Қоғамның тұрақтылығы мен елдің болашағы ең алдымен отбасы құндылықтарының беріктігімен тығыз байланысты. Отбасы – адам өміріндегі алғашқы тәрбие мектебі, тұлғаның қалыптасуына ықпал ететін негізгі орта. Бала ең алғашқы адамгершілік қағидаларды, үлкенді сыйлау мен кішіге қамқор болуды, жауапкершілік пен адалдықты отбасынан үйренеді. Сондықтан отбасылық құндылықтарды сақтау, ұлттық дәстүрді дәріптеу және оны қазіргі заман талаптарымен сабақтастыру қоғамның маңызды бағыттарының бірі болып саналады.
Осы мақсатта Кентау қалалық «Жастар ресурстық орталығы» коммуналдық мемлекеттік мекемесінің ұйымдастыруымен қала жастарының қатысуымен «Отбасы – дәстүрден қазіргі заманға» атты тағылымды дөңгелек үстел ұйымдастырылды. Кездесу барысында отбасының қоғамдағы орны, ұлттық тәрбиенің ерекшеліктері, ұрпақтар сабақтастығы және қазіргі жастардың отбасылық құндылықтарға көзқарасы кеңінен талқыланды.
Шараның негізгі мақсаты – жастардың санасында отбасының адам өміріндегі ерекше маңызын қалыптастыру, отбасылық құндылықтарды дәріптеу және ұлттық тәрбиенің мәнін түсіндіру. Отбасы – адам баласының өсіп-өнетін, білім алып, өмірге бейімделетін, қанат жайып, үлкен өмірге қадам басатын алтын ұясы. Адамның мінез-құлқы, дүниеге көзқарасы, адамдармен қарым-қатынасы мен жауапкершілік сезімі көбіне отбасындағы тәрбие арқылы қалыптасады.
Қазақ халқы ежелден отбасын қасиетті ұғым ретінде бағалаған. «Отан отбасынан басталады» деген сөздің өзінде үлкен мән жатыр. Елге деген сүйіспеншілік, туған жерге деген құрмет, қоғам алдындағы жауапкершілік секілді қасиеттердің бастауы да адамның отбасындағы тәрбиесінен көрінеді. Сондықтан берік отбасы – берік қоғамның негізі.
Кездесу барысында мейірімділік, адалдық, адамгершілік, үлкенге құрмет, кішіге ізет, жауапкершілік, өзара түсіністік сияқты асыл қасиеттердің қалыптасуында ата-ана тәрбиесінің орны ерекше екені айтылды. Әке мен ананың балаға көрсеткен үлгісі оның болашақтағы тұлғалық қалыптасуына тікелей әсер етеді. Бала ата-анасының сөзінен ғана емес, олардың күнделікті іс-әрекетінен де тәрбие алады. Осы тұрғыдан алғанда отбасындағы өзара сыйластық пен түсіністік жас ұрпақ үшін маңызды өнеге болып табылады.
Тағылымды кездесуге Кентау қалалық «Әжелер алқасының» төрайымы Роза Жұмабайқызы, Кентау қалалық Жастар ресурстық орталығы КММ-нің Талдау бөлімінің басшысы Закирбаева Құрбанай Сайдұллақызы және Кентау қалалық Руханият орталығы КММ-нің психолог маманы А. Дәлдекеева арнайы қатысты.
Кездесуге қатысушылар жас ұрпақ тәрбиесінде аға буынның тәжірибесі мен қазіргі жастардың көзқарасын ұштастырудың маңыздылығына тоқталды. Әсіресе қазақ халқының салт-дәстүрлері мен отбасылық әдет-ғұрыптарының тәрбиелік мәні кеңінен сөз болды. Ұлттық дәстүр ұрпақтың тарихи жадын сақтауға, өзінің мәдени тамырын тануға және қоғамдағы өз орнын түсінуге мүмкіндік береді.
Қазақ қоғамында әже тәрбиесінің де өзіндік орны бар. Әже – отбасының үлкені ғана емес, бірнеше буынды байланыстыратын рухани дәнекер. Әжелердің өмірлік тәжірибесі, салт-дәстүрді білуі, ұлттық тәрбиеге қатысты ұстанымдары жас ұрпаққа бағыт-бағдар береді. Үлкендердің өнегесін кейінгі буынға жеткізу арқылы ұрпақтар арасындағы сабақтастық қалыптасады.
Дөңгелек үстел барысында дәстүр мен қазіргі заманның арақатынасы да талқыланды. Қазіргі қоғамда жастардың өмір салты, қарым-қатынасы, білім алуы мен ақпаратты қабылдауы айтарлықтай өзгеріп келеді. Цифрлық технологиялардың дамуы, әлеуметтік желілердің кең таралуы және жаһандық мәдени үдерістер жастардың дүниетанымына әсер етуде. Осындай жағдайда ұлттық құндылықтарды сақтай отырып, заман талабына бейімделу мәселесі өзекті болып отыр.
Дәстүрді сақтау қазіргі өзгерістерден бас тарту дегенді білдірмейді. Керісінше, ұлттық құндылықтарды қазіргі өмір жағдайында дұрыс түсініп, олардың тәрбиелік маңызын жаңа буынға жеткізу маңызды. Мәселен, үлкенге құрмет көрсету, ата-ананы қадірлеу, кішіге қамқор болу, өзара сыйластық, жауапкершілік пен адалдық сияқты қағидалар уақыт өзгергенімен өз маңызын жоғалтпайды.
Қазіргі жастардың арасында білімге, кәсіби дамуға, шығармашылыққа, қоғамдық жұмыстарға және өзін-өзі дамытуға деген қызығушылық жоғары. Бұл бағыттар отбасы құндылықтарымен қатар дамығанда ғана қоғамда үйлесімді орта қалыптасады. Жастардың өз болашағына жауапкершілікпен қарауы, ата-анасын құрметтеуі және қоғам алдындағы азаматтық міндеттерін түсінуі жалпы қоғамдық мәдениеттің қалыптасуына ықпал етеді.
Кездесу барысында жастар өздерін қызықтырған сұрақтарын қойып, мамандармен еркін пікір алмасты. Пікір алмасу барысында отбасындағы түсіністік, ата-ана мен бала арасындағы қарым-қатынас, ұрпақ тәрбиесі, ұлттық салт-дәстүрді сақтау және қазіргі заманның ерекшеліктері туралы түрлі ойлар ортаға салынды.
Психологиялық тұрғыдан алғанда, отбасындағы жылы қарым-қатынас баланың өзін қауіпсіз сезінуіне, өз пікірін ашық айтуына және адамдармен дұрыс байланыс орнатуына жағдай жасайды. Сондықтан ата-ана мен бала арасындағы сенімге негізделген қарым-қатынасты қалыптастырудың маңызы зор. Отбасындағы әрбір мүшенің бір-бірін тыңдауы мен түсінуі өзара құрметтің нығаюына ықпал етеді.
Отбасылық құндылықтарды дәріптеу тек жеке отбасының мәселесі емес, қоғамдық маңызы бар бағыт. Себебі отбасында тәрбиеленген жас кейін қоғамның белсенді мүшесіне айналады. Оның адамдармен қарым-қатынасы, жауапкершілігі, еңбекке көзқарасы, Отанға деген сүйіспеншілігі мен азаматтық ұстанымының қалыптасуына отбасындағы тәрбие әсер етеді.
Берік отбасы әлеуметтік тұрақтылыққа да ықпал етеді. Отбасында өзара қолдау мен түсіністік қалыптасқан жағдайда жас ұрпақ түрлі өмірлік қиындықтарды еңсеруге дайын болады. Ал отбасылық құндылықтардың әлсіреуі қоғамдағы әлеуметтік байланыстарға да әсер етуі мүмкін. Сондықтан отбасы институтын нығайту, ата-ананың жауапкершілігін арттыру және жастарға дұрыс бағыт-бағдар беру маңызды.
Кентау қаласында жастардың рухани және әлеуметтік дамуына бағытталған осындай кездесулердің ұйымдастырылуы қоғамдағы өзекті мәселелерді ашық талқылауға мүмкіндік береді. Жастардың пікірін тыңдау, олардың сұрақтарына жауап беру және аға буынның өмірлік тәжірибесін кейінгі ұрпақпен бөлісу қоғамдық байланысты нығайтады.
«Отбасы – дәстүрден қазіргі заманға» атты дөңгелек үстелдің мазмұны да осы сабақтастықты көрсетуге бағытталды. Дәстүрлі құндылықтар мен қазіргі қоғам талаптарын үйлестіру арқылы жастардың ұлттық мәдениетке деген қызығушылығын арттыруға, отбасылық жауапкершілікті түсіндіруге және рухани құндылықтарды сақтауға жағдай жасалады.
Қоғамдағы татулық пен бірліктің негізі де отбасындағы тәрбие мен өзара сыйластықтан бастау алады. Өз отбасында үлкенді құрметтеп, әртүрлі пікірге түсіністікпен қарайтын адам қоғамдық ортада да келісім мен ынтымақтастық қағидаларын ұстануға бейім болады. Осы себепті отбасы құндылықтарын дәріптеу жалпыұлттық бірлікті нығайтудың маңызды тетіктерінің бірі ретінде қарастырылады.
Жастарға ұлттық дәстүрді таныстыру арқылы олардың тарихи және мәдени санасын қалыптастыруға болады. Атадан балаға жалғасқан өнеге, отбасы тарихы, туған жерге деген сүйіспеншілік, ана тіліне құрмет пен ұлттық мәдениетке деген жауапкершілік жас ұрпақтың рухани негізін қалыптастырады.
Бүгінгі жастар – ертеңгі отбасының тірегі, қоғамның белсенді мүшесі және елдің болашағын айқындайтын буын. Сондықтан олардың бойында адамгершілік, жауапкершілік, еңбекқорлық, отансүйгіштік және өзара сыйластық қасиеттерін қалыптастырудың маңызы зор. Бұл қасиеттердің алғашқы негізі отбасында қаланады.
Кездесу барысында айтылған пікірлер мен ұсыныстар жастарға отбасы ұғымының тек тұрмыстық түсінік емес, ұрпақтар арасындағы рухани байланысты сақтайтын маңызды құндылық екенін түсінуге мүмкіндік берді. Дәстүрдің озық үлгілерін қазіргі заман жағдайында жалғастыру, отбасындағы сыйластықты сақтау және жастардың пікіріне құрметпен қарау қоғамның үйлесімді дамуына ықпал етеді.
Осындай тағылымды кездесулердің жалғасуы жастардың рухани дүниесін байытып, отбасылық құндылықтарға деген жауапкершілігін арттыруға мүмкіндік береді. Отбасындағы береке мен бірлік, ата-ана мен бала арасындағы өзара құрмет, ұлттық дәстүрге деген құрмет және ұрпақтар сабақтастығы сақталған жерде қоғамның да тұрақты дамуына негіз қалыптасады.
Отбасы – әр адамның өміріндегі ең жақын орта. Оның жылуы мен тәрбиесі адамның бүкіл өміріне әсер етеді. Сондықтан отбасы құндылықтарын сақтау, дәстүрді дәріптеу және оны кейінгі ұрпаққа жеткізу – барша қоғамның ортақ міндеті. Кентауда өткен бұл кездесу де жастарға осы құндылықтардың маңызын түсіндіруге, аға буын мен жас ұрпақ арасындағы байланысты нығайтуға және дәстүр мен қазіргі заман арасындағы сабақтастықты көрсетуге бағытталды.
Береке мен бірлік орныққан отбасы – қоғамның тұрақтылығына негіз болатын шаңырақ. Ал мейірім мен сыйластыққа тәрбиеленген ұрпақ – елдің ертеңіне жауапкершілікпен қарайтын азамат. Сондықтан әр шаңырақтағы татулық пен тәрбие жалпы қоғамдағы келісім мен бірліктің нығаюына өз үлесін қосады.