8 қыркүйек күні Кентау қаласындағы А. Бөкейханов атындағы №23 жалпы білім беретін мектепте оқушыларға ұлттық құндылықтарды дәріптеуге бағытталған тағылымды кездесу ұйымдастырылды. Кездесудің негізгі өзегі ұлттық болмысты сақтау, салт-дәстүр мен әдет-ғұрыптың тәрбиелік мәнін түсіндіру, отбасылық құндылықтарды дәріптеу және өскелең ұрпақтың рухани дүниесін байыту мәселелеріне арналды.
Іс-шараға «Кентау қалалық Руханият орталығы» КММ-нің ұлттық құндылықтарды насихаттау маманы Б. Самбетов, Түркістан облысы Қоғамдық даму басқармасының «Қоғамдық келісім» КММ Кентау қалалық филиалының басшысы Б. Әшірбаев, ардагер ұстаздар, «Қалалық Ардагерлер кеңесі» жанындағы «Әжелер алқасының» төрайымы Роза Жұмабайқызы, алқа мүшесі Майра Сағымбаева және «Қалалық Ардагерлер кеңесі» жанындағы «Әкелер мектебінің» төрағасы Азизхан Сахов қатысты.
Кездесу барысында оқушылармен ұлттық болмыс, салт-дәстүр, әдет-ғұрып және рухани құндылықтардың қазіргі қоғамдағы маңызы жөнінде мазмұнды әңгіме өрбіді. Қатысушылар ұлттық құндылықтардың ұрпақ тәрбиесіндегі орнын атап өтіп, жасөспірімдердің өз мәдениетін, тарихын және ұлттық дәстүрлерін білуінің маңыздылығына тоқталды.
Ұлттық болмыс адамның өзінің шыққан тегін, туған жерін, тілін, мәдениетін және тарихи мұрасын тануынан басталады. Өзінің ұлттық құндылықтарын білетін жас қоршаған ортаға, қоғамға және басқа адамдарға құрметпен қарауға үйренеді. Сондықтан оқушыларға ұлттық мәдениетті таныстыру білім беру үдерісінің маңызды тәрбиелік бағыттарының бірі болып саналады.
Салт-дәстүр – халықтың ғасырлар бойы жинақтаған тәжірибесінің көрінісі. Дәстүр арқылы аға буынның өмірлік ұстанымдары кейінгі ұрпаққа беріледі. Үлкенге құрмет көрсету, кішіге ізет білдіру, қонақты сыйлау, ата-ананы қадірлеу, ағайынмен тату болу сияқты қағидалар қазақ халқының тәрбиелік мәдениетінде ерекше орын алады.
Кездесуде отбасылық құндылықтарға да ерекше мән берілді. Отбасы – баланың алғашқы әлеуметтік ортасы және тұлғалық қасиеттері қалыптасатын негізгі орта. Бала ата-анадан мейірімділікті, жауапкершілікті, еңбекқорлықты, сыйластықты және үлкенге құрмет көрсетуді үйренеді. Сондықтан отбасындағы тәрбие мен мектептегі тәрбиелік жұмыстың өзара сабақтас болуы жас ұрпақтың дұрыс қалыптасуына мүмкіндік береді.
Ардагер ұстаздар мен аға буын өкілдері өздерінің өмірлік тәжірибелерімен бөлісіп, жастарға білімнің, еңбектің және адамгершіліктің маңызы туралы ойларын жеткізді. Үлкендердің әңгімесі арқылы оқушылар өткен кезеңдегі тәрбие ерекшеліктері мен қазіргі қоғамдағы өзгерістерді салыстыруға мүмкіндік алды.
Ұрпақтар сабақтастығы мәселесі де кездесудің маңызды тақырыптарының бірі болды. Қазіргі жастардың жаңа технологиялар мен ақпараттық мүмкіндіктерді кеңінен пайдалана отырып, аға буыннан қалған жақсы дәстүрлерді сақтауы қоғам үшін маңызды. Өйткені әр буынның тәжірибесі келесі ұрпаққа берілген кезде ғана мәдени және рухани мұра жалғасын табады.
«Әжелер алқасы» өкілдерінің қатысуы да кездесудің мазмұнын толықтыра түсті. Қазақ қоғамында әже тәрбиесі ерекше бағаланған. Әже – отбасындағы бірнеше буынды байланыстыратын, салт-дәстүр мен ұлттық тәрбиені кейінгі ұрпаққа жеткізетін тұлға. Әжелердің өмірлік тәжірибесі мен өнегелі әңгімелері жастарға ұлттық құндылықтарды түсінуге ықпал етеді.
Сол сияқты «Әкелер мектебінің» жұмысы да отбасындағы әке рөлін насихаттауға бағытталған. Әкенің бала тәрбиесіне белсенді араласуы жауапкершілік пен тәртіптің қалыптасуына әсер етеді. Әке мен бала арасындағы өзара түсіністік пен сенім отбасындағы тұрақты қарым-қатынастың маңызды негіздерінің бірі болып табылады.
Кездесу барысында ұлттық құндылықтарды жастар арасында насихаттау тек дәстүрлі шаралармен шектелмеуі керектігі де айтылды. Жастарға ұлттық мәдениетті қазіргі заманғы форматтар арқылы таныстыру, олардың пікірін тыңдау және өздерін қызықтыратын мәселелерді бірге талқылау маңызды. Осы арқылы ұлттық құндылықтар жас буын үшін күнделікті өмірден алшақ ұғым емес, қазіргі қоғамда да қолданылатын өмірлік қағидалар ретінде қабылданады.
Оқушылар да өз пікірлерін ортаға салып, ұлттық құндылықтарды жастар арасында насихаттаудың маңызы жөнінде пікір алмасты. Жастардың өз ойын еркін жеткізуі олардың қоғамдық мәселелерге қызығушылығын арттырып, азаматтық белсенділігін қалыптастыруға мүмкіндік береді.
Бүгінгі жас ұрпақ ақпаратты түрлі дереккөздерден жылдам қабылдайды. Әлеуметтік желілер мен интернет кеңістігі олардың дүниетанымына айтарлықтай ықпал етеді. Мұндай жағдайда ұлттық мәдениет пен дәстүр туралы дұрыс әрі мазмұнды ақпараттың қолжетімді болуы маңызды. Жастардың тарихи және мәдени мұраны сенімді деректер арқылы танып-білуі олардың ұлттық санасының қалыптасуына ықпал етеді.
Ұлттық құндылықтарды дәріптеу сонымен бірге қоғамдағы өзара құрмет пен келісімді нығайтуға бағытталады. Өз мәдениетін құрметтеген адам өзге мәдениеттер мен дәстүрлерге де түсіністікпен қарауға үйренеді. Бұл көпэтносты қоғам жағдайында қоғамдық келісім мен өзара сыйластықты сақтаудың маңызды негіздерінің бірі.
Кентау қаласы сияқты түрлі мәдени орта қалыптасқан елді мекендерде жастарды бірлікке, өзара құрметке және татулыққа тәрбиелеудің маңызы зор. Ортақ құндылықтар төңірегіне топтасу адамдар арасындағы әлеуметтік байланысты күшейтеді. Жастардың бойында бейбітшілік пен келісімнің қадірін түсіну сезімін қалыптастыру да тәрбиелік жұмыстардың маңызды бағыты болып табылады.
Ұлттық құндылық пен қоғамдық келісім бір-бірімен тығыз байланысты. Адам өзінің мәдениетін сақтай отырып, қоғамның басқа мүшелеріне құрметпен қарай алуы керек. Мұндай ұстаным түрлі әлеуметтік және мәдени топтардың арасында түсіністік қалыптастырады.
Мектеп қабырғасында өткізілген осындай кездесулер оқушыларға тек ұлттық салт-дәстүр туралы ақпарат беріп қана қоймай, оларды қоғамдағы өзара қарым-қатынас мәдениетіне тәрбиелеуге мүмкіндік береді. Үлкенді тыңдау, өз пікірін мәдениетті түрде жеткізу, басқа адамның көзқарасын құрметтеу және ортақ пікірге келе білу – күнделікті өмірде қажет болатын маңызды қасиеттер.
Ұлттық тәрбие жас адамның бойындағы жауапкершілік сезімін де күшейтеді. Туған жерді қадірлеу, ана тілін құрметтеу, тарихи мұраға ұқыпты қарау және қоғам алдындағы азаматтық міндеттерді түсіну ел болашағына жауапкершілікпен қарауға негіз болады.
Кездесуде айтылған ойлардың барлығы жас ұрпақтың рухани дамуына, ұлттық сана-сезімін қалыптастыруға және қоғамдағы өз орнын түсінуіне бағытталды. Мұндай тәрбиелік жұмыстардың тұрақты жүргізілуі оқушылардың ұлттық мәдениетке деген қызығушылығын арттырып, аға буын мен жас ұрпақ арасындағы байланысты нығайтады.
Аға буынның тәжірибесін жастарға жеткізу арқылы тарихи сабақтастық сақталады. Ардагер ұстаздардың, әжелер мен әкелер өкілдерінің жастармен тікелей кездесуі осы байланыстың нақты көрінісі болды. Әр буынның өзара тәжірибе алмасуы қоғамдағы түсіністік пен сыйластықты күшейтуге мүмкіндік береді.
Ұлттық құндылықтарды сақтау – өткенді ғана құрметтеу емес, оны қазіргі ұрпақтың тәрбиесіне тиімді пайдалану. Дәстүрдің мәнін түсінген жас оның сыртқы көрінісін ғана емес, ішкі тәрбиелік мазмұнын да ұғынады. Сыйластық, адалдық, еңбекқорлық, мейірімділік, жауапкершілік және бірлік сияқты құндылықтар кез келген кезеңде өз маңызын жоғалтпайды.
Кездесудің тәрбиелік мәні де осында. Оқушылар ұлттық құндылықтарды тек теориялық тұрғыдан тыңдап қана қоймай, әртүрлі буын өкілдерімен пікір алмасып, өз ойларын жеткізуге мүмкіндік алды. Мұндай ашық формат жастардың қоғамдық мәселелерге қызығушылығын арттырып, олардың азаматтық көзқарасының қалыптасуына жағдай жасайды.
Жалпы, Кентау қаласындағы А. Бөкейханов атындағы №23 жалпы білім беретін мектепте өткен кездесу ұлттық тәрбие, отбасылық құндылықтар, ұрпақтар сабақтастығы және қоғамдық келісім бағыттарын бір арнада тоғыстырды. Ұлттық құндылықтарды жас ұрпаққа жеткізу арқылы рухани сабақтастықты сақтауға, ал өзара құрмет пен түсіністік арқылы қоғамдағы татулықты нығайтуға мүмкіндік бар.
Осындай тағылымды кездесулердің жалғасуы жастардың ұлттық мәдениетке деген қызығушылығын арттырып, оларды қоғамдық өмірге белсенді араласуға ынталандырады. Ұлттық құндылықты қадірлейтін, үлкенді сыйлайтын, кішіге қамқор болатын, өзге адамдардың пікіріне құрметпен қарайтын жас – қоғамдағы келісім мен бірліктің нығаюына өз үлесін қоса алады.