2026 жылғы 15 наурызда өткен республикалық референдум Түркістан облысының Төлеби ауданында да жоғары азаматтық жауапкершілік жағдайында өтті. Таңғы сағат 07:00-ден бастап аудан аумағындағы **69 референдум учаскесі** жұмысын бастады. Бұл көрсеткіш бойынша Төлеби ауданы Түркістан облысындағы дауыс беру учаскелері ең көп аудандардың қатарында болды: облыс бойынша барлығы 947 учаске ашылса, Төлеби ауданында 69 учаске азаматтарды қабылдады. Дауыс беру орындары қажетті материалдық-техникалық құралдармен жабдықталып, азаматтардың өз таңдауын еркін жасауына жағдай жасалды. Облыс көлемінде тірек-қимыл аппаратының функциялары бұзылған азаматтардың, соның ішінде кресло-арба пайдаланатын тұрғындардың қолжетімділігі ескеріліп, жасырын дауыс беруге арналған арнайы кабиналар мен мүгедектігі бар азаматтарға арналған бұрыштар ұйымдастырылды. Осындай ортақ дайындықтың аясында Төлеби ауданының тұрғындары да таңертеңнен бастап өздеріне белгіленген учаскелерге келіп, ел өміріндегі маңызды саяси науқанға қатысты. Дауыс беру барысында әр тұрғын өзінің конституциялық құқығын пайдаланып қана қойған жоқ, мемлекеттің болашағына қатысты ортақ шешім қалыптастыру үдерісіне қатысушы болды. Сондықтан референдум күні ауданның қаласы мен ауылдарындағы сайлау учаскелерінде байқалған белсенділікті азаматтардың ел келешегіне бейжай қарамайтынының, қоғамдық жауапкершілікті сезінетінінің нақты белгісі ретінде қарастыруға болады. ([Государственный портал РК][1])
Төлеби ауданындағы азаматтық белсенділіктің мазмұнын жекелеген тұрғындардың ісінен де көруге болады. Сол күні аудан тумасы, ардагерлер арасында самбодан әлем чемпионы **Мәди Нәбиев** те саяси науқанға қатысып, өз таңдауын жасады. Ол референдум учаскесіне алғашқылардың бірі болып келуге тырысқанын айтып, ел ертеңіне қатысты маңызды саяси науқанға қатысуды азаматтық міндет деп бағалады. Төлеби ауданындағы **№734 учаске Ленгір қаласының Самал мөлтек ауданындағы №7 IT мектеп-лицейінің ғимаратында** орналасқан. Мұндай мысал қоғамға белгілі тұлғаның спорттағы жетістігімен ғана емес, азаматтық белсенділігімен де жастарға үлгі бола алатынын көрсетеді. Мәди Нәбиевтің әрекетін белгілі бір таңдауды насихаттау ретінде емес, ең алдымен мемлекет өміріндегі маңызды мәселеге жауапкершілікпен қатысу деп бағалау қажет. Азаматтық мәдениет әр адамның өз пікірін еркін қалыптастыруынан, заңда белгіленген мүмкіндігін пайдалануынан және өзгенің таңдауына құрметпен қарауынан басталады. Төлеби ауданындағы референдум учаскелерінде түрлі жастағы, түрлі кәсіп иелерінің, отбасылардың, спортшылардың және қарапайым еңбек адамдарының дауыс беруге келуі осы ортақ қағиданың көрінісіне айналды. Ұрпақтың үлкені өз өмірлік тәжірибесімен келсе, жастар елдің келешегіне қатысты өз көзқарасын білдірді. Біреу сайлау учаскесіне алғаш рет келсе, енді бірі бұған дейін де бірнеше саяси науқанға қатысқан болуы мүмкін. Алайда олардың барлығын біріктірген ортақ нәрсе – мемлекеттің болашағына қатысты мәселеден тыс қалмау.
Референдум күні Төлеби ауданындағы қоғамдық белсенділіктің тағы бір ерекшелігі – азаматтық жауапкершіліктің отбасылық және ұрпақтар сабақтастығы құндылықтарымен астасуы. Аудан тұрғындары арасында ата-аналарымен бірге учаскеге келген жастар, бірнеше буын өкілдері бірге дауыс берген отбасылар және қоғамдық өмірге белсенді еңбек адамдары болды. Тіпті өңірлік ақпаратта Төлеби ауданында **Атазаң есімді жасөспірімнің ата-анасының ел болашағына қатысты маңызды таңдауға қатысуын сырттай бақылап, дауыс беру үдерісімен танысқаны** атап өтілді. Бұл – жасөспірімнің өзі дауыс берді деген сөз емес. Ол ата-анасымен бірге саяси науқанның өту тәртібін көріп, азаматтардың өз таңдауын қалай жасайтынымен танысты. Осындай қарапайым көріністің өзі азаматтық тәрбиенің отбасынан басталатынын көрсетеді. Бала заңды құрметтеуді, ел өміріне бейжай қарамауды және қоғамдық жауапкершілікті көбіне ата-анасының ісінен үйренеді. Үлкен буынның учаскеге барып, өз таңдауын жасауы кейінгі ұрпаққа азаматтық белсенділіктің нақты үлгісін көрсетеді. Сондықтан Төлеби ауданындағы дауыс беру барысын тек саяси науқан ретінде ғана емес, отбасындағы азаматтық тәрбиенің, жауапкершілік пен елге құрметтің өмірлік көрінісі ретінде де бағалауға болады. Адамның Отанға деген сүйіспеншілігі тек ұраннан тұрмайды. Ол заңды құрметтеуден, өз міндетіне жауапкершілікпен қараудан, елдің маңызды мәселесіне қызығушылық танытудан, қоғамдық өмірге қатысудан және кейінгі ұрпаққа осы құндылықтарды жеткізуден көрінеді. ([«Жетінші арна»][2])
Төлеби ауданындағы 69 учаскенің әрқайсысы белгілі бір елді мекеннің немесе қала аумағының тұрғындарын қабылдады. Аудан аумағындағы учаскелердің орналасуы ресми түрде белгіленген. Мәселен, №734 учаске Ленгір қаласындағы №7 IT мектеп-лицейінде орналасса, №737 учаске Алатау ауылдық округінің Біркөлік елді мекеніндегі «Бәйшешек» спорттық-сауықтыру кешенінде, №752 учаске Бірінші Мамыр ауылдық округінің Бірінші Мамыр елді мекеніндегі ауылдық мәдениет үйінде, №753 учаске Жоғарғы Ақсу ауылдық округінің Сарқырама елді мекеніндегі мәдениет үйінде, №754 учаске Мәдени елді мекеніндегі ауылдық клубта, №773 учаске Көксәйек ауылдық округіндегі «Жеңіс» мәдениет үйінде орналасты. Бұл деректер аудан тұрғындарының дауыс беру мүмкіндігі Ленгір қаласымен ғана шектелмей, ауылдық округтерге дейін қамтылғанын көрсетеді. Елді мекендердегі мектептер, мәдениет үйлері, клубтар мен басқа да әлеуметтік нысандар азаматтардың дауыс беру орнына айналды. Мұның қоғамдық мәні де ерекше: күнделікті білім, мәдениет немесе спорт қызметін атқаратын ғимараттар ел үшін маңызды күні азаматтардың ортақ шешімге қатысу алаңы болды. Осы учаскелерге келген әр тұрғын өзінің жеке көзқарасын білдірді. Бір тұрғынның дауысы өз алдына жеке таңдау болғанымен, барлық азаматтың пікірі қосылғанда ол мемлекет көлеміндегі ортақ шешімге айналады. Сондықтан азаматтық жауапкершіліктің негізгі мәні – «менің бір дауысымнан не өзгереді?» деген немқұрайдылықтан бас тартып, әр адамның мемлекет өміріндегі рөлін түсінуінде. ([Государственный портал РК][3])
2026 жылғы 15 наурыздағы референдумда Төлеби ауданы тұрғындарының белсенділігі Қазақстандағы азаматтық қоғамның маңызды қағидаларымен сабақтасты. Референдумға қатысу құқығы бар азаматтың учаскеге келуі – міндетті түрде бір пікірді қолдау деген сөз емес. Демократиялық қоғамда бір азамат ұсынылған мәселені қолдауы, екіншісі қарсы дауыс беруі мүмкін. Ең маңыздысы – әркімнің таңдау еркіндігінің сақталуы, оның пікіріне құрметпен қаралуы және азаматтардың заңды жолмен өз көзқарасын білдіруі. Осы тұрғыдан Төлеби ауданындағы дауыс беру учаскелеріндегі белсенділік бірлік ұғымының да шынайы мазмұнын ашады. Бірлік – барлық адамның бірдей ойлауы емес. Бірлік – пікір әртүрлі болған жағдайда да ортақ мемлекетке, ортақ заңға және бір-бірінің құқығына құрметпен қарау. Тұрақтылық та осы сенімнен басталады. Азамат өзінің дауысы ескерілетініне, таңдауының еркіндігі қамтамасыз етілетініне сенсе, қоғам мен мемлекет арасындағы өзара жауапкершілік нығаяды. Төлеби ауданындағы учаскелерде тұрғындардың дауыс беруге келуі осындай азаматтық сенімнің нақты көрінісіне айналды.
Аудан тұрғындарының саяси науқанға қатысуын патриоттық тәрбие тұрғысынан да қарастыруға болады. Отанға деген сүйіспеншілік тек мемлекеттік мерекелерде Туды көтеру немесе Әнұран айту кезінде ғана көрінбейді. Ол елдің болашағына жауапты сәтте бейжай қалмаудан да байқалады. Азаматтың өз құқығын білуі, заң талабын құрметтеуі, қоғамдық тәртіпті сақтау, туған жерінің дамуына атсалысуы, отбасы мен кейінгі ұрпақ алдында жауапкершілікті сезінуі – патриотизмнің күнделікті көріністері. Төлеби ауданының тұрғындары үшін де дауыс беру учаскесіне келу осындай жауапты қадамдардың бірі болды. Елдің дамуы тек мемлекеттік органдар қабылдайтын шешімдерге ғана байланысты емес. Қоғамның сапасы азаматтардың белсенділігімен, құқықтық мәдениетімен және өз міндетіне деген көзқарасымен де өлшенеді. Сондықтан референдум күні дауыс берген мұғалімнің де, дәрігердің де, ауыл шаруашылығы саласының өкілінің де, кәсіпкердің де, спортшының да, зейнеткердің де, жас азаматтың да әрекеті ортақ азаматтық үдерістің бір бөлшегі болды.
Төлеби ауданындағы сайлау учаскелерінде байқалған азаматтық белсенділікті жастар тәрбиесімен байланыстырудың да маңызы бар. Бүгін дауыс беру орнына ата-анасымен бірге келген жасөспірім бірнеше жылдан кейін өзі де сайлау құқығына ие азамат болады. Бүгін үлкендерінің қоғамдық мәселеге жауапкершілікпен қарайтынын көрген бала ертең мемлекеттік және қоғамдық үдерістерге немқұрайды қарамауды үйренеді. Сондықтан саяси мәдениет тек арнайы дәріс немесе түсіндіру жұмыстарымен ғана қалыптаспайды. Ол отбасындағы іс-әрекеттен, қоғамдық ортадағы үлгіден, заң талаптарын күнделікті орындаудан қалыптасады. Азаматтық жауапкершілік ұрпақтан ұрпаққа осылай жалғасады. Осы тұрғыдан Төлеби ауданындағы дауыс беру күні отбасылық құндылық, ұрпақ сабақтастығы, Отанға құрмет және азаматтық белсенділік бір арнада тоғысқан қоғамдық оқиға болды.
Ел болашағына ортақ қатысу ұғымының мәні де осында. Әр тұрғын өз таңдауының құпиялылығын сақтай отырып, мемлекет үшін маңызды мәселеге көзқарасын білдіреді. Бір азаматтың пікірі екіншісінікіне ұқсамауы мүмкін, бірақ олардың екеуіне де ортақ нәрсе – Қазақстан Республикасының азаматы ретіндегі құқық пен жауапкершілік. Әділетті қоғам әр адамның пікіріне құрметпен қарайды. Сенімге негізделген қоғам азаматқа өзінің дауысы маңызды екенін сезіндіреді. Жауапты қоғам мүшесі өз кезегінде сол мүмкіндікті саналы пайдаланады. Осы үш ұғым – әділдік, сенім және жауапкершілік – Төлеби ауданындағы азаматтық белсенділіктің құндылықтық мазмұнын аша түседі.
2026 жылғы 15 наурызда Төлеби ауданындағы **69 референдум учаскесінің** ашылуы, қала мен ауыл тұрғындарының сол орындарға келіп өз таңдауын жасауы, қоғамға белгілі азаматтардың белсенділік танытуы, ата-аналардың кейінгі буынға азаматтық үлгі көрсетуі – барлығы ел болашағына ортақ қатысудың нақты көріністері болды. Бұл күні Төлеби ауданындағы әр учаске жай ғана бюллетень салатын орын емес, азаматтардың мемлекет өміріне тікелей қатысу алаңына айналды. Елдің келешегі бір ғана адамның немесе бір ғана мекеменің қолында емес. Ол қоғамның барлық мүшесінің ортақ жауапкершілігінен құралады. Адал еңбек ету, заңға құрметпен қарау, елдегі маңызды өзгерістерді қадағалау, өз құқығын саналы пайдалану және өзгенің пікірін сыйлау – мықты мемлекет қалыптастыратын қасиеттер. **Төлеби ауданы тұрғындарының дауыс беру учаскелеріндегі белсенділігі осындай жауапты азаматтық ұстанымның көрінісі болды. Ел тағдырына бейжай қарамай, өзінің заңды таңдауын жасау – азаматтың мемлекет алдындағы жауапкершілігін сезінуінің бір белгісі. Ал әр адамның саналы қатысуы қоғамдағы бірлікті, өзара сенімді және ортақ болашаққа деген жауапкершілікті нығайтады.** ([Государственный портал РК][1])
[1]: https://www.gov.kz/memleket/entities/ontustik/press/news/details/1181341?utm_source=chatgpt.com «ТҮРКІСТАН ОБЛЫСЫНДА 1 МЫҢҒА ЖУЫҚ УЧАСКЕ ӨЗ ЖҰМЫСЫН БАСТАДЫ»
[2]: https://tv7.kz/kz/zhobalar/news-kz/38898-referendum-shymkentte-527-my-adam-dauys-berdi/?utm_source=chatgpt.com «Референдум: Шымкентте 527 мың адам дауыс берді — Жаңалықтар — «Жетінші арна»»
[3]: https://www.gov.kz/memleket/entities/turkestan-tolebi-audany/activities/86303?lang=kk&parentId=85919&utm_source=chatgpt.com «Төлеби ауданы аумағында сайлау учаскелерін құру туралы»