24 қыркүйек күні Кентау қаласындағы мамандандырылған «Дарын» мектеп-интернатында «Жастар және діни қауіпсіздік» тақырыбында ақпараттық-түсіндіру кездесуі ұйымдастырылды. Кездесудің негізгі бағыты жасөспірімдердің діни сауаттылығын арттыруға, дәстүрлі құндылықтарды түсіндіруге, діни сипаттағы күмәнді ақпараттарды ажырата білуге және қоғамдағы тұрақтылық пен өзара келісімнің маңызын түсіндіруге арналды.
Қазіргі ақпараттық қоғам жағдайында жастар діни тақырыптағы мәліметтерді әртүрлі ақпарат көздерінен алады. Интернет пен әлеуметтік желілерде діни мазмұндағы көптеген материалдардың таралуы жасөспірімдердің ақпаратты дұрыс саралай білуін талап етеді. Сондықтан жастардың діни сауаттылығын арттыру, сенімді ақпарат пен күмәнді мәліметтің айырмашылығын түсіндіру және қажет жағдайда білікті мамандарға жүгіну мәдениетін қалыптастыру маңызды.
Кездесудің мақсаты – жас ұрпаққа діни қауіпсіздік мәселелерін түсіндірумен қатар, олардың құқықтық және азаматтық сауаттылығын арттыру болды. Діни мәселелерді түсінуде заң талаптарын білу, азаматтық жауапкершілікті сезіну және қоғамдағы өзге адамдардың құқықтары мен көзқарастарына құрметпен қарау маңызды екені айтылды.
Іс-шара барысында «Кентау қалалық Руханият орталығы» КММ-нің теолог маманы М. Шермухамбет жастар арасында кездесуі мүмкін діни сипаттағы қауіп-қатерлер туралы кеңінен түсіндірді. Мамандардың пікірін тыңдау оқушыларға діни тақырыптағы сұрақтарға қатысты ақпаратты дұрыс қабылдауға және өздерін қызықтырған мәселелер бойынша нақты түсінік алуға мүмкіндік берді.
Кездесуде интернет кеңістігіндегі күмәнді ақпараттардан сақтану мәселесіне ерекше назар аударылды. Әлеуметтік желілердегі кез келген ақпаратты бірден шынайы деп қабылдамай, оның қайдан тарағанын, авторын және мазмұнын саралау қажеттігі түсіндірілді. Әсіресе діни мәселелерге қатысты ақпараттарды білікті мамандар мен ресми ақпарат көздерінен алған дұрыс екені айтылды.
Жастардың ақпараттық сауаттылығы олардың діни қауіпсіздігімен қатар жалпы қоғамдық қауіпсіздік үшін де маңызды. Ақпаратты тексермей тарату, күмәнді мазмұнға сену немесе белгісіз дереккөздерге сүйену түрлі түсінбеушілікке әкелуі мүмкін. Сондықтан оқушыларды ақпаратты сыни тұрғыдан бағалауға үйрету қазіргі тәрбие жұмысының маңызды бағыттарының бірі болып отыр.
Діни сауаттылық ұғымы адамның діни мәселелер туралы дұрыс әрі негізделген түсінік қалыптастыруымен байланысты. Жастардың діни сауаты жоғары болған сайын олар діни ұғымдарды үстірт түсіндіретін немесе қоғамдағы алауыздыққа себеп болуы мүмкін ақпараттарға сын көзбен қарай алады. Осы бағытта мамандардың жастармен тікелей кездесіп, сұрақтарына жауап беруі маңызды.
Кездесуде дәстүрлі құндылықтарды насихаттау мәселесі де қозғалды. Ұлттық мәдениет, отбасы тәрбиесі, үлкенге құрмет, кішіге ізет, өзара сыйластық пен мейірімділік қоғамдағы тұрақты қарым-қатынастың негізін қалыптастырады. Жастардың рухани тәрбиесінде ұлттық және жалпыадамзаттық құндылықтарды қатар ұстанудың маңызы атап өтілді.
Діни қауіпсіздік мәселесі қоғамдағы қоғамдық келісіммен де тығыз байланысты. Әртүрлі көзқарастағы адамдардың бейбіт қатар өмір сүруі үшін өзара құрмет, заң талаптарын сақтау және басқа адамның ар-ождан бостандығына құрметпен қарау қажет. Қоғамдағы тұрақтылық ортақ жауапкершілікке негізделеді.
Заң мен тәртіп қағидатын сақтау да кездесудің маңызды бағыттарының бірі болды. Жас азамат өз құқықтарын ғана емес, қоғам алдындағы міндеттерін де білуі қажет. Заң талаптарын сақтау қоғамдық қауіпсіздікті қамтамасыз етуге, адамдар арасындағы сенімді нығайтуға және әлеуметтік тұрақтылықты сақтауға ықпал етеді.
Кездесу барысында жастардың бойында сыбайлас жемқорлыққа қарсы мәдениетті қалыптастыру мәселесіне де назар аударылды. Адалдық пен әділдік ұстанымдары жеке адамның мінез-құлқынан басталады. Жастарды еңбекті бағалауға, өз міндетін адал орындауға және жауапкершіліктен жалтармауға тәрбиелеу қоғамдағы адалдық мәдениетін қалыптастыруға ықпал етеді.
Сыбайлас жемқорлыққа қарсы мәдениет тек құқықтық талаптарды білумен шектелмейді. Оның негізінде адал еңбек, әділдік, жауапкершілік және өзгенің еңбегін бағалау сияқты адамгершілік қасиеттер жатыр. Бұл құндылықтарды жас кезден қалыптастыру болашақ азаматтың қоғамдағы мінез-құлқына әсер етеді.
«Заң және тәртіп» қағидаты да жастар тәрбиесімен тікелей байланысты. Заңды сақтау – тек жауапкершіліктен қорқу емес, қоғам мүшелерінің құқықтары мен қауіпсіздігін құрметтеу. Әр азамат белгіленген ережелерді сақтаған кезде қоғамдық ортада тұрақтылық пен өзара сенім қалыптасады.
Жастардың діни сауаттылығын арттыру барысында олардың құқықтары мен жауапкершілігін қатар түсіндіру маңызды. Әр адамның ар-ождан және діни сенім мәселелеріне қатысты құқықтары болғанымен, қоғамдық ортада заң талаптарын сақтау ортақ міндет болып табылады. Осы қағидаларды дұрыс түсіндіру жастардың құқықтық мәдениетін қалыптастыруға мүмкіндік береді.
Мектеп жасындағы оқушылар үшін мұндай ақпараттық кездесулердің тәрбиелік маңызы зор. Жасөспірімдік кезеңде бала көптеген жаңа ақпаратпен танысып, өзінің дүниетанымын қалыптастырады. Осы уақытта мамандар тарапынан нақты әрі түсінікті ақпараттың берілуі жасөспірімдердің дұрыс бағыт қалыптастыруына көмектеседі.
Кездесу барысында жастарға кез келген діни немесе әлеуметтік мәселе бойынша эмоцияға берілмей, ақпаратты саралап қабылдау қажеттігі түсіндірілді. Пікір алуандығы жағдайында бір-бірінің көзқарасына құрметпен қарау, дау туындаған жағдайда мәдениетті түрде пікір алмасу және заң шеңберінен шықпау қоғамдағы келісімді сақтаудың маңызды шарттары екені айтылды.
Қазіргі жастардың қоғамдық өмірге белсенді араласуы да маңызды. Қоғамдық жұмыстарға қатысу, білім алу, спортпен және шығармашылықпен айналысу, еріктілік қызметке араласу жастардың әлеуметтік байланыстарын кеңейтіп, пайдалы орта қалыптастыруына мүмкіндік береді. Жастардың бос уақытын тиімді ұйымдастыру да тәрбие жұмысының бір бөлігі болып табылады.
Діни қауіпсіздік бағытындағы түсіндіру жұмыстары жастарға қауіп-қатерді тек таныстырумен шектелмеуі керек. Оларға күмәнді жағдайларда қандай әрекет жасауға болатынын, сенімді маманнан кеңес алудың маңызын және ақпараттық қауіпсіздіктің қарапайым қағидаларын түсіндіру қажет. Бұл жасөспірімдердің өз қауіпсіздігіне жауапкершілікпен қарауына ықпал етеді.
Отбасындағы тәрбие де діни және рухани сауаттылықтың қалыптасуына әсер етеді. Ата-ананың баламен ашық сөйлесуі, оның сұрақтарына түсіністікпен қарауы және қажет жағдайда тиісті маманның көмегіне жүгінуі маңызды. Жасөспірім өзін толғандырған мәселені еркін талқылай алатын ортада болған жағдайда ақпаратты сыртқы белгісіз көздерден іздеу қажеттілігі де азаяды.
Мектеп пен ата-ананың өзара байланысы бұл бағытта маңызды рөл атқарады. Білім беру ұйымдары ақпараттық-түсіндіру жұмыстарын жүргізсе, ата-ана баланың күнделікті ортасына назар аударып, оның сұрақтары мен қызығушылықтарын түсінуге тырысуы қажет. Бірлескен жұмыс жасөспірімге қажетті қолдауды уақытында көрсетуге мүмкіндік береді.
Кездесудің тағы бір маңызды бағыты – жастардың бойында өзара құрмет мәдениетін қалыптастыру. Қоғамдағы бейбітшілік пен келісім адамдардың бір-біріне деген құрметінен басталады. Әртүрлі пікірлердің болуы қалыпты жағдай, ал сол пікірлерді заң талаптары мен әдеп нормалары шеңберінде талқылай білу азаматтық мәдениеттің белгісі болып табылады.
Жалпыұлттық бірлік те осындай ортақ құндылықтарға негізделеді. Қазақстан қоғамында түрлі этнос пен мәдениет өкілдері өмір сүреді. Олардың ортақ құқықтық және азаматтық кеңістікте өзара түсіністікпен өмір сүруі қоғамдық тұрақтылық үшін маңызды. Жастардың бойында татулық пен келісім құндылықтарын қалыптастыру осы міндеттің жалғасы болып табылады.
Діни сауаттылық пен қоғамдық келісімнің арасында да өзара байланыс бар. Діни мәселелерді дұрыс түсіну адамның өзге адамдардың сенімі мен көзқарасына құрметпен қарауына ықпал етеді. Ал өзара құрмет қалыптасқан ортада түсінбеушіліктің алдын алып, қоғамдағы бейбіт қарым-қатынасты нығайтуға мүмкіндік туады.
Кентау қаласында жастармен өткізілетін ақпараттық-түсіндіру кездесулері осы бағыттағы жұмыстардың жүйелі жүргізіліп жатқанын көрсетеді. Мамандардың мектептерге барып, оқушылармен тікелей пікір алмасуы жастарға өздерін қызықтырған мәселелер бойынша сұрақ қойып, түсінікті жауап алуға мүмкіндік береді.
Кездесу соңында оқушылар өздерін толғандырған сұрақтарын қойып, тақырып аясында пікір алмасты. Ашық пікір алмасу барысында жастардың діни қауіпсіздік, заң талаптары, интернеттегі ақпарат және қоғамдық жауапкершілік мәселелеріне қызығушылығы байқалды. Мұндай диалог оқушылардың өз ойларын еркін жеткізуіне және ақпаратты саналы түрде қабылдауына мүмкіндік береді.
Ақпараттық-түсіндіру жұмыстарының басты нәтижесі – жастардың қауіп-қатер туралы хабардар болуымен қатар, олардың өз әрекетіне жауапкершілікпен қарауын қалыптастыру. Діни мәселеде де, қоғамдық өмірде де кез келген шешім заң талаптарына, адам құқықтарына және өзара құрмет қағидаттарына сәйкес болуы қажет.
Жастардың діни сауаттылығын арттыру, ұлттық және жалпыадамзаттық құндылықтарды насихаттау, заң мен тәртіпті құрметтеуге тәрбиелеу – қоғамдық тұрақтылықты қамтамасыз етудің маңызды бағыттары. Бұл жұмыстар мектеп қабырғасынан басталып, отбасы мен қоғамда жалғасын тапқан кезде ғана жүйелі нәтиже береді.
Кентауда өткен «Жастар және діни қауіпсіздік: заң мен тәртіп – ортақ жауапкершілік» тақырыбындағы кездесу осы бағыттағы түсіндіру жұмыстарының бір көрінісі болды. Іс-шара барысында жастарға діни сауаттылық, ақпараттық қауіпсіздік, заң талаптарын сақтау, адалдық, әділдік және азаматтық жауапкершілік туралы маңызды мәліметтер берілді.
Саналы, білімді және жауапты жас – қоғам тұрақтылығының маңызды бөлігі. Өз құқығын білетін, заң талаптарын сақтайтын, ақпаратты саралайтын, ұлттық құндылықтарды құрметтейтін және өзге адамдардың пікіріне түсіністікпен қарайтын жастардың қалыптасуы елдің қоғамдық келісімі мен жалпыұлттық бірлігін нығайтуға ықпал етеді.