Сауран ауданында тұрғындарды тұрақты әрі сапалы электр энергиясымен қамтамасыз ету, инженерлік инфрақұрылымды кезең-кезеңімен жаңғырту және энергетикалық жүйенің сенімділігін арттыру бағытында жүйелі жұмыстар жүргізілуде. Осы бағыттағы маңызды жобалардың бірі Шаға ауылдық округіне қарасты Шаға елді мекенінде жүзеге асырылуда.
Сауран ауданының әкімі Мақсат Таңғатаров жұмыс сапары барысында Шаға елді мекенінде жүргізіліп жатқан электр инфрақұрылымын жаңғырту жұмыстарының барысымен танысты. Аудан әкімі құрылыс алаңын аралап, мердігер мекеме өкілдері мен жауапты сала басшыларының есебін тыңдады. Сонымен қатар ауыл тұрғындарымен кездесіп, олардың ұсыныс-пікірлеріне назар аударды. Көтерілген мәселелердің кезең-кезеңімен шешілетіні айтылды.
Жоба аясында Шаға елді мекенінде 323 дана темірбетон электр бағанасы орнатылып, 10,6 шақырым электр желісі тартылған. Сонымен қатар 3 дана трансформатор орнатылып, елді мекеннің электрмен жабдықтау жүйесінің сенімділігі мен сапасын арттыруға бағытталған жұмыстар жүргізілуде.
Электр инфрақұрылымын жаңғырту – тұрғындардың күнделікті өмір сапасына тікелей әсер ететін маңызды бағыт. Бүгінде электр энергиясы тұрғын үйлердің ғана емес, әлеуметтік нысандардың, кәсіпкерлік объектілерінің, ауыл шаруашылығы мен басқа да салалардың тұрақты жұмыс істеуі үшін қажетті негізгі ресурстардың біріне айналған.
Сондықтан электр желілерінің сенімді жұмыс істеуі елді мекендердің әлеуметтік-экономикалық дамуының маңызды шарты саналады.
Шаға елді мекенінде жүзеге асырылып жатқан жоба қолданыстағы электрмен жабдықтау жүйесінің сенімділігі мен сапасын арттыруға бағытталған. Жаңа электр бағаналары мен желілердің тартылуы, трансформаторлардың орнатылуы электр инфрақұрылымын жетілдіру бойынша атқарылып жатқан нақты жұмысты көрсетеді.
Трансформаторлар электрмен жабдықтау жүйесінің маңызды элементтерінің бірі. Олар электр энергиясын тұтынушыларға қажетті деңгейде жеткізу жүйесінде маңызды қызмет атқарады. Сондықтан олардың техникалық талаптарға сәйкес орнатылуы мен тұрақты жұмыс істеуі электрмен қамту сапасына әсер етеді.
Жалпы энергетикалық инфрақұрылымды жаңғырту барысында тек жаңа желілерді салу ғана емес, олардың ұзақ мерзімді сенімділігіне де ерекше назар аудару қажет. Электр желілері ұзақ уақыт пайдаланылатын инженерлік инфрақұрылым болғандықтан, құрылыс сапасы кейінгі пайдалану тиімділігіне тікелей ықпал етеді.
Осыған байланысты аудан әкімі құрылыс жұмыстарының сапасы мен белгіленген мерзімде аяқталуына ерекше назар аударып, жауапты тұлғаларға жобаны талапқа сай аяқтау жөнінде нақты тапсырмалар берді.
Тұрғындарды тұрақты әрі сапалы электр энергиясымен қамтамасыз ету – энергетикалық саясаттың жергілікті деңгейдегі негізгі міндеттерінің бірі.
Сонымен бірге электр инфрақұрылымын дамыту энергияны тиімді пайдалану саясатымен қатар жүруі тиіс.
Энергия тиімділігі тек электр энергиясын аз тұтыну деген ұғымды білдірмейді. Оның негізгі мақсаты – қажетті нәтижеге энергия ресурстарын негізсіз артық жұмсамай қол жеткізу.
Электр энергиясын өндіру, тасымалдау және тұтынушыға жеткізу біртұтас жүйені құрайды. Сондықтан энергетикалық тиімділік мәселесі электр станциясынан бастап соңғы тұтынушыға дейінгі барлық кезеңді қамтиды.
Электр желілерінің техникалық жағдайы жақсы болған сайын энергетикалық жүйенің сенімді жұмыс істеуіне жағдай қалыптасады. Ал инфрақұрылымның уақытылы жаңғыртылуы апаттық жағдайлардың алдын алуға және электрмен жабдықтаудың тұрақтылығын қамтамасыз етуге көмектеседі.
Шаға елді мекенінде жүргізіліп жатқан жұмыстардың маңыздылығы да осында.
323 дана темірбетон электр бағанасының орнатылуы мен 10,6 шақырым желінің тартылуы – ауқымды инфрақұрылымдық жұмыс. Ал 3 трансформатордың орнатылуы елді мекендегі электрмен жабдықтау жүйесін жетілдіруге бағытталған.
Мұндай жобалар тұрғындардың күнделікті тұрмысына ғана емес, ауылдағы кәсіпкерліктің дамуына да әсер етеді.
Шағын кәсіпкерлік нысандарының басым бөлігі электр энергиясына тәуелді. Сауда, қызмет көрсету, ауыл шаруашылығы өнімдерін өңдеу, шағын өндіріс және басқа бағыттарда электр қуаты тұрақты қажет.
Электрмен жабдықтау жүйесінің сапасы жоғары болған жағдайда кәсіпкерлердің жұмысын тұрақты ұйымдастыруға мүмкіндік артады.
Әлеуметтік нысандар үшін де сенімді электр инфрақұрылымы маңызды.
Мектептер, медициналық мекемелер, мәдениет және спорт нысандары, әкімшілік ғимараттар мен басқа қоғамдық объектілердің қалыпты жұмыс істеуі электрмен тұрақты қамтамасыз етілуіне байланысты.
Сондықтан электр инфрақұрылымын жаңғырту – тұтас елді мекеннің даму мүмкіндігін кеңейтетін жұмыс.
Энергетикалық инфрақұрылымның сапасы тұрғындардың тұрмыстық жағдайына да тікелей әсер етеді.
Қазіргі үйлерде жарықтандырудан бөлек тоңазытқыш, кір жуғыш машина, теледидар, байланыс құралдары және басқа көптеген тұрмыстық құрылғылар электр энергиясымен жұмыс істейді.
Цифрландыру үдерісінің кеңеюімен электр энергиясының маңызы одан әрі артып отыр.
Интернет, байланыс және түрлі цифрлық қызметтер де сенімді электрмен жабдықтау жүйесіне тәуелді.
Осы себепті ауылдық елді мекендердің электр инфрақұрылымын жаңарту өңірлер арасындағы инфрақұрылымдық айырмашылықтарды азайтуға да ықпал етеді.
Ауыл тұрғындары да сапалы және сенімді инженерлік инфрақұрылымға қол жеткізуі тиіс.
Бұл халықтың ауылда тұрақтап, еңбек етуіне, кәсіп ашуына және өмір сүру сапасын арттыруына жағдай жасайды.
Энергияны тиімді пайдалану мәселесінде тұтынушылардың жауапкершілігі де маңызды.
Инфрақұрылым қаншалықты жаңғыртылғанымен, электр энергиясын негізсіз ысырап ету жалпы энергетикалық тиімділікті төмендетеді.
Сондықтан тұрғындар арасында энергия үнемдеу мәдениетін қалыптастыру қажет.
Қажетсіз уақытта жарықты сөндіру, пайдаланылмай тұрған электр құрылғыларын желіден ажырату, энергия тиімді тұрмыстық техниканы таңдау және электр энергиясының тұтынылуын бақылау – әр отбасы қолдана алатын қарапайым шаралар.
Энергия тиімді жарықтандыру жүйелерін пайдалану да маңызды.
Үйдегі және қоғамдық нысандардағы ескі әрі энергияны көп тұтынатын жарық көздерін тиімді технологиялармен алмастыру электр энергиясын ұтымды пайдалануға мүмкіндік береді.
Бұл қағидат көшелерді жарықтандыру жүйесіне де қатысты.
Елді мекендерде сапалы көше жарығы тұрғындардың қауіпсіздігі үшін қажет болса, энергия тиімді жабдықтарды пайдалану коммуналдық шығындарды оңтайландыруға көмектеседі.
Энергия тиімділігі мемлекеттік мекемелер мен кәсіпорындар үшін де экономикалық маңызға ие.
Электр энергиясының артық тұтынылуын төмендету коммуналдық және өндірістік шығындарды оңтайландыруға мүмкіндік береді.
Осылайша энергия үнемдеу тек экологиялық емес, экономикалық мәселе де болып табылады.
Бұл «жасыл экономика» қағидаттарымен тікелей сабақтасады.
«Жасыл экономика» табиғи және энергетикалық ресурстарды ұтымды пайдалану, қоршаған ортаға түсетін жүктемені төмендету және экономиканың тұрақты дамуын қамтамасыз ету қағидаттарына негізделеді.
Оның маңызды бағыттарының бірі – энергия тиімділігін арттыру.
Экономика өскен сайын электр энергиясына сұраныс та ұлғаяды. Сондықтан жаңа энергетикалық қуаттарды іске қосумен қатар қолда бар энергияны тиімді пайдалану қажет.
Бұл жерде энергетикалық инфрақұрылымды жаңғырту мен тұтыну тиімділігін арттыру бір-бірін толықтырады.
Шаға елді мекеніндегі электр желілерін жаңғырту жұмыстары осы тұрғыдан ерекше маңызға ие.
Бір жағынан тұрғындарды тұрақты электр энергиясымен қамтамасыз етуге бағытталған инфрақұрылым жетілдірілсе, екінші жағынан алдағы уақытта энергияны тиімді пайдалану мәдениетін дамытуға мүмкіндік қалыптасады.
Энергетикалық жүйенің сенімділігі ауданның инвестициялық тартымдылығына да әсер етеді.
Кәсіпкер немесе инвестор жаңа жоба бастамас бұрын қажетті инженерлік инфрақұрылымның қолжетімділігіне назар аударады.
Электр энергиясының жеткілікті және тұрақты болуы өндірістік жобалардың орналасу орнын таңдаудағы маңызды факторлардың бірі болуы мүмкін.
Сондықтан электр инфрақұрылымына салынған инвестиция экономиканың басқа салаларының дамуына да жағдай жасайды.
Ауыл шаруашылығында да электр энергиясының рөлі жоғары.
Суару жабдықтары, сорғылар, өнімді сақтау және өңдеу жүйелері мен басқа да технологиялық жабдықтар электр энергиясын қажет етуі мүмкін.
Электрмен сенімді қамтамасыз ету заманауи технологияларды енгізу мүмкіндігін кеңейтеді.
Сонымен бірге ауыл шаруашылығында қолданылатын электр жабдықтарының энергия тиімділігіне назар аудару қажет.
Мысалы, технологиялық жабдықтардың техникалық жағдайын бақылау және оларды нақты қажеттілікке сай пайдалану электр энергиясының артық жұмсалуына жол бермеуге көмектеседі.
Бұл су ресурстарын тиімді пайдаланумен де байланысты болуы мүмкін.
Егер су электр сорғылары арқылы жеткізілсе, судың босқа ағуы электр энергиясының да артық жұмсалуына әкеледі.
Сондықтан су мен энергияны тиімді пайдалану өзара байланысты бағыттар ретінде қарастырылуы тиіс.
«Жасыл экономика» дәл осындай кешенді тәсілді көздейді.
Ресурстарды жеке-жеке емес, олардың өзара байланысын ескере отырып басқару тұрақты дамуға мүмкіндік береді.
Электр энергиясын үнемдеу су ресурсын үнемдеуге ықпал етуі мүмкін, ал суды тиімді пайдалану кей жағдайда электр энергиясына қажеттілікті азайтады.
Сондықтан инфрақұрылымды жаңғырту барысында ұзақ мерзімді ресурстық тиімділікке басымдық беру маңызды.
Қазақстанда энергетикалық жүйені дамыту барысында жаңартылатын энергия көздерінің де рөлі артып келеді.
Күн және жел энергетикасы электр энергиясын өндіру құрылымын әртараптандыруға мүмкіндік береді.
«Жасыл экономикаға» көшу жағдайында мұндай энергия көздерін дамыту энергетикалық саясаттың маңызды бағыттарының бірі болып табылады.
Алайда электр энергиясы қай көзден өндірілсе де, оны тұтынушыға жеткізу үшін сенімді электр желілері қажет.
Осы тұрғыдан Шағадағы электр инфрақұрылымын жаңғырту сияқты жергілікті жобалардың маңызы жоғары.
Генерация қуатының болуы жеткіліксіз. Өндірілген электр энергиясын елді мекендерге сенімді жеткізетін тарату инфрақұрылымы да сапалы болуы тиіс.
Сондықтан энергетикалық жүйені дамыту генерация, тасымалдау, тарату және тиімді тұтыну бағыттарын біртұтас жүйе ретінде қарастыруды талап етеді.
Бұл қағидат елдің ұзақ мерзімді энергетикалық қауіпсіздігіне де қатысты.
Экономиканың дамуы мен электр энергиясына сұраныстың артуы энергетикалық қуаттарды кезең-кезеңімен көбейтуді қажет етеді.
Бұл бағытта дәстүрлі генерациямен қатар жаңартылатын энергия көздерін дамыту және ұзақ мерзімді тұрақты генерация мәселелерін қарастыру маңызды.
Қазақстанның энергетикалық болашағында атом энергетикасы мәселесі де осы тұрғыдан қарастырылады.
Атом энергетикасына қатысты ақпараттық-түсіндіру жұмыстары ғылыми негізделген және нақты ақпаратқа сүйенуі қажет.
Атом электр станциясының жұмыс істеу қағидаты, қауіпсіздік жүйелері, технологиялық талаптар және энергетикалық жүйедегі рөлі тұрғындарға түсінікті тілде жеткізілуі тиіс.
Атом энергетикасының басты ерекшеліктерінің бірі – электр энергиясын тұрақты көлемде өндіруге бағытталған базалық генерация көзі ретінде қарастырылуы.
Сонымен бірге мұндай жобаларда қауіпсіздік талаптары мен қоршаған ортаны қорғау мәселелері бірінші кезекте тұруы тиіс.
Энергетикалық қауіпсіздікті қамтамасыз ету бір ғана энергия көзіне тәуелді болмауы қажет.
Күн және жел энергетикасы, дәстүрлі генерация, перспективалық атом энергетикасы және басқа да энергия көздері жалпы энергетикалық жүйенің әртүрлі элементтері ретінде қарастырылады.
Ал осы жүйенің тағы бір маңызды элементі – энергия тиімділігі.
Егер электр энергиясын тұтыну тиімсіз болса, жаңа қуаттарды іске қосудың өзі ресурстық ысырап мәселесін толық шеше алмайды.
Сондықтан энергия өндіруді арттыру мен энергияны үнемдеу қатар жүруі тиіс.
Шаға елді мекеніндегі электр инфрақұрылымын жаңғырту жұмыстары жергілікті деңгейдегі энергетикалық жүйені жетілдірудің нақты мысалы болып табылады.
Мұнда нақты инфрақұрылым жасалып, электр желілері тартылып, трансформаторлар орнатылуда.
Бұл жұмыстардың нәтижесінде елді мекеннің электрмен жабдықтау жүйесінің сенімділігі мен сапасын арттыру көзделіп отыр.
Мұндай жобалар барысында құрылыс сапасы ерекше бақылауды қажет етеді.
Электр желілерінің техникалық талаптарға сәйкес салынуы олардың қауіпсіз әрі ұзақ мерзім жұмыс істеуіне әсер етеді.
Сапасыз орындалған жұмыс кейін қосымша жөндеу шығындарын туындатуы мүмкін.
Ал бастапқы кезеңнен сапалы орындалған инфрақұрылым бюджет пен техникалық ресурстарды тиімді пайдалануға мүмкіндік береді.
Сондықтан аудан әкімі Мақсат Таңғатаровтың мердігер мекеме мен жауапты сала басшыларына құрылыс сапасы мен мерзіміне қатысты нақты талап қоюы жобаның нәтижелілігі үшін маңызды.
Энергетикалық инфрақұрылым нысандарында қауіпсіздік талаптарының сақталуы да бірінші кезектегі міндет.
Электр желілері мен трансформаторлар арнайы техникалық нормаларға сәйкес пайдаланылуы тиіс.
Тұрғындардың да электр қауіпсіздігі ережелерін сақтауы маңызды.
Электр бағаналары мен трансформаторлық нысандарға рұқсатсыз жақындамау, электр желілеріне өз бетінше араласпау және ақау байқалған жағдайда жауапты қызметтерге хабарлау қауіпсіздік мәдениетінің бір бөлігі.
Энергияны тиімді пайдалану мәдениеті қауіпсіздік мәдениетімен қатар қалыптасуы тиіс.
Ресурсты үнемдеу дегеніміз қауіпсіздік талаптарын елемеу емес.
Керісінше, сенімді, қауіпсіз және тиімді энергетикалық жүйе осы үш қағидаттың бір уақытта орындалуын талап етеді.
Сауран ауданында энергетикалық инфрақұрылымды дамыту халық санының, тұрғын үй құрылысының, кәсіпкерліктің және өндірістің өсуімен қатар жүргізілуі маңызды.
Жаңа үйлер мен әлеуметтік нысандар салынған сайын электр желілеріне түсетін жүктеме де өзгеруі мүмкін.
Сондықтан энергетикалық инфрақұрылымды жоспарлау кезінде бүгінгі қажеттілікпен қатар болашақтағы сұранысты да ескеру қажет.
Бұл электр желілерінің ұзақ мерзімді тұрақтылығын қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
Шағадағы жоба ауыл тұрғындарының өтініштері мен нақты қажеттіліктерін ескере отырып жүзеге асырылып жатқан инфрақұрылымдық жұмыстың маңызын көрсетеді.
Аудан әкімінің тұрғындармен кездесіп, олардың ұсыныс-пікірлерін тыңдауы халықпен кері байланыстың да энергетикалық инфрақұрылымды жоспарлауда маңызды екенін аңғартады.
Тұрғындар күнделікті өмірде электрмен жабдықтау жүйесінің қандай мәселелері бар екенін тікелей сезінеді.
Сондықтан олардың өтініштері мен ұсыныстары инфрақұрылымның әлсіз тұстарын анықтауға көмектеседі.
Бұл мәселелерді кезең-кезеңімен шешу арқылы электрмен жабдықтау сапасын жүйелі түрде арттыруға мүмкіндік бар.
Энергетикалық инфрақұрылымды жаңғырту жұмыстары ақпараттық-түсіндіру шараларымен де қатар жүруі тиіс.
Тұрғындарға электр энергиясын тиімді пайдалану, электр қауіпсіздігі және энергия үнемдеудің экономикалық пайдасы туралы түсіндіру маңызды.
Әсіресе балалар мен жастар арасында энергияға жауапкершілікпен қарау мәдениетін қалыптастыру ұзақ мерзімді нәтиже береді.
Жарықты қажетсіз жақпау немесе электр құрылғысын пайдаланғаннан кейін өшіру қарапайым әрекет болып көрінгенімен, мұндай әдеттер көптеген тұрғындар арасында қалыптасқанда жалпы нәтиже айтарлықтай болады.
Бұл «жасыл экономикаға» көшудің тұрмыстық деңгейдегі негізі.
«Жасыл экономика» тек ірі кәсіпорындар мен энергетикалық жобалардан басталмайды.
Ол әрбір отбасының, әрбір мекеменің және әрбір кәсіпорынның ресурстарды қалай пайдаланатынынан басталады.
Электр энергиясы, су, жылу және табиғи газ – барлығы ұқыпты пайдалануды қажет ететін ресурстар.
Оларды тиімді пайдалану экономикалық шығынды азайтып, инфрақұрылымға түсетін жүктемені оңтайландырады.
Сауран ауданында электр инфрақұрылымын жаңғырту мен газдандыру жұмыстарын кезең-кезеңімен жүргізу ауданның тұрақты дамуына негіз қалыптастырады.
Бұл ретте жаңа желілердің сапасы, энергия тиімділігі, қауіпсіздік және тұрғындардың ресурстарды пайдалану мәдениеті бірдей маңызға ие.
Шаға елді мекенінде 323 дана темірбетон электр бағанасының орнатылып, 10,6 шақырым электр желісінің тартылуы және 3 трансформатордың орнатылуы – осы бағытта атқарылып жатқан нақты жұмыстың нәтижесі.
Жоба аяқталғаннан кейін тұрғындарды тұрақты әрі сапалы электр энергиясымен қамтамасыз етуге бағытталған инфрақұрылымдық мүмкіндік арта түседі.
Бұл тұрғындардың өмір сүру сапасын жақсартумен қатар, кәсіпкерліктің, ауыл шаруашылығының және әлеуметтік саланың дамуына жағдай жасайды.
Ал электр инфрақұрылымын энергия тиімділігі қағидаттарымен ұштастыру оның ұзақ мерзімді экономикалық және экологиялық тиімділігін арттыруға мүмкіндік береді.
Сауран ауданында энергетикалық инфрақұрылымды дамыту жұмыстары елді мекендердің тұрақты дамуы үшін маңызды бағыт болып қала береді.
Электрмен сенімді қамтамасыз ету, табиғи газға қолжетімділікті кеңейту, ресурстарды тиімді пайдалану, «жасыл экономика» қағидаттарын енгізу және энергетикалық қауіпсіздік туралы түсіндіру жұмыстарын қатар жүргізу арқылы тұрғындар үшін қолайлы әрі тұрақты инфрақұрылым қалыптастыруға болады.
Шаға елді мекеніндегі электр инфрақұрылымын жаңғырту жобасы – осы міндеттерді жергілікті деңгейде жүзеге асыруға бағытталған нақты қадамдардың бірі.
