Сауран ауданында әлеуметтік нысандарды жаңа оқу жылы мен алдағы жылыту маусымына сапалы дайындау жұмыстары тұрақты бақылауда. Осы бағытта аудан әкімі Мақсат Таңғатаров Ж.Тәшенов атындағы жалпы білім беретін мектепке барып, білім ордасында жүргізіліп жатқан күрделі жөндеу жұмыстарының барысымен және инженерлік жүйелердің дайындығымен танысты.
Ж.Тәшенов атындағы мектеп 1976 жылы 640 оқушыға арналып салынған. Қазіргі таңда білім ордасында 1035 оқушы білім алады. Бүгінде мектеп ғимаратында күрделі жөндеу жұмыстары жүргізілуде. Бұл жұмыстар білім алушылар үшін қолайлы әрі қауіпсіз жағдай қалыптастырумен қатар, нысанның инженерлік инфрақұрылымын қалыпты жұмыс жағдайына келтіру тұрғысынан да маңызды.
Аудан әкімі нысанды аралау барысында құрылыс жұмыстарының сапасына ерекше назар аударды. Сынып бөлмелеріндегі, мектептің ішкі және сыртқы бөліктеріндегі жөндеу жұмыстары қаралып, оларды жаңа оқу жылы басталғанға дейін сапалы аяқтау жөнінде жауапты тұлғаларға тапсырмалар берілді.
Сонымен қатар мектептің алдағы жылыту маусымына дайындығы жеке қаралды. Жылыту жүйесінің жай-күйі, инженерлік желілердің дайындығы және ғимараттың қысқы кезеңде тұрақты жұмыс істеуіне қатысты мәселелер пысықталды.
Әлеуметтік нысандардың жылыту маусымына сапалы дайындалуы – энергияны тиімді пайдалану саясатының маңызды бағыттарының бірі. Себебі қысқы кезеңде мектептер, балабақшалар, денсаулық сақтау және басқа да қоғамдық нысандарда жылу энергиясына сұраныс артады. Мұндай жағдайда ғимараттың инженерлік жүйелерінің техникалық жағдайы мен жылуды сақтау қабілеті ерекше маңызға ие.
Энергия тиімділігі дегеніміз ғимаратты жылытуға қажетті жағдайды сақтай отырып, энергетикалық ресурстардың негізсіз артық жұмсалуына жол бермеу. Яғни ғимарат ішінде қажетті температураны қамтамасыз ету ғана емес, өндірілген жылудың босқа жоғалуын азайту да маңызды.
Мектеп ғимаратында күрделі жөндеу жұмыстары жүргізілген кезде жылыту жүйесі мен басқа инженерлік желілердің жағдайын бірге қарастыру осы тұрғыдан маңызды. Өйткені ғимараттың пайдаланылу сапасы оның қабырғалары, терезелері мен есіктерінен бастап жылыту жүйесіне дейінгі көптеген элементтердің өзара үйлесімді жұмыс істеуіне байланысты.
Жылудың босқа жоғалуы жылытуға жұмсалатын энергия көлемінің артуына себеп болуы мүмкін. Сондықтан қысқы маусымға дайындық кезінде жылыту жүйесін техникалық тексеру, құбырлар мен басқа инженерлік желілердің жағдайын бақылау және анықталған ақауларды уақытылы жою – ресурстарды тиімді пайдаланудың қажетті шарты.
Бұл мәселе әсіресе оқушы саны жоғары білім беру нысандары үшін маңызды. Ж.Тәшенов атындағы мектеп бастапқыда 640 оқушыға есептелген болса, бүгінде онда 1035 оқушы білім алады. Сондықтан мектептің инженерлік жүйелерінің тұрақты жұмыс істеуі білім беру процесінің үздіксіздігі мен балалар үшін қажетті жағдайды қамтамасыз етуде үлкен маңызға ие.
Қыс мезгілінде сынып бөлмелеріндегі қалыпты температура оқушылардың денсаулығы мен оқу процесінің сапасына тікелей әсер етеді. Сол себепті жылыту жүйесінің дайындығын алдын ала тексеру және ықтимал ақаулардың алдын алу – жаңа оқу жылына дайындықтың ажырамас бөлігі.
Бұл ретте энергия тиімділігін тек жылу жүйесімен шектеуге болмайды. Мектептерде электр энергиясын, суды және басқа да ресурстарды ұтымды пайдалану да маңызды.
Білім беру нысандары күн сайын көптеген сағат бойы жұмыс істейді. Сынып бөлмелері, дәліздер, әкімшілік кабинеттер және басқа кеңістіктер жарықтандырылады, түрлі электр құрылғылары пайдаланылады. Сондықтан электр энергиясын үнемді пайдалану бойынша қарапайым шаралардың өзі ұзақ мерзімде ресурстық тиімділікті арттыра алады.
Жарықты нақты қажеттілікке қарай пайдалану, бос тұрған бөлмелердегі электр құрылғыларын өшіру, жабдықтардың техникалық жағдайын бақылау және энергия тиімді құрылғыларға басымдық беру – әлеуметтік нысандардағы энергия үнемдеудің негізгі қағидаттарының бірі.
Бұл шаралар білім беру сапасына кері әсер етпеуі тиіс. Керісінше, энергия тиімділігінің мақсаты – қажетті жағдайды сақтай отырып, ресурстың негізсіз ысырабына жол бермеу.
Жылыту жүйесінде де осындай қағидат қолданылады. Ғимаратта температураны шамадан тыс көтеріп, кейін бөлмені салқындату үшін терезелерді ұзақ уақыт ашық қалдыру энергияның артық жұмсалуына әкелуі мүмкін. Сондықтан жылыту жүйесін дұрыс реттеу маңызды.
Ғимараттың техникалық жағдайы да жылу тиімділігіне тікелей әсер етеді. Терезе мен есіктерден жылу жоғалса немесе ғимараттың жекелеген бөліктері қажетті деңгейде қорғалмаса, жылыту жүйесіне қосымша жүктеме түседі.
Сондықтан күрделі жөндеудің сапалы орындалуы нысанның сыртқы көрінісін жақсартумен ғана шектелмейді. Оның ұзақ мерзімді пайдаланылуына, инженерлік жүйелердің тиімділігіне және кейінгі коммуналдық шығындардың оңтайлануына да әсер етеді.
Аудан әкімі Мақсат Таңғатаровтың мердігер мекеме өкілдері мен жауапты сала мамандарына жөндеу жұмыстарын сапалы әрі белгіленген мерзімде аяқтауды тапсыруының маңызы да осында.
Құрылыс сапасы төмен болған жағдайда кейін қосымша жөндеу жұмыстарын жүргізуге қажеттілік туындауы мүмкін. Бұл бюджет қаражатының, құрылыс материалдарының және еңбек ресурстарының қосымша жұмсалуына әкеледі. Ал жұмысты бастапқы кезеңнен талапқа сай орындау ресурстық тиімділікке жағдай жасайды.
Ресурстарды тиімді пайдалану – «жасыл экономика» қағидаттарының негізгі бағыттарының бірі. «Жасыл экономика» тек күн немесе жел электр станциялары сияқты ірі жобалардан тұрмайды. Ол қолданыстағы ғимараттарды тиімді пайдалану, су мен энергияны үнемдеу, жылу шығынын төмендету және коммуналдық инфрақұрылымды дұрыс басқару сияқты күнделікті міндеттерді де қамтиды.
Осы тұрғыдан мектептердің жылыту маусымына сапалы дайындалуы жергілікті деңгейдегі энергия тиімділігі саясатының маңызды элементі болып табылады.
Әлеуметтік нысандарда энергия тиімділігін арттырудың тағы бір маңызды тұсы – мемлекеттік ресурстарды ұтымды пайдалану. Мектептің жылу және электр энергиясына жұмсалатын шығындары белгілі бір деңгейде оның техникалық жағдайына байланысты.
Инженерлік жүйелер неғұрлым қалыпты және тиімді жұмыс істесе, артық шығынның алдын алу мүмкіндігі соғұрлым жоғары болады.
Сондықтан жөндеу жұмыстары барысында инженерлік жүйелердің жағдайын пысықтау ұзақ мерзімді экономикалық тиімділік тұрғысынан да маңызды.
Сонымен қатар жылыту маусымына дайындық қауіпсіздік мәселесімен тығыз байланысты.
Жылу жүйелері мен инженерлік коммуникациялардың техникалық ақаусыз жұмыс істеуі төтенше жағдайлардың алдын алуға көмектеседі. Сондықтан жылыту маусымы басталғанға дейін жабдықтардың жағдайын жан-жақты тексеру маңызды.
Мектепте бір мезгілде мыңнан астам оқушы білім алатынын ескерсек, инженерлік қауіпсіздікке қойылатын талаптардың жоғары болуы заңды.
Оқушылардың қауіпсіздігі жаңа оқу жылына дайындық барысында басты басымдықтардың бірі болып қала береді.
Аудан әкімі де білім беру нысанындағы жөндеу және абаттандыру жұмыстарын уақытылы аяқтап, балалар үшін қолайлы әрі қауіпсіз жағдай жасау қажеттігін атап өтті.
Энергия тиімділігі мен балаларға экологиялық тәрбие беру мәселелерін де өзара байланысты қарастыруға болады.
Мектеп – жас ұрпақтың ресурстарға жауапкершілікпен қарау мәдениетін қалыптастыратын негізгі орталардың бірі.
Балаларға электр энергиясын қажетсіз пайдаланбау, жарықты босқа жақпау, суды үнемдеу және жылуды ұқыпты пайдалану сияқты қарапайым дағдыларды үйрету үлкен тәрбиелік маңызға ие.
Мұндай әдеттер мектеп қабырғасынан қалыптасса, кейін олардың отбасындағы және қоғамдағы мінез-құлқына да әсер етеді.
Сондықтан білім беру ұйымдарындағы энергия тиімділігі тек техникалық міндет емес, экологиялық сауаттылықты арттыру құралы ретінде де қарастырылуы мүмкін.
«Жасыл экономикаға» көшу үшін жаңа технологиялармен қатар қоғамның тұтыну мәдениетін өзгерту қажет.
Егер адам электр энергиясын, суды және жылуды шексіз ресурс ретінде қабылдаса, технологиялық жаңғыртудың тиімділігі төмендейді.
Ал ресурстардың құндылығын түсіну энергия үнемдеу мәдениетін қалыптастырады.
Осы тұрғыдан мектептерде экологиялық және энергетикалық мәдениетті насихаттаудың маңызы жоғары.
Мектеп ғимаратындағы энергия тиімділігі ауданның жалпы энергетикалық саясатының шағын, бірақ маңызды бөлігі болып табылады.
Ел көлемінде өндірілген электр мен жылу энергиясы ақыр соңында тұрғын үйлерге, әлеуметтік нысандарға және кәсіпорындарға жеткізіледі. Сондықтан энергия өндіру қуатын арттырумен қатар оны соңғы тұтынушы деңгейінде тиімді пайдалану қажет.
Бұл қағидат газдандыру саласына да қатысты.
Табиғи газ елді мекендерді жылумен қамтамасыз етуде қолданылатын маңызды энергетикалық ресурс болған жағдайда да оның негізсіз артық жұмсалуына жол бермеу қажет.
Ғимараттардың жылу тиімділігі жоғары болған сайын жылытуға қажетті ресурс көлемін оңтайландыруға мүмкіндік артады.
Сол себепті газдандыру, жылыту жүйелерін жаңғырту және ғимараттардың энергия тиімділігін арттыру бір-бірімен сабақтас бағыттар ретінде қарастырылады.
Энергетиканы ұзақ мерзімді дамыту барысында жаңартылатын энергия көздерінің де маңызы жоғары. Күн және жел энергиясын пайдалану «жасыл экономикаға» көшу бағыттарының бірі саналады.
Дегенмен энергияның қандай көзден өндірілгеніне қарамастан, оны тиімді пайдалану қағидаты өзгермейді.
Жаңартылатын энергия көздерін дамыту электр энергиясын ысырап етуге болады дегенді білдірмейді. Керісінше, генерацияны әртараптандыру мен энергия тиімділігін арттыру қатар жүруі тиіс.
Елдің энергетикалық қауіпсіздігі аясында атом энергетикасы мәселесі де қарастырылады. Атом энергетикасы бойынша ақпараттық-түсіндіру жұмыстары ғылыми негізделген, объективті және қауіпсіздік талаптарына қатысты нақты ақпаратқа сүйенуі керек.
Қоғамға әртүрлі энергия көздерінің энергетикалық жүйедегі орны, олардың ерекшеліктері және қауіпсіздік талаптары түсінікті түрде жеткізілуі маңызды.
Бірақ жергілікті деңгейде тұрғындар үшін энергетикалық саясаттың ең нақты көріністерінің бірі – үйдің, мектептің немесе басқа әлеуметтік нысанның қыс мезгілінде жылы болуы және электр энергиясының тұрақты жеткізілуі.
Сондықтан Сауран ауданында әлеуметтік нысандардың жылыту жүйелерін алдын ала тексеру және инженерлік желілердің дайындығын бақылау энергетикалық инфрақұрылымның тұрақтылығын қамтамасыз ететін маңызды жұмыс болып табылады.
Ж.Тәшенов атындағы мектепте жүргізіліп жатқан күрделі жөндеу жұмыстарының сапасын бақылау да осы міндетпен сабақтас.
Жөндеу жұмыстары толық аяқталғаннан кейін нысан оқушылар үшін қауіпсіз, қолайлы және тұрақты жұмыс істейтін білім беру ортасы болуы тиіс.
Бұл үшін құрылыс сапасымен қатар су, электр, жылу және басқа да инженерлік жүйелердің қалыпты жұмыс істеуі қажет.
Жылыту маусымы басталғаннан кейін ақауларды жоюға қарағанда, оларды алдын ала анықтап, жөндеу тиімді.
Алдын алу жұмыстары күтпеген үзілістер мен қосымша шығындардың ықтималдығын төмендетуге көмектеседі.
Бұл да ресурстарды тиімді басқарудың маңызды қағидаты.
Энергия тиімділігі ұзақ мерзімді жоспарлауды талап етеді. Ғимараттың бүгінгі жағдайын түзетіп қана қоймай, оның алдағы жылдардағы пайдалану тиімділігіне де назар аудару қажет.
Мектептер секілді әлеуметтік нысандар ондаған жыл бойы пайдаланылатындықтан, күрделі жөндеу кезінде қабылданатын шешімдердің ұзақ мерзімді маңызы бар.
Ж.Тәшенов атындағы мектептің 1976 жылы салынғанын ескерсек, қазіргі күрделі жөндеу жұмыстары нысанның бүгінгі қажеттіліктерге сай қызмет етуін қамтамасыз ету үшін маңызды.
Мектептегі оқушы санының бастапқы жобалық көрсеткіштен жоғары болуы да нысан инфрақұрылымының тұрақты әрі қауіпсіз жұмыс істеуіне ерекше талап қояды.
Сондықтан аудан басшылығының жөндеу жұмыстарымен қатар жылыту жүйесі мен инженерлік желілердің дайындығын жеке пысықтауы – маңызды қадам.
Алдағы жылыту кезеңіне сапалы дайындық білім беру процесінің үздіксіз жалғасуына жағдай жасайды.
Қыста температура төмендеген кезде мектеп ғимаратындағы қалыпты жылу режимін сақтау оқушылар мен педагогтер үшін қолайлы орта қалыптастырудың басты шарттарының бірі.
Бұл үшін тек қажетті энергия көлемінің болуы жеткіліксіз. Сол энергияны ғимарат ішінде тиімді пайдалану да маңызды.
Сауран ауданындағы әлеуметтік нысандарда энергияны тиімді пайдалану мәдениетін кеңейту «жасыл экономика» қағидаттарын жергілікті деңгейде жүзеге асыруға мүмкіндік береді.
Мектептер бұл жұмыста ерекше орын алады. Өйткені мұнда инфрақұрылымдық тиімділік пен тәрбиелік жұмыс бір-бірін толықтыра алады.
Бір жағынан ғимаратта энергияның тиімді пайдаланылуына жағдай жасалса, екінші жағынан оқушыларға ресурсты ұқыпты тұтыну дағдылары үйретіледі.
Бұл болашақта энергияға, суға және қоршаған ортаға жауапкершілікпен қарайтын ұрпақ қалыптастыруға көмектеседі.
Аудан әкімі Мақсат Таңғатаров мердігер мекеме өкілдері мен жауапты сала мамандарына күрделі жөндеу жұмыстарын сапалы жүргізіп, белгіленген мерзімде толық аяқтауды тапсырды. Сонымен бірге жаңа оқу жылы мен жылыту маусымына дайындық жұмыстарын тұрақты бақылауда ұстау жөнінде нақты міндеттер жүктеді.
Жалпы, Ж.Тәшенов атындағы мектептің жаңа оқу жылына және қысқы жылыту кезеңіне дайындығын пысықтау – білім саласындағы ғана емес, инженерлік және энергетикалық инфрақұрылымды тиімді басқару тұрғысынан да маңызды жұмыс.
Жылыту жүйесінің тұрақтылығы, инженерлік желілердің техникалық дайындығы, жөндеу жұмыстарының сапасы және ресурстарды ұтымды пайдалану білім беру нысанының ұзақ мерзімді әрі қауіпсіз қызмет етуіне негіз болады.
Энергия тиімділігі, «жасыл экономика» және ресурстарды жауапкершілікпен пайдалану қағидаттарын әлеуметтік нысандарда жүйелі енгізу арқылы коммуналдық шығындарды оңтайландыруға, инфрақұрылымның тұрақтылығын арттыруға және экологиялық мәдениетті қалыптастыруға мүмкіндік бар.
Сауран ауданында осы бағыттағы жұмыстарды жүйелі жалғастыру әлеуметтік нысандарды жылыту маусымына сапалы дайындап қана қоймай, аудан көлемінде энергияны тиімді пайдалану саясатын іс жүзінде жүзеге асыруға ықпал етеді.