Сауран ауданында елді мекендердің инженерлік инфрақұрылымын жетілдіру, тұрғындарды тұрақты электр энергиясымен қамтамасыз ету және халық көтерген мәселелерді кезең-кезеңімен шешу бағытындағы жұмыстар жалғасуда. Аудан әкімі Мақсат Таңғатаров тұрғындарды жеке мәселелері бойынша қабылдап, олардың өтініштері мен ұсыныстарын тыңдады.
Жеке қабылдауға 8 азамат жазылып, жалпы 9 мәселе көтерілді. Тұрғындар тарапынан баспана, жұмыспен қамту, жер қатынастары, электрмен жабдықтау, әлеуметтік нысандар, қоғамдық көлік және ауыл шаруашылығы салаларына қатысты өтініштер айтылды. Олардың арасында елді мекендегі электр инфрақұрылымын жетілдіруге қатысты нақты мәселе де көтерілді.
Жүйнек ауылдық округінің тұрғыны А.Қалмурзаев көшесіндегі трансформаторды электр желісіне қосып, іске қосуға көмек сұрады. Қазіргі таңда аталған аумаққа қуаттылығы 160 кВт трансформатор орнатылған. Оны электр желісіне қосу үшін қосымша 12 электр бағанасын орнату қажеттігі айтылды.
Бұл мәселе ауылдық елді мекендердегі электрмен жабдықтау инфрақұрылымының тұрғындардың күнделікті өміріндегі маңызын көрсетеді. Қазіргі уақытта электр энергиясы тек тұрғын үйлерді жарықтандыру үшін ғана емес, тұрмыстық техника, байланыс, интернет, кәсіпкерлік, ауыл шаруашылығы және әлеуметтік нысандардың қалыпты жұмыс істеуі үшін қажетті негізгі ресурс болып табылады.
Сондықтан елді мекендердегі трансформаторлар мен электр желілерінің тұрақты жұмыс істеуі халықтың өмір сүру сапасына тікелей әсер етеді. Жаңа трансформаторды орнатумен қатар оны қолданыстағы электр желісіне толық қосу және қажетті инфрақұрылымды қалыптастыру маңызды.
Аталған аумақта 160 кВт трансформатордың орнатылуы электрмен жабдықтау жүйесін жетілдіру бағытындағы нақты қадам болса, оны желіге қосу үшін қажетті қосымша 12 электр бағанасын орнату мәселені толық шешудің келесі кезеңі ретінде қарастырылып отыр.
Электр инфрақұрылымын дамыту барысында жұмыстың сапасы мен қауіпсіздігіне ерекше назар аудару қажет. Электр желілері мен трансформаторлық жабдықтар ұзақ мерзім пайдаланылатын инженерлік нысандар болғандықтан, олардың техникалық талаптарға сәйкес орнатылуы маңызды.
Инфрақұрылымды бастапқы кезеңнен сапалы жүргізу кейіннен туындайтын техникалық ақаулар мен қосымша жөндеу жұмыстарының ықтималдығын төмендетуге мүмкіндік береді. Бұл қаржы, уақыт және материалдық ресурстарды тиімді пайдалану тұрғысынан да маңызды.
Электрмен жабдықтау жүйесін дамыту энергияны тиімді пайдалану саясатымен тікелей сабақтасады. Энергия тиімділігі тек электр қуатын аз тұтынуды білдірмейді. Ол электр энергиясын өндіру, жеткізу және тұтыну кезеңдерінде ресурстың негізсіз артық жұмсалуына жол бермеуге бағытталған кешенді қағидаттарды қамтиды.
Сондықтан жаңа электр инфрақұрылымын қалыптастыру кезінде оның сенімділігімен қатар ұзақ мерзімді тиімділігіне де назар аудару қажет.
Электр энергиясына сұраныс тұрғын үйлер санының, кәсіпкерлік нысандардың және әлеуметтік инфрақұрылымның дамуына қарай өзгеріп отырады. Осы себепті электр желілерін дамыту кезінде тек бүгінгі қажеттілікті емес, болашақтағы сұранысты да ескеру маңызды.
Трансформаторлар электрмен жабдықтау жүйесінің негізгі элементтерінің бірі саналады. Олардың қуаты мен техникалық мүмкіндігі белгілі бір аумақтағы тұтынушылардың электр энергиясына деген сұранысын қамтамасыз етуге бағытталады.
Ал трансформатордың толыққанды жұмыс істеуі үшін тиісті электр желісі мен басқа қажетті инфрақұрылымның болуы қажет.
Жүйнек ауылдық округіндегі мәселенің тұрғындардың тікелей өтініші арқылы көтерілуі халықпен кері байланыстың инфрақұрылымдық мәселелерді анықтаудағы маңызын да көрсетеді.
Тұрғындар өз көшелеріндегі электрмен жабдықтауға қатысты жағдайды күнделікті өмірде тікелей сезінеді. Сондықтан олардың өтініштері қай аумақта қандай инфрақұрылымдық мәселе бар екенін нақтылауға мүмкіндік береді.
Электрмен тұрақты қамтамасыз ету ауылдық жерлердегі кәсіпкерлікті дамыту үшін де маңызды.
Шағын өндіріс орындары, дүкендер, қызмет көрсету нысандары және ауыл шаруашылығы саласында пайдаланылатын көптеген жабдық электр энергиясына тәуелді.
Сондықтан сенімді электр инфрақұрылымы жаңа кәсіпкерлік бастамаларды жүзеге асыру үшін қажетті жағдайлардың бірі болып табылады.
Бұл ауыл тұрғындарының жұмыспен қамтылуына да жанама түрде ықпал етеді. Электрмен қамтамасыз ету мүмкіндігі жақсарған сайын жаңа кәсіпкерлік жобаларды іске асыруға, өндірістік немесе қызмет көрсету нысандарын ашуға мүмкіндік кеңейеді.
Энергия тиімділігі тұрғысынан тұрғындардың тұтыну мәдениеті де маңызды. Инфрақұрылым жаңартылғанымен, электр энергиясы негізсіз ысырап етілсе, жалпы энергетикалық тиімділік төмендейді.
Сондықтан тұрғындар арасында энергияны ұқыпты пайдалану мәдениетін қалыптастыру қажет.
Қажетсіз уақытта жарықты өшіру, пайдаланылмай тұрған электр құрылғыларын ажырату, энергия тиімді тұрмыстық техниканы пайдалану және электр жабдықтарының техникалық жағдайына назар аудару – қарапайым, бірақ маңызды шаралар.
Энергияны тиімді пайдалану отбасылық бюджет үшін де пайдалы. Электр энергиясын ұтымды тұтыну коммуналдық шығындарды оңтайландыруға мүмкіндік береді.
Мұндай әрекеттер әрбір үйде, мекемеде және кәсіпорында тұрақты әдетке айналған жағдайда аудан көлемінде ресурстарды тиімді пайдалану мәдениеті қалыптасады.
Бұл «жасыл экономика» қағидаттарымен тікелей байланысты.
«Жасыл экономика» табиғи және энергетикалық ресурстарды ұтымды пайдалану, қоршаған ортаға түсетін жүктемені төмендету және экономикалық дамуды тұрақты негізде қамтамасыз етуге бағытталған.
Оның негізгі бағыттарының бірі – энергия тиімділігін арттыру.
Экономика мен халық саны өскен сайын энергияға сұраныс та ұлғаяды. Сондықтан энергетикалық қажеттілікті жаңа қуаттар арқылы қамтамасыз етумен қатар, қолда бар энергияны тиімді тұтынуға ерекше назар аудару қажет.
Бұл жерде электр желілерін жаңғырту мен энергия үнемдеу мәдениеті бір-бірін толықтырады.
Қабылдау барысында ауыл шаруашылығына қатысты экологиялық маңызы бар тағы бір ұсыныс көтерілді. Қарашық ауылдық округінің тұрғыны мақта шаруашылығында зиянкестермен биологиялық әдіс арқылы күресуге арналған биолаборатория ашу үшін ғимарат мәселесін көтерді.
Аталған жобаның ауыл шаруашылығы үшін маңызы ескеріліп, жобалық ұсынысты толық әзірлеп, оның тиісті талаптарға сәйкестігін зерделеу қажеттігі айтылды.
Зиянкестермен биологиялық әдістер арқылы күресу – ауыл шаруашылығындағы экологиялық тәсілдердің бірі. Мұндай бағыттар өсімдік шаруашылығын жүргізуде биологиялық құралдарды қолдануға мүмкіндік береді.
Бұл бастаманы «жасыл экономика» қағидаттарымен байланыстыруға болады. Өйткені тұрақты ауыл шаруашылығының негізгі міндеттерінің бірі – табиғи ресурстарды ұтымды пайдалана отырып, қоршаған ортаға түсетін әсерді ескеру.
Ауыл шаруашылығы Сауран ауданының экономикалық өмірінде маңызды орын алатындықтан, осы салада заманауи және экологиялық тәсілдерді қолданудың маңызы жоғары.
Су үнемдеу технологиялары, жер ресурстарын тиімді пайдалану, өндірістік шығынды азайту және биологиялық әдістерді қолдану – ауыл шаруашылығының тұрақтылығын арттыруға бағытталған тәсілдердің қатарында.
Биолаборатория ашу жөніндегі ұсыныс нақты жобалық және техникалық тұрғыдан әлі зерделенуі қажет. Сондықтан оның болашақтағы қуаты немесе нақты экологиялық нәтижесі туралы алдын ала тұжырым жасауға болмайды. Дегенмен зиянкестермен биологиялық әдіс арқылы күресу бастамасының өзі экологиялық ауыл шаруашылығы бағытымен үндеседі.
Ауыл шаруашылығындағы ресурстық тиімділік су мен энергияны пайдалануға да қатысты.
Өнім өндіру барысында суару, сақтау, өңдеу және тасымалдау кезеңдерінде түрлі ресурстар жұмсалады. Осы процестерді тиімді ұйымдастыру өнімнің өзіндік құны мен қоршаған ортаға түсетін жүктемені азайтуға ықпал етуі мүмкін.
Сондықтан ауылдық аумақтарды дамыту барысында электрмен жабдықтау мен экологиялық ауыл шаруашылығын бір-бірінен бөлек қарастырмау маңызды.
Заманауи ауыл шаруашылығы технологияларының бір бөлігі электр энергиясына тәуелді. Суару жүйелері, сорғылар, өнімді өңдеу және сақтау жабдықтары тұрақты электрмен жабдықтауды қажет етуі мүмкін.
Демек ауылдағы электр инфрақұрылымын жетілдіру ауыл шаруашылығының технологиялық дамуына да жағдай қалыптастырады.
Электр энергиясы мен судың өзара байланысына да назар аудару қажет. Егер су электр сорғылары арқылы жеткізілетін болса, суды негізсіз ысырап ету электр энергиясының да артық жұмсалуына алып келеді.
Сондықтан су үнемдеу кей жағдайда энергия үнемдеумен тікелей байланысты.
«Жасыл экономика» қағидаттарының ерекшелігі де осында – табиғи және энергетикалық ресурстар біртұтас жүйе ретінде қарастырылады.
Электр энергиясын үнемдеу, суды тиімді пайдалану, жер ресурстарын қорғау және қалдықтарды азайту бір-бірімен сабақтас бағыттар.
Сауран ауданындағы инфрақұрылымдық жобаларды дамыту барысында осы қағидаттарға назар аудару ұзақ мерзімді тұрақтылық үшін маңызды.
Энергия тиімділігі әлеуметтік нысандар үшін де өзекті.
Қабылдау барысында Ә.Сығай жалпы орта мектебіне акт залын салу мәселесі көтерілді. Егер болашақта жаңа әлеуметтік нысандар салынса, оларды жобалау мен пайдалану кезінде ресурстарды тиімді пайдалану қағидаттарына назар аудару маңызды.
Бұл ретте берілген бастапқы материалда аталған акт залының нақты энергия тиімді технологиялармен салынатыны туралы мәлімет жоқ. Сондықтан мұны нақты жобаға қатысты факт ретінде айтуға болмайды.
Дегенмен жалпы құрылыс саласында ғимараттардың жылуды сақтау қабілетін арттыру, жарықтандыруды тиімді ұйымдастыру және инженерлік жүйелерді ұтымды пайдалану энергия тиімділігінің маңызды қағидаттары болып табылады.
Жаңа инфрақұрылымдық нысандарды ұзақ мерзімді пайдалану тұрғысынан осындай талаптарды ескеру экономикалық жағынан да тиімді.
Энергияны үнемдеу саясаты елдің жалпы энергетикалық қауіпсіздігімен де байланысты.
Электр энергиясына деген сұраныс өскен жағдайда жаңа генерациялық қуаттарды дамыту қажет болады. Сонымен қатар өндірілген энергияны тиімді пайдалану энергетикалық жүйеге түсетін артық жүктемені азайтуға мүмкіндік береді.
Қазақстанның энергетикалық жүйесін әртараптандыруда жаңартылатын энергия көздерін дамыту да маңызды бағыттардың бірі.
Күн және жел энергетикасы «жасыл экономикаға» көшудің маңызды құралдары ретінде қарастырылады.
Бірақ электр энергиясы қандай көзден өндірілгеніне қарамастан, оны тұтынушыға жеткізу үшін сенімді электр желілері мен трансформаторлық инфрақұрылым қажет.
Осы тұрғыдан Жүйнек ауылдық округіндегі 160 кВт трансформаторды электр желісіне қосу мәселесі жергілікті деңгейдегі энергетикалық инфрақұрылымның қаншалықты маңызды екенін көрсетеді.
Энергия өндірісі мен тарату инфрақұрылымы бір-бірін толықтыруы қажет. Жаңа генерациялық қуат болғанымен, электр желісі жеткілікті дамымаса, оның тиімділігін соңғы тұтынушы толық сезіне алмайды.
Сондықтан елдің энергетикалық саясаты генерацияны, тасымалдауды, таратуды және тиімді тұтынуды кешенді түрде қамтиды.
Осы жүйеде атом энергетикасы мәселесі де ұзақ мерзімді энергетикалық даму бағыттарының бірі ретінде қарастырылады.
Атом энергетикасы туралы ақпараттық-түсіндіру жұмыстарында оның жұмыс істеу қағидаттары, қауіпсіздік талаптары және энергетикалық жүйедегі рөлі туралы ғылыми негізделген әрі объективті ақпарат берілуі маңызды.
Атом энергетикасы, жаңартылатын энергия көздері, табиғи газ және басқа генерация түрлері энергетикалық жүйенің түрлі бағыттарын білдіреді.
Ал олардың барлығын байланыстыратын маңызды мәселе – өндірілген энергияны тиімді пайдалану және оны тұтынушыға сенімді жеткізу.
Сондықтан жергілікті электр желілерін жетілдіру де үлкен энергетикалық жүйенің ажырамас бөлігі.
Жүйнек ауылдық округіндегі трансформаторға қатысты мәселенің шешілуі нақты бір көшенің тұрғындары үшін маңызды болғанымен, мұндай жұмыстар жиынтық түрде ауданның инженерлік инфрақұрылымының сапасын арттырады.
Әрбір елді мекендегі электр жүйесінің сенімділігі ауданның жалпы энергетикалық тұрақтылығына ықпал етеді.
Бұл бағытта тұрғындардың өтініштерін тұрақты тыңдау, нақты қажеттіліктерді анықтау және мәселелерді кезең-кезеңімен шешу маңызды.
Аудан әкімі Мақсат Таңғатаров қабылдау барысында әрбір тұрғынның өтінішін жеке тыңдап, көтерілген мәселелерді заң талаптарына сәйкес жан-жақты зерделеу қажеттігін атап өтті.
Жауапты бөлімдер мен ауылдық округ әкімдеріне тұрғындардың өтініштерін назарға алып, оларды шешу жолдарын қарастыру және нәтижесі бойынша тиісті жұмыстар жүргізу тапсырылды.
Бұл тапсырмалар электрмен жабдықтау мәселесіне де қатысты.
Инженерлік инфрақұрылым мәселелерін шешу барысында техникалық мүмкіндіктерді, қауіпсіздік талаптарын және қолданыстағы нормаларды ескеру маңызды.
Сонымен қатар іске асырылатын әрбір жоба ұзақ мерзімді нәтиже беруге бағытталуы тиіс.
Энергия тиімділігі мен «жасыл экономика» дәл осындай ұзақ мерзімді көзқарасты талап етеді.
Бүгін салынған немесе жаңартылған инфрақұрылым алдағы жылдары да халыққа сапалы қызмет көрсетуі қажет.
Сондықтан жобалардың сапасы, техникалық сенімділігі және ресурстық тиімділігі қатар ескерілуі тиіс.
Сауран ауданындағы тұрғындармен жеке қабылдаулар жергілікті жердегі нақты мәселелерді анықтап, оларды жауапты мекемелердің назарына жеткізуге мүмкіндік береді.
Бұл жолғы қабылдауда электрмен жабдықтау мен экологиялық ауыл шаруашылығына қатысты ұсыныстардың көтерілуі ауданның тұрақты дамуы үшін инфрақұрылым мен ресурстық тиімділіктің маңызын тағы бір рет көрсетті.
Қуаттылығы 160 кВт трансформаторды желіге қосу үшін қажетті 12 электр бағанасын орнату мәселесін зерделеу – тұрғындарды тұрақты электр энергиясымен қамтамасыз ету бағытындағы нақты міндеттердің бірі.
Ал мақта шаруашылығында зиянкестермен биологиялық әдіс арқылы күресуге арналған биолаборатория ашу ұсынысы ауыл шаруашылығында экологиялық тәсілдерді дамыту мүмкіндігін көрсетеді.
Осындай бастамалар мен инфрақұрылымдық мәселелерді кезең-кезеңімен шешу арқылы елді мекендердің әлеуметтік-экономикалық әлеуетін арттыруға мүмкіндік бар.
Электрмен тұрақты қамтамасыз ету, энергияны тиімді пайдалану, ауыл шаруашылығында табиғи ресурстарға ұқыпты қарау және экологиялық технологияларға назар аудару – «жасыл экономика» қағидаттарын жергілікті деңгейде жүзеге асырудың өзара сабақтас бағыттары.
Тұрғындармен тікелей кері байланыс орнату және олардың нақты қажеттіліктерін ескеру осы жұмыстардың нәтижелілігін арттыра түседі.