қай мемлекеттік органға жүгінсе де, заң аясында сапалы әрі кәсіби қызмет алуы тиіс.
Мұндай нәтижеге жету үшін мемлекеттік қызметшілердің біліктілігін үздіксіз арттыру қажет. Мемлекеттік қызмет – бір рет алған біліммен ұзақ жыл жұмыс істей беруге болатын сала емес. Заңнама өзгеріп, қоғам сұранысы жаңарып, мемлекеттік басқарудың жаңа тәсілдері енгізілген сайын мамандар да білімін жетілдіріп отыруы тиіс.
Қызметкердің кәсіби дамуы мемлекеттік органның жалпы нәтижесіне әсер етеді. Бір бөлімдегі бірнеше білікті маман ғана емес, бүкіл ұжым жоғары кәсіби талаптарға сай жұмыс істегенде ғана мемлекеттік аппараттың тиімділігі артады.
Бұл ретте басшылардың да қызметкерлердің кәсіби дамуына жағдай жасауы маңызды. Түсіндіру кездесулерін ұйымдастыру, оқыту семинарларына қатысу және тәжірибе алмасу мемлекеттік қызмет сапасын жетілдіруге көмектеседі.
Арыста өткен кездесу осы бағыттағы нақты шаралардың бірі болды. Мемлекеттік қызметшілер заңнамалық өзгерістермен танысып, өздерін қызықтырған сұрақтарға жауап алды және кәсіби қызмет барысында ескерілуі тиіс негізгі талаптарға назар аударды.
Сыбайлас жемқорлыққа қарсы мәдениет мәселесінің жиын күн тәртібіне енгізілуі де кездейсоқ емес. Қазіргі мемлекеттік басқаруда адалдық пен ашықтық басты құндылықтардың бірі болуы тиіс.
Қызметші өзінің әрбір шешімінің заңдылығына жауап беруі қажет. Қоғамдық мүдде жеке мүддеден жоғары тұруы, ал қызметтік өкілеттік тек заңмен белгіленген мақсатта пайдаланылуы тиіс.
Сыбайлас жемқорлықтың алдын алу үшін мемлекеттік органда ашық жұмыс тәртібі, нақты жауапкершілік және құқықтық сауаттылық қажет. Әрбір қызметкер қай әрекетке жол беруге болмайтынын, қандай талаптарды сақтау керектігін нақты түсінген жағдайда тәуекелдерді төмендетуге мүмкіндік бар.
Әдеп нормалары да осы міндетпен сабақтас. Әдепті, адал және жауапты қызметкер азаматтармен қарым-қатынаста да әділдік қағидатын сақтайды. Бұл мемлекеттік қызмет сапасын арттыруға және қоғамдық сенімді нығайтуға ықпал етеді.
Мемлекеттік қызметші үшін азаматтың өтінішін жай ғана тіркеп қою жеткіліксіз. Мәселені заңға сәйкес қарастырып, жауап беру, қажет болған жағдайда тиісті органға бағыттау және қызметтік міндетті белгіленген мерзімде орындау қажет.
Осындай жауапкершіліктің қалыптасуы мемлекеттік басқарудың тиімділігіне тікелей әсер етеді.
Құқықтық мемлекетте заң талаптары баршаға ортақ. Мемлекеттік қызметшінің бұл қағиданы қатаң ұстануы ерекше маңызды, өйткені ол мемлекеттік билік атынан белгілі бір өкілеттіктерді жүзеге асырады.
Сондықтан заңдылық мемлекеттік қызметшінің әрбір әрекетінің негізі болуы тиіс.
Жиын барысында қаралған мәселелердің барлығы мемлекеттік қызметшілердің кәсіби мәдениетін жетілдіруге бағытталды. Бір жағынан, құқықтық нормаларды білу талап етілсе, екінші жағынан, оларды азаматтармен жұмыс барысында әділ және әдепті қолдану қажет.
Мемлекеттік аппараттың беделі дәл осындай күнделікті жұмыстан қалыптасады. Тұрғын үшін үлкен реформалардан бұрын өзі жүгінген қызметшінің жұмысы көрінеді. Егер оның мәселесі сапалы қаралып, түсінікті жауап берілсе, мемлекеттік органға сенім артады.
Осы себепті әрбір мемлекеттік қызметші өз жұмысын тұтас мемлекеттік жүйенің беделіне әсер ететін жауапты қызмет ретінде қабылдауы тиіс.
Арыс қаласында өткен кездесудің нәтижесінде мемлекеттік қызметшілер маңызды құқықтық және кәсіби мәселелер бойынша ақпарат алып, заңнамалық өзгерістердің мазмұнымен танысты. Жиында көтерілген мәселелер алдағы қызмет барысында да назарда болуы қажет.
Кездесу соңында Арыс қаласы әкімі аппаратының басшысы Талғат Әбдіқадірұлы Анашбеков арнайы келген сала мамандарына алғысын білдіріп, ұйымдастырылған кездесудің мемлекеттік қызметшілердің құқықтық сауаттылығын арттырудағы маңызын атап өтті.
Мемлекеттік қызметшінің құқықтық сауаттылығы артқан сайын мемлекеттік басқару сапасы да жоғарылайды. Заңды дұрыс түсіну, азаматтардың құқықтарына құрметпен қарау, әдеп нормаларын сақтау және сыбайлас жемқорлыққа төзбеушілік таныту – кәсіби мемлекеттік қызметтің негізгі белгілері.
Осындай қағидалар күнделікті жұмыстың ажырамас бөлігіне айналған жағдайда мемлекеттік органдардың ашықтығы мен тиімділігі де нығая түседі.
Арыс қаласында ұйымдастырылған кездесу мемлекеттік қызметшілердің білімін жетілдіруге, жаңа талаптарды түсіндіруге және жауапкершілікті күшейтуге бағытталған маңызды шара болды. Оның барысында мемлекеттік қызметтің құқықтық негіздерімен қатар, кәсіби әдеп пен адалдық мәселелеріне де ерекше көңіл бөлінді.
Мемлекеттік қызметтегі реформалардың нәтижесі ең алдымен сол реформаларды іске асыратын қызметкерлердің кәсіби деңгейіне байланысты. Сондықтан мемлекеттік қызметшілерді оқыту, түсіндіру және біліктілігін арттыру жұмыстары тұрақты жүргізілуі тиіс.
Заңды білу – кәсібиліктің негізі, әдептілік – мемлекеттік қызмет мәдениетінің көрсеткіші, ал адалдық пен жауапкершілік – халық сенімінің кепілі.
Арыс қаласында өткен жиын осы құндылықтарды мемлекеттік қызметшілер арасында нығайтуға бағытталған мазмұнды кездесуге айналды. Мемлекеттік қызмет саласындағы жаңашылдықтарды түсіндіру, құқықтық сауаттылықты арттыру, Әдеп кодексінің талаптарын сақтау және сыбайлас жемқорлыққа қарсы мәдениетті қалыптастыру бағытындағы жұмыстар алдағы уақытта да мемлекеттік аппараттың тиімділігін арттыруға қызмет етпек.
