Кентау қаласына қарасты Қарнақ ауылында «Кентау қалалық Руханият орталығы» КММ-нің ұйымдастыруымен Қазақстан Республикасының мәдениет және қоғам қайраткері, «Құрмет» және «Парасат» ордендерінің иегері, Түркістан облысының, Түркістан облысы Сарыағаш және Бәйдібек аудандарының, Жамбыл облысы Шу ауданының «Құрметті азаматы» Оразкүл Асанғазықызымен «Ұлттық тәрбие – ұлт болашағының негізі» тақырыбында тағылымды кездесу ұйымдастырылды.
Кездесудің басты мақсаты – ұлттық тәрбиенің қоғамдағы маңызын кеңінен түсіндіру, жас ұрпақтың санасына ұлттық құндылықтарды сіңіру, салт-дәстүр мен рухани мұраны дәріптеу және ұлттық болмысты сақтаудың маңызын талқылау болды. Тағылымды жүздесу барысында ұлттың рухани негізін қалыптастыратын құндылықтар, олардың қазіргі қоғамдағы орны және кейінгі ұрпаққа жеткізу жолдары туралы мазмұнды әңгіме өрбіді.
Ұлттық тәрбие – халықтың тарихи жадын, мәдениетін, тілін, салт-дәстүрін және адамгершілік ұстанымдарын ұрпақтан ұрпаққа жеткізетін маңызды құрал. Адамның туған жеріне, ана тіліне, отбасына және ұлттық мәдениетіне деген құрметі ең алдымен тәрбие арқылы қалыптасады. Сондықтан ұлттық тәрбиені дамыту тек білім беру ұйымдарының ғана емес, отбасы мен қоғамның да ортақ міндеті болып табылады.
Кездесу барысында ана тілінің мәртебесі мен қазақ тілін құрметтеу мәселесіне ерекше назар аударылды. Тіл – халықтың рухани болмысын сақтайтын негізгі құндылықтардың бірі. Ана тілін білу және оны күнделікті қарым-қатынаста қолдану арқылы жас ұрпақ өзінің мәдени тамырын тереңірек танып, ұлттық әдебиет пен тарихи мұраға жақындай түседі.
Қазақ тілін дәріптеу тек тіл туралы сөз қозғаумен шектелмейді. Оның өмірде қолданылуы, отбасында сөйленуі, балалардың қазақ тілінде білім алып, кітап оқуы және қоғамдық ортада еркін пайдалануы маңызды. Тілдің болашағы оны күнделікті өмірде қолданатын ұрпақтың тілдік ортасына тікелей байланысты.
Оразкүл Асанғазықызы өзінің өмірлік тәжірибесі мен қоғамдық қызметі барысында жинақтаған ойларын ортаға салып, ұлттың болашағы тілге, тәрбиеге, ұлттық санаға және отбасындағы өнегеге байланысты екенін атап өтті. Өмір жолындағы тәжірибесі арқылы ұлттық құндылықтарды сақтаудың маңызын түсіндіріп, кейінгі буынға рухани мұраны жеткізу әр азаматтың жауапкершілігі екенін жеткізді.
Салт-дәстүрдің тәрбиелік мәні де кездесудің негізгі тақырыптарының бірі болды. Қазақ халқының дәстүрінде ұрпақ тәрбиесіне қатысты көптеген өнегелі қағидалар қалыптасқан. Үлкенге құрмет көрсету, кішіге қамқор болу, ата-ананы қадірлеу, ағайынмен тату болу, қонақжайлық, адалдық пен еңбекқорлық сияқты қасиеттер халық тәрбиесінің ажырамас бөлігі болып саналады.
Дәстүрді сақтау оның сыртқы рәсімдерін ғана қайталаумен шектелмейді. Әрбір дәстүрдің астарында белгілі бір тәрбиелік мән жатыр. Мәселен, үлкенге сәлем беру – құрметті білдірсе, бата алу – үлкендердің ақ тілегін бағалауды көрсетеді. Отбасындағы өзара сыйластық пен қамқорлық та ұлттық тәрбиенің күнделікті көріністерінің бірі.
Ұрпақ сабақтастығы мәселесі де кеңінен қозғалды. Аға буынның өмірлік тәжірибесі мен кейінгі ұрпақтың жаңа көзқарасы бір-бірін толықтырған кезде қоғамның рухани дамуына жағдай қалыптасады. Үлкендер өз тәжірибесін жастарға жеткізсе, жастар сол мұраны қазіргі заман талаптарына сәйкес жалғастыра алады.
Отбасы құндылықтары ұлттық тәрбиенің негізгі тіректерінің бірі ретінде қарастырылды. Бала ең алғашқы тәрбиені отбасынан алады. Оның мінезі, адамдармен қарым-қатынасы, үлкенге деген құрметі, еңбекке көзқарасы және жауапкершілік сезімі отбасындағы ортаға байланысты қалыптасады. Сондықтан ұлттық тәрбиені отбасыдан бөліп қарау мүмкін емес.
Отбасындағы ата-ана өнегесі бала үшін маңызды тәрбие құралы болып табылады. Үлкендердің өзара сыйластығы, балаларға көрсеткен қамқорлығы, еңбекке деген көзқарасы және туған жер мен тілге деген құрметі кейінгі ұрпаққа әсер етеді. Баланың ұлттық құндылықтарды қабылдауы көбіне күнделікті өмірдегі нақты үлгілер арқылы жүзеге асады.
Ұлттық сана адамның өзінің тарихын, мәдениетін және қоғамдағы орнын түсінуінен басталады. Өзінің өткенін білетін жас бүгінгі күннің мүмкіндіктерін де бағалай алады. Тарихты білу туған жерге деген құрметті арттырып, елдің дамуына жауапкершілікпен қарауға ықпал етеді.
Қарнақ ауылының өзі де тарихи және мәдени мұрасы қалыптасқан елді мекендердің бірі. Мұндай ортада ұлттық құндылықтарды дәріптейтін кездесулердің өткізілуі жергілікті тұрғындар мен жастардың туған жердің тарихына деген қызығушылығын арттыруға мүмкіндік береді. Өлкенің тарихын білу арқылы жас ұрпақ өзінің туған жерімен рухани байланысын тереңдете түседі.
Ұлттық құндылықтарды сақтау қоғамдық келісіммен де байланысты. Өз мәдениетін, тілін және дәстүрін құрметтейтін адам өзге мәдениеттерге де түсіністікпен қарауға бейім болады. Қоғамдағы әртүрлі мәдени және әлеуметтік топтардың өзара сыйластығы ортақ тұрақтылық пен татулықты нығайтуға ықпал етеді.
Кездесу барысында ұлттық тәрбие ұғымының қазіргі қоғамдағы маңызы да талқыланды. Қазіргі жастар жаңа технологиялар мен ақпараттық мүмкіндіктерді кеңінен пайдаланады. Әлеуметтік желілер арқылы әлемнің әртүрлі елдеріндегі мәдениеттер мен құндылықтар туралы ақпаратқа қол жеткізуге болады. Мұндай жағдайда ұлттық негізді сақтай отырып, заманауи білім мен технологияны тиімді пайдалану маңызды.
Ұлттық құндылықтарды қазіргі заманмен сабақтастыру жастардың қоғамдағы өзгерістерге бейімделуіне мүмкіндік береді. Білімді, технологияны меңгерген және сонымен бірге өзінің тілін, тарихын, мәдениетін білетін жас өз қоғамына пайдалы азамат ретінде қалыптаса алады.
Ұлттық тәрбиенің маңызды бөлігі – жауапкершілік. Өз ісіне жауап беру, уәдеге беріктік, адал еңбек ету, айналасындағы адамдарды құрметтеу және қоғам алдындағы міндеттерді түсіну адамды тұлға ретінде қалыптастырады. Бұл қасиеттердің барлығы бала кезден бастап отбасында және білім беру ортасында дамиды.
Кездесуде жастардың рухани тәрбиесіне қатысты мәселелердің кеңінен талқылануының маңызы зор. Жасөспірімдер мен жастарға ұлттық құндылықтарды дайын ұғым ретінде ұсынумен қатар, олардың қазіргі өмірдегі көріністерін түсіндіру қажет. Сонда ұлттық тәрбие жастар үшін күнделікті өмірден алшақ тақырып емес, өз болмысымен байланысты құндылық ретінде қабылданады.
Ана тілі, салт-дәстүр, отбасы, ұлттық сана және ұрпақ сабақтастығы бір-бірімен өзара байланысты ұғымдар. Тілді сақтай отырып, дәстүрді жалғастыруға, дәстүрді сақтай отырып, отбасылық тәрбиені нығайтуға болады. Ал отбасында берілген тәрбие жас адамның ұлттық санасының қалыптасуына ықпал етеді.
Оразкүл Асанғазықызының қатысуымен өткен кездесудің ерекшелігі – ұлттық құндылықтар туралы мәселенің өмірлік тәжірибемен байланыстырылып түсіндірілгені. Қоғамдық қызметте жинақталған тәжірибе арқылы жастарға ұлттық тәрбие мен азаматтық жауапкершіліктің мәні кеңінен жеткізілді.
Мұндай кездесулер аға буын мен жас ұрпақ арасындағы байланысты күшейтеді. Жастардың қоғам қайраткерлерімен, мәдениет саласының өкілдерімен және тәжірибелі азаматтармен тікелей кездесуі олардың дүниетанымын кеңейтіп, өмірлік ұстанымдарының қалыптасуына әсер етеді.
Ұлттық тәрбие арқылы жастардың елжандылық сезімін қалыптастыруға да болады. Туған жерін құрметтеу, оның тарихын білу, қоғамның дамуына үлес қосуға ұмтылу және ел болашағына бейжай қарамау азаматтық жауапкершіліктің маңызды көріністері болып табылады.
Қоғамдағы тұрақтылық пен келісімнің негізінде де адамгершілік құндылықтар жатыр. Адамдар арасындағы өзара құрмет, түсіністік, сабырлылық және ортақ мәселелерді бейбіт жолмен шешу қоғамдық келісімді нығайтады. Сондықтан ұлттық тәрбие жалпыұлттық бірлік ұғымымен де сабақтас.
Жастардың бойында өз мәдениетіне деген мақтанышпен қатар, басқа адамдардың мәдениеті мен көзқарастарына құрмет қалыптастыру маңызды. Бұл көпэтносты қоғам жағдайында өзара түсіністік пен татулықтың орнығуына ықпал етеді.
Қарнақ ауылында өткен тағылымды кездесу осы құндылықтарды бір арнаға тоғыстырды. Ұлттық тіл, салт-дәстүр, отбасы тәрбиесі, үлкенге құрмет, ұрпақ сабақтастығы, ұлттық сана және азаматтық жауапкершілік мәселелерінің бірге қарастырылуы ұлттық тәрбиенің кең мазмұнын ашуға мүмкіндік берді.
Ұлттық құндылықтарды дәріптеу бағытындағы жұмыстардың жүйелі жүргізілуі жас ұрпақтың рухани дамуына оң ықпал етеді. Отбасындағы тәрбие, мектептегі білім, қоғамдық ортадағы өнеге және аға буынның тәжірибесі бір-бірімен сабақтасқанда ғана толыққанды тәрбие қалыптасады.
Бүгінгі жас – ертеңгі қоғамның белсенді мүшесі. Оның ұлттық құндылықтарды қаншалықты меңгеруі, туған тілі мен мәдениетіне деген көзқарасы және қоғам алдындағы жауапкершілігі елдің болашағына әсер етеді. Сондықтан жастардың рухани тәрбиесіне назар аудару қоғам үшін маңызды міндет болып қала береді.
Ұлт рухы ұрпақ тәрбиесінен басталады. Ал ұрпақ тәрбиесі отбасындағы өнегеден, ана тіліндегі алғашқы сөзден, үлкендердің ақылынан, салт-дәстүрдің тәлімінен және туған жерге деген сүйіспеншіліктен қалыптасады. Осы құндылықтарды кейінгі буынға жеткізу арқылы ұлттық сабақтастық сақталады.
Қарнақ ауылындағы «Ұлттық тәрбие – ұлт болашағының негізі» атты кездесу де осы мақсатқа бағытталды. Тағылымды әңгіме барысында ұлттық құндылықтарды сақтау мен дамыту, ана тілін құрметтеу, отбасылық тәрбиені нығайту және жас ұрпақтың ұлттық санасын қалыптастырудың маңызы кеңінен түсіндірілді.
Осындай кездесулердің жалғасуы жастардың рухани дүниесін байытып, ұлттық құндылықтарға деген қызығушылығын арттыруға мүмкіндік береді. Аға буынның өнегесі мен кейінгі ұрпақтың ізденісі сабақтасқан жерде ұлттық мәдениеттің де жалғастығы қамтамасыз етіледі.
Ұлттық тәрбие – өткеннің мұрасын сақтаумен қатар, болашаққа жауапкершілікпен қарау. Өз тілін, тарихын, дәстүрін және мәдениетін құрметтейтін, сонымен бірге заманауи білім мен мүмкіндіктерді меңгерген ұрпақ елдің дамуына өз үлесін қоса алады. Сондықтан ұлттық тәрбиені дәріптеу – ұлт болашағының берік негізін қалыптастыратын маңызды бағыт.