Арыс қаласында қоршаған ортаның тазалығын сақтау, санитариялық жағдайды жақсарту және тұрғындар арасында экологиялық мәдениетті қалыптастыру бағытындағы жұмыстар жүйелі түрде жүргізілуде. Қала аумағында белгіленбеген жерге бей-берекет төгілген қоқыс арнайы техникалардың көмегімен тазартылып, аумақ ретке келтірілді. Қаланың тазалығы мен көркіне кері әсер ететін заңсыз қоқыс орындарын жою бағытындағы жұмыстар алдағы уақытта да жалғасын табады.
Қалада тұрақты түрде сенбіліктер ұйымдастырылып, көшелерді, қоғамдық орындарды және өзге де аумақтарды тазарту жұмыстары жүргізіліп келеді. Соған қарамастан, кейбір тұрғындардың тұрмыстық қалдықтарды белгіленген орындарға шығармай, рұқсат етілмеген аумақтарға тастау деректері әлі де кездесуде. Мұндай әрекеттер атқарылып жатқан тазалық жұмыстарының нәтижесіне кері әсер етіп қана қоймай, қаланың санитариялық жағдайын нашарлатады.
Бей-берекет тасталған қоқыс – тек қаланың сыртқы көрінісіне қатысты мәселе емес. Тұрмыстық қалдықтардың арнайы белгіленбеген орындарда жиналуы қоршаған ортаның ластануына себеп болады. Сондықтан қалдықтарды жинау мен шығару тәртібін сақтау әрбір тұрғынның қоршаған орта алдындағы жауапкершілігінің бір бөлігі болуы тиіс.
«Таза Қазақстан» аясында жүзеге асырылып жатқан жұмыстардың негізгі бағыттарының бірі де елді мекендердің санитариялық жағдайын жақсарту және тұрғындардың тазалыққа деген көзқарасын өзгерту болып табылады. Тазалық бір күндік сенбілікпен немесе арнайы техниканың жұмысымен ғана қамтамасыз етілмейді. Оның тұрақты нәтижесі әрбір азаматтың күнделікті әрекетіне байланысты.
Қала аумағында тазалық жұмыстары тұрақты жүргізілгенімен, тазартылған жерге қайтадан қоқыс тасталса, сол аумақты бірнеше мәрте тазалауға тура келеді. Бұл арнайы техниканың, жұмыс күшінің және уақыттың қайта жұмсалуына алып келеді. Сондықтан тазалықты қамтамасыз етудің ең тиімді жолы – қоқысты бей-берекет тастамау және тұрмыстық қалдықтарды белгіленген тәртіппен шығару.
Әрбір тұрғын өзі тұратын көшенің, ауласының және қаласының тазалығына жауапкершілікпен қарауы қажет. Қоғамдық кеңістік – баршаға ортақ орта. Оның таза әрі көрікті болуы бір ғана коммуналдық мекеменің немесе мемлекеттік органның міндеті емес. Тұрғындардың тазалық мәдениеті қалыптасқан кезде ғана атқарылып жатқан жұмыстар тұрақты нәтиже береді.
Осыған байланысты Арыс қаласының тұрғындарына қоқыс шығару қызметін көрсететін тиісті мекемелермен келісімшарт жасап, тұрмыстық қалдықтарды заң талаптарына сәйкес шығарудың маңыздылығы ескертіледі. Қалдықтарды арнайы белгіленген тәртіппен шығару арқылы заңсыз қоқыс орындарының пайда болуына жол бермеуге болады.
Тұрмыстық қалдықтарды басқаруда жүйелілік аса маңызды. Үйден немесе ауладан шыққан қоқысты кез келген бос аумаққа апарып тастау мәселені шешпейді. Керісінше, ол қаланың басқа бөлігінде жаңа санитариялық мәселенің пайда болуына әкеледі. Сондықтан қалдықтарды арнайы қызмет арқылы шығару тазалықты қамтамасыз етудің өркениетті әрі жауапты жолы болып табылады.
Тазалық мәдениеті адамның өз үйінен басталады. Азамат өзінің үйі мен ауласын таза ұстағаны сияқты, көшеге, қоғамдық орындарға және қаланың ортақ аумақтарына да сондай жауапкершілікпен қарауы керек. Өйткені туған қаланың әрбір көшесі мен қоғамдық кеңістігі тұрғындардың ортақ ортасы саналады.
Арыс қаласында ұйымдастырылатын сенбіліктердің де негізгі мақсаты тек белгілі бір аумақтан қоқыс жинау емес. Мұндай шаралар тұрғындарды ортақ іске жұмылдырып, қоршаған ортаға жанашырлықпен қарау мәдениетін қалыптастыруға бағытталған. Алайда сенбілік кезінде тазартылған аумақтың кейінгі тазалығын сақтау одан да маңызды.
Бүгін тазартылған жерге ертең қайта қоқыс төгілсе, атқарылған жұмыстың тиімділігі төмендейді. Сондықтан тазалық акцияларымен бірге тұрғындардың жауапкершілігін арттыру және құқық бұзушылықтардың алдын алу бағытындағы түсіндіру жұмыстары қатар жүргізілуі қажет.
Қаланың таза болуы ең алдымен адамның өзінің әрекетіне байланысты. Бір азаматтың жерге тастаған қоқысы шағын болып көрінуі мүмкін. Бірақ осындай әрекет қайталана берген жағдайда ол үлкен үйіндіге айналады. Ал заңсыз қоқыс орны қалыптасқаннан кейін оны тазарту үшін арнайы техника мен жұмысшыларды жұмылдыру қажет болады.
Сол себепті «біреу тазалайды» деген көзқарастың орнына «өзім ластамаймын» деген жауапкершілік қалыптасуы тиіс. Қоршаған ортаны қорғау мәдениетінің негізі де осында. Таза орта қалыптастыру үшін ең алдымен қоқыстың бей-берекет тасталуына жол бермеу қажет.
Қалдықтарды белгіленбеген жерлерге төгу қала келбетіне де айтарлықтай кері әсер етеді. Абаттандырылып, көгалдандырылып жатқан аумақтардың жанында заңсыз қоқыс үйінділерінің пайда болуы жасалып жатқан жұмыстардың нәтижесін төмендетеді. Сондықтан тазалық пен абаттандыру жұмыстары өзара сабақтас жүргізілуі керек.
Қалада жаңа ағаштар отырғызылып, көшелер мен қоғамдық орындар көркейтіліп жатқан кезде сол аумақтардың тазалығын сақтау маңызды. Жасыл желекті көбейту мен қаланы абаттандырудың нәтижесі айнала таза болғанда ғана толық көрінеді.
Қоршаған ортаға жанашырлық таныту үшін міндетті түрде ауқымды экологиялық шараға қатысу қажет емес. Қоқысты жерге тастамау, тұрмыстық қалдықтарды арнайы орынға шығару, қоғамдық мүлікті бүлдірмеу, жасыл желекке ұқыпты қарау секілді қарапайым әрекеттердің өзі экологиялық мәдениеттің көрінісі.
Арыс қаласының әрбір тұрғыны осы қағидаларды күнделікті өмірінде сақтаған жағдайда қала тазалығын қамтамасыз ету жұмыстарының тиімділігі де артады. Коммуналдық қызметтердің міндеті тазалық жұмыстарын ұйымдастыру болса, тұрғындардың міндеті – тазартылған аумақты қайта ластамау.
Тазалық мәселесінде тұрғындармен қатар кәсіпкерлердің де жауапкершілігі маңызды. Кәсіпкерлік нысандардың иелері өздеріне тиесілі және іргелес аумақтарды таза ұстап, пайда болған қалдықтарды белгіленген тәртіппен шығаруы қажет. Сауда немесе қызмет көрсету орындарының маңында қоқыстың жиналуына жол бермеу қаланың жалпы санитариялық жағдайына оң әсер етеді.
Қаланың тазалығы оның тұрғындарының мәдениетін көрсететін маңызды өлшемдердің бірі. Таза көшелер, жинақы аулалар және қоқыссыз қоғамдық орындар тұрғындарға да, қала қонақтарына да жағымды әсер қалдырады. Сондықтан туған қаланың тазалығын сақтау – оның абыройына құрметпен қараудың бір көрінісі.
Экологиялық мәдениет бала кезден қалыптасады. Үлкендер көшеде қоқыс тастамай, қоршаған ортаға ұқыпты қараса, балалар да осы әрекетті үлгі етеді. Сондықтан тазалық мәселесінде әрбір ересек азаматтың мінез-құлқы өскелең ұрпақ үшін маңызды тәрбие құралы болып табылады.
Балаларға табиғатты қорғау туралы айтумен қатар, оны күнделікті іс-әрекет арқылы көрсету қажет. Қоқысты арнайы жәшікке салу, қоғамдық орындарды таза ұстау және жасыл желекті қорғау сияқты қарапайым дағдылар кейін тұрақты әдетке айналады.
Қала аумағында бей-берекет қоқыс орындарының пайда болуының алдын алу үшін профилактикалық жұмыстардың да маңызы жоғары. Тұрғындарға тұрмыстық қалдықтарды шығару тәртібін түсіндіру, арнайы мекемелермен келісімшарт жасау қажеттігін ескерту және заң талаптарын сақтау туралы ақпарат беру құқық бұзушылықтардың алдын алуға мүмкіндік береді.
Сонымен қатар алдағы уақытта қала аумағында рейдтік іс-шаралар күшейтіледі. Белгіленбеген орындарға қоқыс тастау деректері анықталған жағдайда кінәлі азаматтарға қолданыстағы заңнама аясында тиісті шаралар қолданылатын болады.
Рейдтік іс-шаралардың мақсаты тек құқық бұзған азаматты анықтап, жауапкершілікке тарту емес. Оның негізгі міндеттерінің бірі – заңсыз қоқыс төгудің алдын алу және тұрғындарға тазалық талаптарын сақтау қажеттігін түсіндіру.
Егер азамат қалдықтарды белгіленбеген орынға төгудің жауапкершілікке әкелетінін және мұндай әрекеттің қоршаған ортаға зиян келтіретінін түсінсе, құқық бұзушылықтың алдын алуға мүмкіндік артады. Сондықтан бақылау мен түсіндіру жұмыстары қатар жүргізілуі тиіс.
Заң талаптары баршаға ортақ. Қала тазалығын сақтау жөніндегі талаптарды бір тұрғын орындап, екінші тұрғын елемейтін болса, ортақ нәтижеге жету қиын. Сондықтан тазалық мәселесінде жауапкершілік те ортақ болуы қажет.
Арыс қаласының тазалығы тек орталық көшелердің жағдайымен өлшенбейді. Қала шетіндегі аумақтар, тұрғын үй секторлары, бос жатқан жерлер мен басқа да қоғамдық кеңістіктердің тазалығы да назарда болуы тиіс. Белгіленбеген жерге тасталған қоқыс қай жерде орналасса да, ол қаланың ортақ санитариялық жағдайына әсер етеді.
Осы себепті заңсыз қоқыс үйінділерін анықтау және тазарту жұмыстарымен бірге олардың қайта пайда болуына жол бермеу маңызды. Егер тазартылған аумақ бақылаусыз қалып, тұрғындар қайта қоқыс төге бастаса, мәселе қайталана береді.
Тұрақты нәтижеге қол жеткізу үшін тазарту, түсіндіру, бақылау және жауапкершілік шаралары бір-бірімен сабақтас болуы керек. Бір жағынан, анықталған қоқыс тазартылса, екінші жағынан оның қайта төгілуінің алдын алу жұмыстары жүргізілуі қажет.
«Таза Қазақстан» бастамасының мәні де тазалықты қоғамның ортақ құндылығына айналдырумен байланысты. Әрбір адам қоршаған ортаның жағдайына өзінің де ықпалы бар екенін сезінуі қажет. Бір адамның жауапты әрекеті шағын болып көрінгенімен, мыңдаған тұрғын осындай ұстанымды сақтағанда қаланың жалпы жағдайы өзгереді.
Таза қала – жайлы өмір сүру ортасының негізгі шарттарының бірі. Тұрғындар балаларымен серуендейтін көшелер мен қоғамдық орындардың таза болғанын қалайды. Бірақ мұндай ортаны қалыптастыруға әр азаматтың өзі де үлес қосуы қажет.
Қала аумағын арнайы техникамен тазалау – мәселенің салдарын жою. Ал негізгі мақсат – мұндай қоқыс үйінділерінің мүлде пайда болмауына қол жеткізу. Ол үшін тұрғындардың экологиялық жауапкершілігін арттыру және қалдықтарды шығару тәртібін сақтау маңызды.
Тұрмыстық қалдықтарды арнайы қызмет көрсететін мекемелер арқылы шығару осы мәселенің жүйелі шешімдерінің бірі. Тұрғындар тиісті мекемелермен келісімшарт жасап, қоқысты белгіленген тәртіппен шығарған жағдайда оны бос жерлерге, жол жиегіне немесе басқа да рұқсат етілмеген аумақтарға төгуге қажеттілік болмайды.
Бұл ретте тұрғындардың саналы таңдауы шешуші рөл атқарады. Қоқысты жасырын түрде белгіленбеген жерге тастау уақытша оңай шешім болып көрінуі мүмкін, алайда оның салдары бүкіл қалаға әсер етеді.
Бір жерде пайда болған заңсыз қоқыс үйіндісі басқа адамдардың да сол жерге қалдық тастауына себеп болуы ықтимал. Нәтижесінде шағын қоқыс қысқа уақыт ішінде көлемді үйіндіге айналуы мүмкін. Сондықтан мұндай жағдайға бастапқы кезеңнен жол бермеу маңызды.
Тұрғындардың тазалыққа деген жауапкершілігі артқан сайын қаланың көркеюіне жұмсалатын еңбектің нәтижесі де жақсы сақталады. Тазалыққа бөлінген ресурс қайта-қайта бір мәселені шешуге емес, басқа аумақтарды абаттандыру мен көркейтуге бағытталуы мүмкін.
Арыс қаласында тұрақты өткізілетін сенбіліктер тұрғындарды ортақ іске жұмылдырып келеді. Мұндай шаралар барысында қоғамдық орындар мен түрлі аумақтар тазартылып, қаланың санитариялық жағдайын жақсартуға үлес қосылады. Дегенмен сенбіліктің нақты нәтижесі тазартылған жердің кейін де таза сақталуымен өлшенеді.
Тазалық әр аптаның немесе айдың белгілі бір күні ғана еске түсетін міндет болмауы керек. Ол адамның күнделікті өмір салтына айналуы қажет. Қоғамдық орынға қоқыс тастамау үшін сенбілікті күтудің қажеті жоқ.
Туған қаласына жанашыр азамат оның тазалығын өз үйінің тазалығындай қабылдайды. Қаланың әрбір көшесі, саябағы, алаңы мен қоғамдық аумағы – тұрғындардың ортақ кеңістігі.
Осы ортақ кеңістікті таза сақтау адамдардың бір-біріне деген құрметін де білдіреді. Бір адамның тастаған қоқысын екінші адамның жинауға мәжбүр болуы қоғамдық жауапкершілік қағидатына сәйкес келмейді. Сондықтан әркім өз қалдығын өзі дұрыс шығаруға дағдылануы тиіс.
Қоршаған ортаны қорғау үлкен бастамалардан ғана емес, күнделікті қарапайым әрекеттерден құралады. Қоқысты сұрыптау мүмкіндігі болған жағдайда оны тиімді пайдалану, қалдықты белгіленген орынға шығару, табиғи және қоғамдық аумақтарды ластамау – экологиялық жауапкершіліктің нақты көріністері.
Арыс қаласында жүргізіліп жатқан тазалық жұмыстары да тұрғындарға қолайлы әрі көрікті орта қалыптастыруды көздейді. Қаланы абаттандыру, көгалдандыру және тазарту бағытындағы жұмыстардың нәтижелі болуы үшін тұрғындардың қолдауы қажет.
Қала тазалығын сақтау кезінде бақылау шаралары да жалғасады. Рейдтер барысында заң талаптарын бұзған азаматтар анықталған жағдайда тиісті шаралар қабылданады. Бұл – барлық тұрғынға ортақ тәртіпті қамтамасыз етудің қажетті тетіктерінің бірі.
Дегенмен ең тиімді нәтиже тұрғындардың заңнан немесе айыппұлдан қорыққандықтан емес, туған қаласына деген жауапкершілігін сезініп тазалықты сақтауы арқылы қалыптасады. Экологиялық мәдениеттің жоғары деңгейі де осындай саналы көзқарастан көрінеді.
Қалада қоқыс жинау мен шығару жұмыстары қаншалықты ұйымдастырылғанымен, тұрғындар тарапынан жауапкершілік болмаса, тазалықты тұрақты сақтау қиын. Сондықтан бұл мәселені тек коммуналдық қызметтің міндеті ретінде қарастыру дұрыс емес.
Тұрғын, кәсіпкер, мемлекеттік орган және коммуналдық мекеме ортақ мақсатта әрекет еткен жағдайда ғана қала тазалығы тұрақты қамтамасыз етіледі. Әр тарап өз міндетін жауапкершілікпен орындауы тиіс.
Қала аумағында анықталған бей-берекет қоқыстың арнайы техникалар көмегімен тазартылуы – атқарылып жатқан жұмыстың бір бөлігі. Ендігі маңызды міндет – сол аумақта заңсыз қоқыс үйіндісінің қайта пайда болуына жол бермеу.
Ол үшін тұрғындар қоқыс шығару қызметін көрсететін мекемелермен келісімшарт жасап, тұрмыстық қалдықтарды заң талаптарына сәйкес шығаруы қажет. Белгіленген тәртіпті сақтау қаладағы заңсыз қоқыс орындарын азайтуға мүмкіндік береді.
Арыс қаласының тазалығы – барша тұрғынға ортақ жауапкершілік. Бір адамның ұқыптылығы бүкіл қаланы бірден өзгерте алмағанымен, әрбір тұрғын осындай ұстанымда болса, ортақ нәтиже міндетті түрде көрінеді.
Таза көше мен таза аула тұрғындардың өмір сүру сапасына тікелей әсер етеді. Балалардың таза ортада ойнауы, тұрғындардың абаттандырылған қоғамдық орындарда демалуы және қаланың көрікті болуы үшін тазалықты сақтау күнделікті міндетке айналуы тиіс.
Туған жерге деген сүйіспеншілік оның табиғаты мен қоғамдық кеңістігіне жанашырлықпен қараудан көрінеді. Қалаға деген құрмет – оның көшесін ластамаудан, жасыл желегін қорғаудан және ортақ мүлікке ұқыпты қараудан басталады.
Алдағы уақытта Арыс қаласында тазалық талаптарының орындалуын бақылауға бағытталған рейдтік іс-шаралар күшейтіліп, белгіленбеген орындарға қоқыс тастаған азаматтарға заң аясында тиісті шаралар қолданылатын болады. Сонымен қатар тұрғындар арасында тазалық мәдениетін қалыптастыруға бағытталған түсіндіру және профилактикалық жұмыстар жалғасады.
Негізгі мақсат – қоқысты үнемі тазалай беру емес, оның бей-берекет тасталуына жол бермейтін қоғамдық мәдениетті қалыптастыру. Тұрғындардың әрқайсысы осы жауапкершілікті сезінген кезде ғана «Таза Қазақстан» аясындағы жұмыстардың тұрақты нәтижесіне қол жеткізуге болады.
Арыстың тазалығы мен көркеюі әрбір тұрғынның күнделікті іс-әрекетінен басталады. Қоқысты рұқсат етілмеген жерге тастамау, тұрмыстық қалдықтарды белгіленген тәртіппен шығару және қоғамдық орындарды таза ұстау – туған қалаға қосылатын қарапайым, бірақ маңызды үлес.
Таза әрі көрікті Арыс – баршамызға ортақ мақсат. Сондықтан қоршаған ортаға жанашырлықпен қарап, тазалық талаптарын сақтап, туған қаламыздың көркеюіне бірге үлес қосайық.
